Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Hlutleysi í skugga valds: Efnahags- og varnarstefna Sviss í síðari heimsstyrjöld í ljósi raunhyggju
No full textHlutleysi Sviss í síðari heimsstyrjöld hefur lengi verið litið sem sérstök staða smáríkis í átakaheimi stórveldanna. Í þessari ritgerð er rýnt í hvernig efnahags- og varnarstefna Sviss mótaði möguleika landsins til að viðhalda hlutleysi sínu. Sérstök áhersla er lögð á hlutverk fjármálakerfisins, Reduit-áætlunina og flóttamannastefnu stjórnvalda, með hliðsjón af kenningum raunhyggju í alþjóðasamskiptum. Greiningin byggir á sögulegum heimildum, opinberum skjölum og niðurstöðum skýrslu Bergier-nefndarinnar, sem hafði umtalsverð áhrif á hvernig hlutleysi Sviss er metið í dag. Með því að skoða stefnu Sviss í ljósi valdajafnvægis og hagsmunatengsla, er leitast við að varpa ljósi á hvernig hlutleysisstefna smáríkis mótast af pólitískum aðstæðum og alþjóðlegum þrýstingi
Meðferðarheldni við síðforvarnir eftir kransæðahjáveituaðgerð og tengsl við langtímahorfur
No full textIntroduction: Following coronary artery bypass grafting (CABG), statins are recommended for all patients and beta-blockers and renin-angiotensin (RAS) inhibitors for most as secondary prevention. Studies show that adherence remains suboptimal but the effects on long-term complications and mortality have not previously been studied in Iceland. We therefore assessed adherence to secondary prevention after CABG and its association with long-term mortality and MACCE incidence.
Material and methods: This retrospective cohort included patients who underwent CABG and survived >90 days, from 2007-2022 at Landspitali University Hospital, Iceland. Data were retrieved from medical records and the national prescription registry. Patients with ≥80% theoretical medication availability over five years were classified as adherent. Associations between adherence and mortality and MACCE were assessed using the Kaplan-Meier method and Cox regression.
Results: A total of 1544 patients were included. Adherence rates were 83.0% for statins, 45.8% for beta-blockers, and 59.2% for RAS inhibitors. Adherence to statins (HR: 0.68, CI: 0.51-0.89) was associated with reduced mortality, but not beta-blockers (HR: 0.97 CI: 0.77-1.21) or RAS inhibitors (HR: 0.80, CI: 0.61-1.06). Statin adherence (HR: 0.73, CI: 0.58-0.92) was also associated with lower MACCE, while no significant association was observed for beta-blockers (HR: 1.06, CI:0.88-1.29) or RAS inhibitors (HR: 0.98, CI: 0.77-1.23). Subgroup analysis showed a greater reduction in MACCE with statins in patients without prior MI. Beta-blockers were associated with lower MACCE in patients with reduced LVEF, while RAS inhibitors were associated with higher mortality and MACCE incidence in patients with heart failure.
Conclusions: Long-term adherence to statins is associated with improved outcomes after CABG. In contrast, adherence to beta-blockers and RAS inhibitors was low and showed benefits only in a subset of patients. These results highlight the importance of adherence and personalized therapy after CABG.Inngangur: Eftir kransæðahjáveituaðgerð mæla klínískar leiðbeiningar með statínum fyrir alla sjúklinga og beta-blokka og renín-angíótensín (RAS) hemla fyrir flesta í síðforvarnaskyni. Rannsóknir hafa sýnt að meðferðarheldni er ábótavant en ekki verið rannsakað áður hérlendis hver áhrif meðferðarheldni er á langtíma fylgikvilla og lifun. Markmið rannsóknarinnar var að bæta úr því.
Efniviður og aðferðir: Afturskyggn ferilrannsókn á sjúklingum sem gengust undir kransæðahjáveituaðgerð á Landspítala og lifðu >90 daga árin 2007-2022. Upplýsingar fengust úr gagnagrunni hjarta- og lungnaskurðdeildar Landspítala og lyfjagagnagrunni landlæknis. Fyrir hvern lyfjaflokk var aðgengi að lyfi ≥80% daga fyrstu fimm árin eftir aðgerð skilgreint sem meðferðarheldni. Tengsl meðferðarheldni við dánartíðni og langtímafylgikvilla (MACCE) voru metin með aðferð Kaplan-Meier og Cox aðhvarfsgreiningu.
