Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Investigating the association two large effect loci vgll3 and six6 have on the maturation timing in Wild Atlantic salmon
No full textMaturation timing is a key life history trait in Atlantic salmon (Salmo salar), influencing population resilience through variation in age at maturity. Identifying the genetic basis of this trait is a central goal in conservation biology of the species. Two candidate loci, vestigial-like family member 3 (vgll3) and SIX homeobox 6 (six6), have previously been identified with a genetic predisposition towards age at maturity due to differences in a single SNP indicating ‘early’ or ‘late; maturation timing. In this project, DNA was extracted from fin clips of wild Atlantic salmon from nine rivers across six regions in Iceland. Genotype frequencies associated with maturation timing were determined using quantitative PCR (qPCR) analysis. Overall, results indicated a genetic predisposition towards earlier maturation at both loci when samples were grouped across all sample sites. Although statistical significance was marginal, an association was detected between sea age and vgll3*EE the most frequently observed genotype at the vgll3 locus. Additional significant relationships were observed between vgll3 and body length, where vgll3*EE individuals were longer than vgll3*LL individuals and overall males were shorter than females. A significant association was found between sea age and length indicating 2SW individuals were longer compared to 1SW individuals. Life history traits showed a significant association between vgll3*EE and precocious males and a marginally significant association between vgll3*LL and iteroparous spawners. When populations were separated by river, a linear model reveled location was a significant determinant of body length compared to genotype and sex at vgll3 while at six6 sex and genotype were significant determinants of body length while river showed no statistical significance. Genotype frequencies varied markedly within and among rivers, even after accounting for geographic proximity, possibly due to population differentiation or even local adaptation. Additionally, the genotype frequency of farmed salmon differed significantly from wild salmon at six6 but not at vgll3.These findings are highly relevant in establishing how a gene targeted management approach can inform the conservation and management of Atlantic salmon populations in Iceland.Kynþroskaaldur er mikilvægur lífssögueiginleiki hjá Atlantshafslaxinum (Salmo salar) og hefur breytileiki hans áhrif á stöðugleika stofna og getur greining á erfðum þessa eiginleika nýst við verndun tegundarinnar. Sýnt hefur verið fram á að breytileiki í tveimur genum, vestigial-like family member 3 (vgll3) og SIX homeobox 6 (six6), sýni sterk tengsl við kynþroskaaldur, þar sem mismunandi samsætur tengjast snemm- og síðkynþroska. Í þessu verkefni var DNA einangrað úr uggasýnum villtra laxa frá níu ám af sex svæðum innan Íslands. Arfgerðir sem hafa verið tengdar við kynþroskatíma voru greindar með magnbundnu PCR (qPCR) og tíðni gerðanna og samsætanna metin. Niðurstöður, sameinaðar frá ólíkum ám, sýna að erfðabreytileiki sem tengist snemmkynþrosaka er algengari en sem valda síðkynþroska. Vísbending var um tengsl aldurs í sjó og breytileika í vgll3 við kynþroska, vgll3*EE greindist frekar hjá löxum sem voru lengri tíma í sjó og þeir voru lengri en vgll3*LL og almennt voru hængar minni en hrygnur. Vgll3*EE reyndist algengari meðal snemmkynþroska laxa og væg vísbending var um aukna tíðni vgll3*LL hjá löxum sem æxluðust endurtekið (e. iterparous). Við greiningu á lengd laxanna með línulegu líkani kom í ljós að árnar höfðu meiri áhrif á lengd fiskanna en arfgerð vgll3 arfgerðarinnar og kyn, hinsvegar þegar lengdin var skoðuð m.t.t. arfgerðar six6 gensisins var skoðuð reyndist áhrif arfgerðarinnar matktæk auk þess sem kynið hafði áhrif en ekki árnar. Tíðni arfgerðanna meðal villtu laxanna var marktæk frábrugðin arfegrðum eldislaxa í six6 en ekki í vgll3. Þessi rannsókn sýnir hvernig greiningar á breytileika einstakra gena getur veitt upplýsingar fyrir verndun og stjórnun á villtum laxastofnum á Íslandi
Tækifæri fyrir alla: Snemmtæk íhlutun og félagsleg aðlögun barna af erlendum uppruna.