Niðurstöður: Heildarfjöldi sjúklinga var 1544. Tíðni meðferðarheldni var 83,0% fyrir statín, 45,8% fyrir beta-hemla og 59,2% fyrir RAS-hemla. Lifunargreining sýndi að meðferðarheldni við statín (HH: 0.68, 95% ÖB: 0.51-0.89) tengdist marktækt lægri dánartíðni, en ekki við beta-hemla (HH: 0.97 ÖB: 0.77-1.21) eða RAS-hemla (HH:0.80, ÖB: 0.61-1.06). Meðferðarheldni við statín (HH: 0.73, ÖB: 0.58-0.92) tengdist lægri tíðni MACCE, en ekki við beta-hemla (HH: 1.06, ÖB: 0.88-1.29) eða RAS-hemla (HH: 0.98, ÖB: 0.77-1.23). Við undirhópagreiningu reyndust áhrif statína á MACCE marktækt aukin í sjúklingum sem höfðu ekki fengið fyrra hjartaáfall. Beta-blokkar voru tengdir lægri tíðni MACCE í sjúklingum með skert útfallsbrot. RAS-hemlar voru tengdir hærri dánartíðni og MACCE í sjúklingum með hjartabilun.
Ályktanir: Langtíma meðferðarheldni við statín er tengd betri lifun eftir kransæðahjáveitu, en meðferðarheldi við beta-blokka og RAS-hemla var lág og sýndi aðeins ávinning í afmörkuðum hópi sjúklinga. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi meðferðarheldni kransæðasjúklinga og einstaklingsmiðaðrar lyfjameðferðar
Bioethanol and fine chemical production by Thermoanaerobacter species : evaluating the ethanol yield and acid reduction potential of thermophilic strains under anaerobic conditions
No full textVaxandi orkuþörf í heiminum ásamt aukinni vitund í losun á koltvísýringi hefur leitt til aukinnar eftirspurnar eftir endurnýjanlegum orkugjöfum. Framleiðsla lífeldsneytis úr bæði einföldum og flóknum lífmassa hefur verið rannsökuð sem raunhæfur valkostur. Þessi rannsókn skoðar hæfileika þriggja hitakærra baktería: Thermoanaerobacter pseudethanolicus, Thermoanaerobacter uzonensis og Thermoanaerobacter stofn J1 að framleiða etanól úr glúkósa og fínefni efni úr karboxýlsýrum. Þessar bakteríur gerja sykrur við loftfirrtar aðstæður undir háum hita og geta einnig umbreytt stuttum karboxýlsýrum í samsvarandi alkóhól. Hver stofn var ræktaður í æti með glúkósa, með eða án karboxýlsýra (própíónsýru, krótónsýru, trans-2-pentensýru, mjólkursýru og 5-hexýnósýru). Eftir sjö daga ræktun var framleiðsla á etanóli og alkóhóla úr sýrunum greind með gaskrómatógrafíu og var kjarnsegulgreining (NMR) notuð til að greina alkóhól sem mynduðust í uppskölun. Allir stofnar stóðu sig vel í að framleiða etanól úr glúkósa og þar af framleiddu T. pseudethanolicus og stofn J1 að yfir 1.5 mól etanól á hvert mól glúkósa. Best gekk að umbreyta própíónsýru yfir í samsvarandi alkóhól með allt að 61% hlutfalli alkóhóls miðað við upprunalegt magn sýru. Aðrar sýrur höfðu meðal eða lágt hlutfall og var mjólkursýra að mestu leiti ónýtt. Rannsóknin sýnir fram á möguleika Thermoanaerobacter stofna að stunda tvíþætta gerjun til framleiðslu á bæði etanóli og umbreytingu á karboxýlsýrum sem gerir þessa stofna áhugaverða fyrir samþætta lífvinnslu.Increasing energy demands in developed and developing nations combined with increased attention on carbon emissions has led to increased demand for renewable energy sources. Biofuels produced from both simple and complex carbohydrates is a viable option in this regard. This study explores the bioethanol