No full textMarkmið þessa verkefnis var að skoða hvernig snemmtæk íhlutun getur stuðlað að félagslegri aðlögun barna af erlendum uppruna í íslensku skólakerfi, með því að nota hagnýtar aðferðir og verkfæri fyrir kennara og fagfólk í leik- og grunnskólum. Mikilvægi þess að bregðast snemma við þörfum barna er ítrekað, þar sem snemmtæk íhlutun hefur áhrif á málþroska, félagsfærni og tilfinningastjórnun, sem eru grundvallarþættir í aðlögun barna í nýju samfélagi. Á fyrstu árum ævinnar eru börn sérstaklega móttækileg fyrir þáttum sem móta félagslega tengslamyndun, sjálfstraust og tilfinningastjórnun. Rannsóknir sýna að þegar börn fá markvissan stuðning snemma, getur það aukið sjálfsöryggi þeirra, bætt félagslega færni og dregið úr einangrun. Leikur, málörvun og félagsfærniþjálfun eru lykilþættir sem stuðla að þessum breytingum, þar sem börn læra að tjá sig, mynda tengsl við jafnaldra og leysa ágreining á uppbyggilegan hátt. Í þessu verkefni var einnig þróuð handbók fyrir kennara og fagfólk, sem inniheldur hagnýtar ráðleggingar og verkfæri til að skapa námsumhverfi sem er bæði öruggt og tekur mið af menningarlegum fjölbreytileika barna. Handbókin beinir sjónum að því að skapa skólaumhverfi sem hvetur til þátttöku allra barna, óháð bakgrunni eða tungumálafærni, og að stuðla að því að börn af erlendum uppruna geti auðveldlega aðlagast íslensku samfélagi. Lögð er áhersla á að samvinna við foreldra og fagfólk sé lykilatriði við að ná árangri með snemmtækri íhlutun. Með því er stuðlað að börn fái viðeigandi stuðning á fyrstu árum skólagöngu og eru því betur í stakk búin til að takast á við þær áskoranir sem fylgja félagslegri aðlögun og námi í nýju samfélagi
Viðbrögð við afbrotum sakhæfra barna: Kröfur og framkvæmd í ljósi alþjóðaskuldbindinga
No full textRitgerð þessi fjallar um viðbrögð við afbrotum sakhæfra barna, þær kröfur sem leiða af alþjóðaskuldbindingum í þeim efnum og hvernig íslenskt regluverk samræmist þeim kröfum. Í upphafi ritgerðar er fjallað ítarlega um samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins,sögulegan aðdraganda, stöðu og þær kröfur sem leiða af ákvæðum hans þegar kemur að viðbrögðum við afbrotum barna. Í framhaldi af því er fjallað um kröfur samnings Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og annarri grimmilegri, ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu í þeim efnum. Síðan er vikið að alþjóðasamningi um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi. Í beinu framhaldi af því er fjallað um Mannréttindasáttmála Evrópu og hvaða vernd hann veitir börnum að þessu leyti. Auk þess sem fjallað er stuttlega um tilmæli og leiðbeiningar Evrópuráðsins sem þýðingu hafa í samhengi við úrræði vegna afbrota sakhæfra barna.Komist er að þeirri niðurstöðu að hinar alþjóðlegu skuldbindingar leggja að miklu leyti sambærilegar kröfur á hendur aðildarríkja, þar sem rík tengsl eru á milli allra þessa samninga og reglna. Megininntak alþjóðaskuldbindinga þegar kemur að viðbrögðum við afbrotum sakhæfra barna er að frelsissvipting kemur aðeins til greina sem lokaúrræði og í eins stuttan tíma og unnt er. Mikil áhersla er lögð á að leitað sé annarra leiða til þess að bregðast við afbrotum barna og þá eru úrræði sem eru utan hins formlega réttarkerfis í forgrunni. Úrræði sem byggja á hugmyndafræði uppbyggilegrar réttvísi, sérstaklega sáttamiðlun, þykja sérstaklega ákjósanleg og ætti að leitast við að beita í sem flestum tilvikum, jafnvel þó um alvarleg afbrot sé að ræða. Í framhaldi af umfjölluninni um þær kröfur sem leiða af alþjóðaskuldbindingum er fjallað um íslenskt regluverk um sakhæf börn. Skoðað er hvaða sérreglur gilda um börn og hvaða úrræði standa þeim til boða. Síðan er kannað hvernig íslenskt regluverk samræmist alþjóðlegum skuldbindingum, í því skyni er meðal annars fjallað um athugasemdir sem Ísland hefur fengið frá eftirlitsnefndum og hvað umboðsmaður barna hefur sagt um efnið. Komist er að þeirri niðurstöðu að íslensk lög samræmist að miklu leyti þeim kröfum sem eru gerðar samkvæmt alþjóðaskuldbindingum. Hins vegar þurfi að kveða skýrara á um nokkur atriði, tryggja samræmda framkvæmd og koma á skýrara verklagi svo réttindi barna séu tryggð til fulls. Þá er einnig komist að því að samfélagsþjónusta nýtist börnum illa í framkvæmd og þarf að gera lagabreytingar af því tilefni svo hún geti nýst betur. Sáttamiðlun þyrfti einnig að gera hærra undir höfði og tryggja samræmi í beitingu hennar
Ars Gratia Artis. The Picture of Dorian Gray in the Context of European Decadence and Aestheticism
No full textÍ þessari ritgerð er skáldsaga Oscars Wilde, Myndin af Dorian Gray, skoðuð út frá sjónarhóli Dekadens og Estetismans, og það er gert með því að varpa ljósi á hvaða þættir þessara tveggja bókmenntahreyfinga eru til staðar í skáldsögunni, hvernig þeim er lýst og hvaða tilgangi þeir þjóna fyrir heildarfrásögnina. Til að skilja betur hvernig Dekadens og Estetismi tengjast greiningu á Myndinni af Dorian Gray hefst ritgerðin á nákvæmri skilgreiningu á báðum hreyfingum, kafar ofan í uppruna þeirra og sögulegt samhengi, einkennandi eiginleika og helstu fulltrúa.
Fyrsta hugtakið sem er greint er Dekadens: fjallað er um uppruna þess og tengsl við fyrri og samtíma bókmenntahreyfingar, sem og fjölbreytt og mótsagnakennt eðli þess og tengsl þess við hið klassíska Dekadens, einn helsta innblástur fin de siècle hreyfingarinnar. Næst er Estetisminn skoðaður: kjörorð hans, „art for art‘s sake,“ eru útskýrð vandlega ásamt áhrifum hans, ekki aðeins á list, heldur einnig á lífsstíl þeirra sem aðhyllast hreyfinguna – sem leiðir af sér dandyisma, – og yfirlit er veitt yfir tilveru hreyfingarinnar í Evrópu, sérstaklega í frönsku og bresku samhengi. Að lokum er stutt kynning á Oscari Wilde og Myndinni af Dorian Gray sett fram áður en kafað er ofan í greiningu skáldsögunnar og fyrrnefnd hugtök notuð til að gefa nákvæma lýsingu á verki Wilde sem Dekadent og Estetiska skáldsögu.This thesis analyses Oscar Wilde’s novel The Picture of Dorian Gray from the point of view of Decadence and Aestheticism, and it does so by highlighting which elements of the two literary movements are present in the novel, how they are outlined and what purpose they serve to the overall narrative. To better understand how Decadence and Aestheticism tie into the analysis of The Picture of Dorian Gray, the thesis begins with a detailed definition of both movements, delving into their origins and historical context, characterising traits and main representatives.