production capacity and fine chemical potential of three thermophilic bacteria: Thermoanaerobacter pseudethanolicus, Thermoanaerobacter uzonensis and Thermoanaerobacter strain J1. These bacteria are capable of fermenting sugars under high-temperature, anaerobic conditions and may also reduce short-chain carboxylic acids into their corresponding alcohols. Experiments were conducted by culturing each strain in glucose supplemented media with and without added carboxylic acids (propionic acid, crotonic acid, trans-2-pentenoic acid, lactic acid, and 5-hexynoic acid). Ethanol and higher alcohol production were analyzed after 7 days of incubation using gas chromatography and nuclear magnetic resonance (NMR) for data from scale-up. All strains produced significant ethanol yields from glucose, with T. pseudethanolicus and strain J1 achieving over 1.5 mol ethanol per mol glucose. Propionic acid was the most efficiently reduced to alcohol across all strains, with conversion rates up to 61%. Other acids had moderate to low conversion with lactate remaining mostly unutilized. This research highlights the dual fermentation potential of Thermoanaerobacter strains for both ethanol production and acid reduction and their potential application in integrated, high-efficiency bioprocessing systems
Effects of two versions of the Good Behavior Game on teacher feedback, student behavior and academic engagement, and classroom noise levels in 4th grade
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að kanna áhrif táknstyrkja-útgáfu og áminninga-útgáfu af Hvatningarleiknum (e. Good Behavior Game) á endurgjöf kennara, hegðun og námsástundun nemenda, auk hávaða í kennslustofum. Þátttakendur voru tveir kennarar sem kenndu 4. bekk í grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu og samtals átta nemendur úr báðum bekkjum sem áttu hvað erfiðast með sjálfstjórn og námsástundun að mati kennara. Gögnum var safnað með beinu áhorfi í kennslustundum þegar nemendur voru í sjálfstæðri verkefnavinnu. Margþátta einliðasnið sýndi að þegar kennarar notuðu Hvatningarleikinn samhliða kennslu jókst jákvæð endurgjöf að meðaltali úr 1% áhorfsbila upp í 15% áhorfsbila með áminninga-útgáfu og 17% áhorfsbila með táknstyrkja-útgáfu. Þarf af jókst lýsandi hrós að meðaltali úr 0,3% upp í 13% áhorfsbila með áminninga-útgáfu og 16% áhorfsbila með táknstyrkja-útgáfu. Neikvæðri endurgjöf fækkaði úr 1,5% áhorfsbila að meðaltali á grunnskeiði niður í 0% við notkun Hvatningarleiksins, óháð útgáfu. Óæskileg hegðun minnkaði að meðaltali úr 54% áhorfsbila í 12% áhorfsbila með áminninga-útgáfu og 16% áhorfsbila með táknstyrkja-útgáfu, sem jafngildir um 70-78% minnkun. Áminninga-útgáfan hafði meiri áhrif í öðrum bekknum en táknstyrkja-útgáfan í hinum. Samhliða því jókst námsástundun að meðaltali úr 41% áhorfsbila í 81% áhorfsbila með áminninga-útgáfu og 77% áhorfsbila með táknstyrkja-útgáfu, sem jafngildir um 88-98% aukningu. Hávaði í kennslustofu lækkaði að meðaltali úr 56 dB á grunnskeiði í 43 dB með áminninga-útgáfu og 47 dB með táknstyrkja-útgáfu. Kennarar voru almennt jákvæðir fyrir notkun Hvatningarleiksins en töldu áminninga-útgáfu auðveldari í framkvæmd samhliða kennslu. Um 60% nemenda fannst táknstyrkja-útgáfan betri og um 40% fannst áminninga-útgáfan betri. Niðurstöður benda til þess að báðar útgáfur af Hvatningarleiknum geti stuðlað að jákvæðara og hljóðlátara námsumhverfi, bættri hegðun og námsástundun nemenda í erfiðleikum með sjálfstjórn í 4. bekk í grunnskólum hérlendis
"Vegurinn er ekki alltaf greiður": Hindranir í vegi íbúa á Snæfellsnesi fyrir háskólanámi að loknu stúdentsprófi
No full textBúseta hefur áhrif á ákvarðanir fólks um að sækja háskólanám en þeir sem búa fjarri háskóla eru ólíklegri til þess að fara í háskólanám. Sama mynstur er að finna á Íslandi þar sem hlutfallslega fleiri eru með háskólamenntun á höfuðborgarsvæðinu en utan þess. Markmið rannsóknarinnar er að dýpka skilning á þeim hindrunum sem íbúar á Snæfellsnesi upplifa að séu í vegi fyrir því að þeir fari í háskólanám að loknu stúdentsprófi. Rannsóknin byggist á eigindlegri rannsóknaraðferð með opnum einstaklingsviðtölum við sex einstaklinga sem allir hafa lokið stúdentsprófi en hafa ekki lokið háskólanámi. Við úrvinnslu gagna var notast við grundaða kenningu þar sem gögn voru dregin með opinni og markvissri kóðun til þess að draga fram megin- og undirþemu sem notað var til þess að lýsa upplifun viðmælenda. Niðurstöður þessarar rannsóknar benda til þess að hindranir íbúa á Snæfellsnesi séu fjölþátta þar sem skyldur og ábyrgð gagnvart fjölskyldunni, heimilinu, störfum og fjármálum hafi áhrif á tækifæri og getu til þess að fara í háskólanám. Þörf er fyrir fjölbreyttara atvinnulíf og aukinn sveigjanleika. Þá er námsframboði fjarnáms háskóla á Íslandi ábótavant en það er lykilatriði til framgangs, aðgengis og tækifæris til þess að fara í háskólanám. Rannsóknin varpaði einnig ljósi hvernig mætti hjálpa viðmælendum að yfirstíga hindranir eða fyrirbyggja þær fyrr á náms- og starfsferlinum en þar er fjarvinna og hlutverk náms- og starfsráðgjafa lykilatriði
Event-based vision for human-robot handover: Deep learning on tensor representations for robotic control
No full textHuman robot handover is a fundamental challenge in robotics, requiring fast and accurate perception in dynamic, close range environments. Traditional frame based vision systems are often limited by latency, motion blur, and redundant data particularly during high speed interactions. To address these limitations, this thesis investigates the use of event based cameras, which asynchronously capture pixel level changes with microsecond latency, enabling high speed robotic perception with reduced motion artifacts.
This research explores how tensor based representations of event data specifically histograms, difference maps, time surfaces, and event cubes can be used to train deep learning models for classification in a robotic handover setting. A custom dataset was recorded using a Prophesee EVK4 event camera mounted on a Franka Emika Panda robot arm. Event streams were transformed into spatiotemporal tensors and used to train two neural network architectures: a convolutional recurrent network (ConvRNN) and a feedforward MobileNetV2 classifier, both implemented using Prophesee’s Metavision SDK.