The first concept to be analysed is that of Decadence: its origins and connection to previous and contemporary literary movements are discussed, as well as its diverse and contradictory nature and its relation to Classical Decadence, one of the great inspirations for the fin de siècle movement. Aestheticism is examined next: its motto, “art for art’s sake,” is carefully explained along with its influence not only on art, but on the lifestyles of those committed to the movement – resulting in dandyism, – and an overview is provided of the movement’s presence in Europe, specifically in the French and Anglo-Saxon context. Finally, a brief introduction to Oscar Wilde and The Picture of Dorian Gray is given before delving into the analysis of the novel, using the aforementioned concepts to give an accurate portrayal of Wilde’s work as a Decadent and Aestheticist novel
Þróun tækja sem auðvelda niðursetningu bauja og ferilvöktun bauja í notkun
No full textIt is increasingly important to monitor the location of objects, both locally and in remote areas such as on sea. This project continues the development of a buoy monitoring system from a previous study. Knowing the location of buoys can increase maritime safety and make it possible to retrieve this expensive equipment if it is cut loose. The buoy monitoring system consists of three parts: an installation unit that is used when placing buoys at sea, a buoy unit that is mounted to the buoy and transmits GNSS location data, and finally a shore station that receives data from the buoys. The focus of the project was to limit the power consumption of the buoy unit so that a requirement of a one-year running time would be met. Two prototypes were made, one that could serve both the installation unit and the buoy unit (PCB-V1) and the second exclusively for the buoy unit (PCB-V2). A low-power MCU, a 3.3 V regulator, and a stand-alone 433 MHz LoRa module were selected for both prototypes and the LoRa module showed good range during preliminary testing. A high-accuracy GNSS module with RTK was used for the PCB-V1 where power to it was controlled using the EN-pin of a second regulator. A low-power GNSS module that was controlled using a PNP transistor was selected for the PCB-V2 and a battery reading feature was added to the design. PCBs were designed and milled for both prototypes and a simple code put together to test the system. Both the PCB-V1 and PCB-V2 were estimated to meet the design requirement of a one-year running time when using a 10,000 mAh power bank and waking up once every day.Sífellt aukin áhersla er á að geta vaktað staðsetningu hluta hvort sem er í nærumhverfi eða á afviknum stöðum eins og úti á sjó. Í þessu verkefni er haldið áfram með fyrri vinnu við þróun eftirlitskerfis fyrir baujur en þær eru dýr búnaður sem getur verið ákjósanlegt að endurheimta ef þær losna auk þess að vera mikilvægar fyrir öryggi á sjó. Kerfið samanstendur af þremur meginhlutum: uppsetningareiningu sem er notuð þegar baujum er komið fyrir á sjó, baujueiningu sem fest er á baujuna og sendir reglulega GNSS-staðsetningu og loks strandstöð á landi sem tekur á móti gögnum frá baujunum. Í verkefninu var aðaláhersla lögð á að minnka orkunotkun baujueiningarinnar til að mæta hönnunarkröfum um eins árs líftíma. Útbúin var frumgerð að tveimur tækjum, annars vegar sem hægt væri að nota fyrir bæði bauju- og uppsetningareininguna (PCB-V1) og hins vegar til að nota einvörðungu fyrir baujueininguna (PCB-V2). Fyrir bæði tækin var valin lágorkuörtölva, 3,3 V spennustillir og stakstæð 433 MHz LoRa-eining en forprófun leiddi í ljós að hún næði góðri drægni yfir sjó meðfram strandlengjunni á höfuðborgarsvæðinu og Reykjanesi. Fyrir PCB-V1 var notuð nákvæm GNSS-eining með RTK sem gangsett er með EN-pinna á öðrum spennustilli. Fyrir PCB-V2 var valin lágorku GNSS-eining sem stýrt er með PNP-transistorrás en auk þess var bætt við eiginleika til að meta stöðu rafhlöðunnar. Prentplötur voru hannaðar og útbúnar fyrir bæði tækin og einfaldur kóði settur saman til að kanna virknina. Samkvæmt mati er hægt að keyra bæði PCB-V1 og PCB-V2 einingarnar hvora um sig í meira en eitt ár með 10.000 mAh rafhlöðu ef þær vakna einu sinni á dag.Vegagerði
Rafbílavæðing bílaleiga á Íslandi : áskoranir og tækifæri rafbílavæðingar í íslenskum bílaleigum : viðhorf, rekstrarleg áhrif og framtíðarsýn
No full textMarkmið þessa verkefnis er að kanna áhrif rafbílavæðingar á eftirspurn hefðbundinna bensín- og dísilbíla (ICE-bifreiða) á Íslandi, með sérstakri áherslu á bílaleigur og bílaumboð. Rannsóknin byggir á eigindlegum hálfopnum viðtölum við stjórnendur fimm fyrirtækja í bílaiðnaði, auk megindlegra gagna um bílaflotann og nýskráningar. Niðurstöður benda til þess að bílaleigur séu almennt jákvæðar gagnvart rafbílavæðingu, en að óstöðugar aðgerðir stjórnvalda og skortur á hleðsluinnviðum hamli uppbyggingu rafbíla í flotum þeirra. Á sama tíma kýs stór hluti ferðamanna örugga kosti á borð við bensín- eða dísilbíla, sérstaklega vegna landfræðilegra og veðurfarslegra áskorana. Þessir þættir leiða til þess að framtíð ICE-bifreiða er enn stöðug innan bílaleigumarkaðs til skamms tíma.
Niðurstöðurnar sýna einnig að bílaleigur hafa mikil völd á markaðinum, þar sem þær kaupa umtalsverðan hluta nýrra bifreiða og selja síðar notuð ökutæki inn á almennan bílamarkað. Stefnur stjórnvalda um rafbílavæðingu þurfa því að vera fyrirsjáanlegar, samræmdar og studdar af nægum hvötum, ef fljótt á að miða í orkuskiptum. Að óbreyttu mun rafbílavæðingin væntanlega verða hægfara ferli, nema uppbygging hleðslustöðva verði bætt og áframhaldandi viðskiptavinir, hvort sem eru innlendir eða ferðamenn, sýni aukinn áhuga á rafbílaleigu. Á heildina litið gefur rannsóknin til kynna að rafbílar séu óhjákvæmilega framtíðarsýn, en að öflugra samráð stjórnvalda og hagsmunaaðila þurfi til að ná fram raunverulegum ávinningi af orkuskiptum á Íslandi.This study examines how the electrification of vehicles affects the demand for conventional diesel and gasoline (ICE) cars in Iceland, focusing specifically on car rental companies and car dealerships. A qualitative approach was employed, featuring semi-structured interviews with five key industry stakeholders, complemented by quantitative data on vehicle fleets and new registrations. The findings indicate that while car rental companies generally welcome the idea of adopting electric vehicles, inconsistent government policies and insufficient charging infrastructure impede their large-scale integration of electric vehicles. Concurrently, international tourists tend to favor conventional ICE vehicles, largely due to the country’s geographic and climatic challenges. Consequently, ICE cars appear to maintain a stable role in the Icelandic car rental-market in the short term. The results also show that car rental agencies wield significant influence over the market, purchasing a substantial share of newly imported cars and subsequently selling them on the used-car market. Government policies intended to drive electrification must therefore be predictable, coordinated, and supported by sufficient incentives to expedite the transition. Otherwise, electric vehicle adoption may proceed gradually unless more robust charging networks are established and travelers, both local and international, gain confidence in renting electric cars. Overall, the study suggests that electric vehicles are an inevitable part of Iceland’s transport future. However, stronger collaboration among government bodies, the automotive industry, and the tourism sector is required to fully realize the potential economic and environmental benefits of vehicle electrification in Icelan
Valdheimildir Persónuverndar á tímum gervigreindar
No full textÍ ritgerðinni er fjallað um valdheimildir Persónuverndar á tímum gervigreindar. Í upphafi er vikið að sögulegri þróun gervigreindar og hvernig tæknin byggir á mikilli gagnavinnslu, þar sem gögn eru sótt, greind og tengd með áður óþekktum hætti. Skilgreint er hvað felst í hugtakinu gervigreind og sagt er frá helstu eiginleikum gervigreindarkerfa og -líkana. Í kjölfarið er lagalegt umhverfi gervigreindar skoðað og rætt hvort endurskoða þurfi stjórnarskrá til að undirstrika vernd persónuupplýsinga á þessum tímum mikilla stafrænna umbreytinga. Í ljósi þess að gervigreindarkerfi og -líkön geta unnið með stór gagnasöfn og tekið sjálfvirkar ákvarðanir sem kunna að byggja á persónuupplýsingum, eru meginreglur persónuverndarlöggjafarinnar skoðaðar út frá þeim sjónarhóli. Ritgerðin sýnir hvernig innbyggð og sjálfgefin persónuvernd er nauðsynleg til að tryggja samræmi, m.a. þar sem erfitt getur