Models were evaluated on two datasets simulating robotic handover conditions, with results analyzed across multiple tensor representations. The time surface representation showed the most reliable performance in both offline testing and real-time robotic control, successfully guiding the robot based on classification output. Event cube and histogram methods displayed greater class bias and reduced reliability during motion. Experiments also investigated the impact of noise filtering on classification accuracy. The results demonstrate the potential of event-based vision for reducing motion blur and improving temporal responsiveness in robotic perception tasks. This thesis contributes to the understanding of event-based machine learning pipelines in robotics and highlights practical considerations for deploying such systems in human-robot interaction scenarios
Winning the Day: The Multidimensional Perspectives of Sports
No full textSports has always been an integrate part of people lives as well as their community. Sport’s can function as a physical and mental outlet to release abundant energy, but it can also help guide individuals to find themselves. The area that the individual steps into of their own volition is the liminal space where the ritual of liminal prepares them for their transition. Ritual can be found anywhere in our lives whether in religion or in customs within our communities or institutions. With the help of Victor Turner´s theory of liminality and communitas, this thesis looks closer at the case studies of former professional cyclist Lance Armstrong and gymnast Simone Biles. Even after completing their training and education, that is transforming themselves by engaging in the liminal process of transitioning into their new roles as athletes, their weaknesses appeared later on in their lives. What happened to Armstrong and Biles points out the potential flaws. Therefore, the ritual system is not perfect and for that reason must renew and create a new ritual progeny, if it is to continue functioning and surviving.Íþróttir hafa alltaf verið hluti af lífi fólks innan samfélaga. Íþróttir geta leitt af sér bæði andlega og líkamlega útrás fyrir þá sem það stunda en einnig hjálpað einstaklingnum að finna sjálfa sig. Ferlið sem hver einstaklingur stígur inn í af fúsum vilja er hið svokallaða liminal rými, þ.e. umbreyting. Margskonar siðir og venjur finnast innan samfélaga og stofnanna svo sem trúarbrögð, reglur og gildi. Með vísan í kenningu Victor Turner um (liminality og communitas) umbreyting og samfélög, fjallar ritgerð mín um dæmissögur fyrrverandi afreksfólks í íþróttum, hjólreiðamannsins Lance Armstrong og fimleikakonunnar Simone Biles. Jafnvel eftir að þau kláruðu sína menntun og þjálfun, og fóru í gegnum (liminal phase) umbreytingatímabil sem íþróttafólk, birtist mannlegi veikleiki þeirra beggja. Þar með er umrætt (ritual system) athafnakerfi ekki fullkomið og af þeirri ástæðu verður að endurskoðast, og leiða af sér nýja afurð sem er trúverðug til framtíðar
Controls of ice surface structures during the 1991 surge of Skeiðarárjökull on the post-surge glacial landsystem
No full textInvestigations of surge-type glaciers are important for understanding
glacier dynamics and providing analogues to modern and palaeo-ice streams.However, the link between surge-related surface structures to a post-surge glacier landsystem is poorly understood. This study investigates the influence of ice surface structures during the 1991 surge of Skeiðarárjökull on the post-surge glacial landsystem, using available imagery and geospatial data from 1991 and 2012. The research is focused on the western limits of Skeiðarárjökull and its forefield, where surge-associated landforms are well preserved. Notable features in the forefield of Skeiðarárjökull include hummocky moraine, flutings, drumlins, eskers, and crevasse-squeeze ridges. These features are arranged within a distinct end moraine, which signifies the final position of the glacier at surge termination. The structural architecture of the western frontal margins reveals a complex network of crevasses, grouped into distinct domains based on orientation, where longitudinal crevassing is the dominant feature on the ice surface. A lateral shear margin is proposed at the interface between the surge lobe and passive ice, causing the observed rotation in longitudinal crevasses. Additionally, thrust and normal faults are identified and discussed in context of surge dynamics. A correlation is observed between the proximity of thrust faults during the surge to hummocky moraine in the post-surge landsystem. Based on these findings, a conceptual model is proposed, where the surge-resultant thrusting is a control on the formation and development of the hummocky moraine in the forefield of Skeiðarárjökull. This insight into the structural glaciology of surge-type glaciers provides wider insight into the stress regime of fast-flowing events, giving a better understanding of the dynamics of surging.Rannsóknir á framhlaupsjöklum eru mikilvægar til að auka skilning okkar á hegðun þeirra og virkni, ekki síst þar sem þá má nota sem hliðstæðu við bæði nútíma- og forna ísstrauma. Tengsl sprungna og annarra byggingareinkenna á yfirborði jöklanna við landmótun undirlags þeirra eru enn sem komið er torskilin. Rannsókn þessi kannar áhrif sprungna, sem mynduðust í framhlaupi Skeiðarárjökuls 1991, á mótun lands sem undir honum var og hefur nú komið í ljós við hörfun. Til þessa voru nýttar loftmyndir og fjarkönnunargögn frá 1991 og 2012. Rannsóknin beindist að vestari hluta jökulsins og landinu þar framan við, þar sem landform tengd framhlaupinu eru greinileg. Má þar nefna haugaruðninga, jökulkembur, jökulöldur, malarása og sprungufyllingar. Þessi landform liggja innan við jökulgarð sem markar lok framhlaupsins 1991. Byggingarlag og -einkenni á yfirborði vestari hluta jökulsins í framhlaupinu 1991 sýnir flókið mynstur sprungna, sem skipta má í flokka eftir legu þeirra og stefnu. Langsprungur eru þar ríkjandi. Mismunandi lega langsprungnanna eftir svæðum gefur til kynna skersvæði milli vestari hluta jökulsins, sem hljóp fram, og austari hlutans sem hreyfðist hægar eða var kyrrstæður. Þá má sjá skýr tengsl á milli þverlægra þrýstimisgengja í jökulsporðinum og haugaruðninga í landslaginu framan við jökulinn, og er líkan þar að lútandi sett fram í ritgerðinni. Innsýn sem þessi í byggingarlag framhlaupsjökla varpar frekara ljósi á spennusvið og virkni hraðfara jökla
Einmanaleiki í lífi eldra fólks: Getur notkun velferðartækni breytt stöðunni?
No full textEinmanaleiki meðal eldra fólks er vaxandi samfélagslegt vandamál sem getur haft veruleg áhrif á andlega og líkamlega heilsu. Í þessari ritgerð er skoðað hvernig og hvort hægt sé að draga úr einmanaleika hjá eldra fólki með notkun velferðartækni. Einmanaleiki getur sprottið af félagslegri einangrun, missi ástvina eða skertri þátttöku í samfélaginu. Jafnframt hafa þjóðfélagsbreytingar og hækkandi meðalaldur aukið þrýsting á velferðarkerfið. Niðurstöður benda til þess að velferðartækni geti haft jákvæð áhrif á lífsgæði eldra fólks, en tæknin leysir ekki þann vanda sem einmanaleiki er ein og sér. Árangursrík innleiðing byggir á því að lausnirnar séu aðgengilegar, notendavænar og studdar af þjálfun og þjónustu. Mikilvægt er að tæknin verði hluti af stærri heild þar sem hún styður við – en kemur ekki í stað – mannlegra samskipta og stuðnings. Framlag ritgerðarinnar felst í því að draga fram nauðsyn þess að samþætta tæknilausnir og félagslega þjónustu í markvissri stefnumótun til að mæta fjölbreyttum þörfum eldra fólks og bæta lífsgæði þeirra á áhrifaríkan hátt
FORS and the Palette of the Past: A Nondestructive Examination of Medieval Icelandic Textiles
No full textThe research presented in the following pages represents the continuing efforts to better understand Medieval Icelandic culture. The focus of this research begins with the project ‘Between Man and Nature’ headed by professor Steinunn Kristjánsdóttir. Between Man and Nature endeavors to uncover how the populations of medieval Benedictine monastic houses in Iceland experienced, interacted with, and influenced the landscape about them. The key research theme of Between Man and Nature that this thesis is chiefly concerned is that of textile production at the female monastic houses of the Benedictine order, Kirkjubæjarklauster and Reynistaðarklaustur.
What this thesis is aiming contribute to this topic, is specifically, to develop a methodology that allows the identification of the dyestuffs used in the production of medieval Icelandic textiles embroidered textiles using the noninvasive Fiber Optic Reflectance Spectroscopy (FORS) technology. Then assessing where these materials might have been sourced from.
To accomplish this goal, this thesis has been divided into five sections. The first two will effectively serve as literature reviews to supply the reader with background context, first on medieval Iceland and its monasteries, and second to map the process of production of textiles in Iceland. The third section then introduces the Fiber Optic Reflectance Spectroscopy machine and methodology that I have used on preserved medieval cloths in order to identify the dyes used to color the yarns present. Section four then presents the results of this methodology. The Fifth and Final section offers my conclusions from these results and what they mean in connection the the medieval peoples they represent