reynst að útskýra niðurstöður og veita gagnsæi sökum hins „svarta kassa“ gervigreindar. Sérstaklega er rætt um markmið persónuverndarlöggjafarinnar og hvernig persónuvernd tengist stjórnarskrárvörðum réttindum á borð við friðhelgi einkalífs og tjáningarfrelsi. Þá er dregið fram að Persónuvernd hafi talsverðar valdheimildir, s.s. til að rannsaka meint brot, stöðva vinnslu og leggja á stjórnvaldssektir. Þessar valdheimildir eru þó ekki afdráttarlausar og þurfa að skoðast í samhengi við hlutverk sitt í samfélaginu, reglur stjórnsýsluréttarins og þess ramma sem persónuverndarlöggjöfin, og önnur sérlög, setja. Áhrif valdheimilda Persónuverndar á hið stafræna hagkerfi eru greind, einkum varðandi nýsköpun, tækniþróun og samkeppni fyrirtækja á stafrænum markaði. Fram kemur að stór alþjóðleg fyrirtæki hafi meira bolmagn til að uppfylla kröfur persónuverndar samanborðið við smærri fyrirtæki sem eiga erfiðara með að uppfylla kröfur um samræmi en að jafnframt felist tækifæri í umbreytingum og sköpun ábyrgs stafræns umhverfis. Að lokum er litið til þess hvort tilefni sé til að breyta persónuverndarlöggjöfinni eða endurskoða stjórnarskrá til að takast á við þær áskoranir sem fylgja gervigreind. Komist er að þeirri niðurstöðu að núverandi regluverk veiti Persónuvernd töluvert svigrúm til að vernda hagsmuni hinna skráðu, en að gervigreind kalli á endurskoðun laga og verklags. Lagt er til að innleiðing gervigreindarlöggjafar ESB og endurskoðun á persónuverndarlöggjöfinni geti styrkt eftirlit og réttarvernd, auk þess sem áhersla er lögð á að finna jafnvægi milli verndunar persónuupplýsinga og þess að styðja við áframhaldandi framfarir í gervigreind
Lucinity Access Management System (LAMS)
No full textStanding privileges in production environments pose significant security risks: expanded blast radius upon credential compromise, incomplete audit trails, and regulatory non-compliance. Existing Privileged Access Management solutions often require context-switching away from primary work tools, creating friction that discourages adoption. This report presents the Lucinity Access Management System (LAMS), a Just-In-Time access management solution that integrates Microsoft Entra Privileged Identity Management with Slack. LAMS enables users to request, approve, and activate time-bound privileged access without leaving their primary communication platform. Because LAMS operates
on PIM-enabled security groups, the architecture inherently supports any resource that can be assigned to an Entra ID security group, extending applicability beyond the systems explicitly addressed in this project. The architecture delegates enforcement to Entra PIM while orchestrating workflows through a Slack-based interface. Evaluation demonstrates measurable improvements: a 50% reduction in approval work-flow steps, minimized context switching, and observed behavioral changes indicating reduced unnecessary access requests. LAMS provides a reference implementation for organizations seeking to modernize privileged access management incrementally, without replacing existing identity infrastructure
Bætt heilsutengd lífsgæði samhliða hreyfiseðilsúrræðinu
No full textInngangur: Hreyfiseðill er viðurkennd meðferð við ýmsum langvinnum sjúkdómum. Áhrif hreyfiseðilsins á heilsutengd lífsgæði mæld með SF-36 hafa hins vegar ekki verið skoðuð áður á Íslandi. Markmið rannsóknarinnar er að meta þessi áhrif auk þess að kanna fylgni milli líkamlegrar virkni og heilsutengdra lífsgæða.
Aðferðir: Rannsóknin var megindleg langsniðsrannsókn. Þátttakendur voru 18 ára eða eldri og mættu í hreyfiseðilsviðtal til sjúkraþjálfara (n=60). Rafrænn spurningalisti sem innihélt bakgrunnspurningar um kyn og aldur, virknispurningar og SF-36 sem inniheldur níu flokka var notaður til að safna gögnum í upphafi úrræðis og aftur 5-6 mánuðum seinna. Notast var við pöruð t-próf og Wilcoxon signed-rank próf til að meta breytingar yfir tíma og Spearmans raðfylgnistuðul til að meta fylgni milli líkamlegrar virkni og SF-36.
Niðurstöður: 40 (66,7%) einstaklingar svöruðu fyrri mælingu og 19 (47,5%) þeirri seinni. Ekki var marktækur munur á bakgrunni, virknispurningum eða SF-36 hjá þeim sem hættu í rannsókn og þátttakendum. Marktækar framfarir (p<0,05) urðu í fimm af níu flokkum SF-36. Marktæk aukning varð í hreyfimínútum (p=0,048). Jákvæð fylgni var milli hreyfimínútna og líkamlegrar getu í SF-36 (p=0,031; ρ=0,341) í upphafi mælinga og milli breytinga á hreyfimínútum og auknum orkustigum í SF-36 (p=0,014; ρ=0,554). Ályktun: Hreyfiseðilsúrræðið getur haft jákvæð áhrif á heilsutengd lífsgæði og líkamlega virkni þátttakenda innan sex mánaða. Niðurstöðurnar styðja áframhaldandi notkun úrræðisins á Íslandi og benda til þess að hreyfiseðillinn sé árangursrík meðferð til að bæta heilsutengd lífsgæði einstaklinga.Introduction: Physical activity on prescription (PAP) is a recognised treatment for various chronic diseases. The effect of PAP on health-related quality of life (HRQoL), has not previously been measured with the SF-36 questionnaire in Iceland. The study aimed at evaluating these effects and examining correlations between physical activity (PA) and SF-36.
Methods: A quantitative and longitudinal study included participants that had attended a PAP consultation with a physiotherapist (n=60). Data was collected with an electronic combined questionnaire that included background characteristics, activity questions and SF-36 that has 9 scales, on two occasions with a 5-6 month interval between assessments. Paired t-tests and Wilcoxon signed-rank tests were used to assess change over time and Spearman's rank correlation coefficient was used to assess the relationship between PA and SF-36.
Results: Forty participants (66.7%) responded to the initial assessment and 19 of the 40 (47.5%) to the second assessment. No significant differences were observed between baseline measurements of participants and dropouts. Significant improvements occurred in five out of nine SF-36 domains (p<0,05). Participants significantly increased their PA (p=0,048). A positive significant correlation was observed between PA and physical functioning (SF-36) (p=0,031; ρ=0,341) and between changes in PA and energy/fatigue (SF-36) (p=0,014; ρ=0,554). Conclusion: The PAP intervention can positively improve SF-36 scores and PA levels among participants within six months. The results support continued usage of the PAP in Iceland and highlight it as an effective intervention for enhancing HRQoL
Iceland and Euro Adoption: Effects on international trade
No full textThis thesis explores the potential effects of euro adoption on Iceland’s international trade. The central question is whether switching from the króna to the euro would enhance trade with European partners, and what the associated trade-offs might be. A dual-method approach is used: a gravity model estimates the impact of joining the eurozone on trade flows, while qualitative interviews with economists, politicians, and policy experts provide context and institutional insight. The gravity model indicates that eurozone membership is commonly associated with a significant increase in bilateral trade, up to 35% in some cases, mainly due to reduced transaction complexity and currency risk. For Iceland, however, the implications go beyond trade volume. Giving up monetary sovereignty would remove tools the country has relied on in times of domestic economic shocks. These findings do not offer a conclusion, but rather open space for more focused and evidence-based discussion about what is gained and what is lost in moving toward the euro