Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Hætta á vannæringu á Gjörgæslu: Kerfisbundin næringarmeðferð á Gjörgæslu og við flutning sjúklinga á legudeild
No full textIntroduction: For most patients, the intensive care unit (ICU) marks the start of a challenging recovery, with functional, cognitive, and psychological barriers impacting short-term recovery, long-term rehabilitation and future quality of life. Optimizing diet and nutritional status may improve physical function and cognitive performance and improve mental health. Metabolic stress, especially in mechanically ventilated patients, can lead to or worsen malnutrition. The aim of this research is to describe the procession of malnutrition and risk for malnutrition from hospitalization in ICU and after transferring to general ward (GW) in mechanically ventilated patients. To determine if nutritional therapy was provided within 10 days of transfer or needed after transfer, and how was it implemented. Thirdly, to explore the possibility of integrating systematic nutritional therapy in the ICU with the National Care Process (NCP) guidelines for diagnosis.
Methods: The study is a prospective cohort study of 20 patients that were admitted to the ICU of Landspítali National University Hospital from September 2023 to August 2024. The patients were screened for risk of malnutrition in ICU with validated screening tools, Icelandic Malnutrition Screening Tool (ISS) and Nutrition Risk in Critically Ill, and again upon transfer to GW and diagnosed with Global Leadership Initiative on Malnutrition (GLIM) criteria for malnutrition. NCP diagnoses were made based on data collected from hospital medical records (SAGA and CIS). Collected data was organized and analyzed using Microsoft Excel, as well as charts and graphical results.
Results: Results from the 20 patients (mean age 67.5) using the ISS screening tool for malnutrition showed, one (5%) patient was considered at low risk for malnutrition and eight (40%) patients were considered at medium risk in ICU, compared to none for low risk and three (15%) in medium risk in GW. Eleven (55%) patients were considered at high risk for malnutrition, and 17 (85%) in GW. In the ICU five (25%) patients had moderate malnutrition, and three (15%) with severe malnutrition. After transfer to GW, two (10%) patients had moderate malnutrition and 11 (55%) had severe malnutrition. Three patients passed away after transferring to GW and were not diagnosed. Five (25%) patients received nutritional therapy from a dietitian within 10 days of transferring from ICU, all were severely malnourished. Of those 15 (75%) who did not receive nutritional therapy within 10 days of transferring to GW were three (20%) at medium risk for malnutrition and 12 (80%) in high risk for malnutrition. According to GLIM criteria, there were two (13,3%) patients who were moderately malnourished and eight (53,3%) who were severely malnourished. All patients met the criteria for one or more nutrition diagnoses according to NCP during their stay in ICU. In total, 12 different diagnoses were utilized. One patient received the diagnosis “No nutrition diagnosis at this time” (NO-1.1.) after being transferred to GW; this patient had previously received two different diagnosis while in ICU.
Conclusion: Little difference was found between the ISS and NUTRIC screening tools, and not possible to determine if either was more suitable for the ICU. The benefits of screening for risk of malnutrition are greater in GW than in the ICU in regards to patients’ treatment. However, screening during ICU stay may still serve an important role in data collection during ICU stay. This study highlights the importance of systematic nutritional therapy from ICU admission; ensuring critical nutrition-related information is well documented. There is a gap in the continuity of nutrition related information and on critical next steps during patients transfer. Therefore, implementing NCP in the ICU could be an important step in bridging this gap.Inngangur: Fyrir flesta sjúklinga markar gjörgæsludvöl upphaf krefjandi bataferils þar sem ýmsar líkamlegar, vitrænar og sálrænar hindranir hafa áhrif á skammtímabata, langtíma endurhæfingu og framtíðar lífsgæði. Að tryggja gott næringarástand getur haft jákvæð áhrif á meðferð, betri líkamlegri getu, aukið vitsmunalega hæfni og bætt andlega heilsu. Efnaskiptaálag, sér í lagi hjá sjúklingum í öndunarvél, getur leitt til vannæringar eða valdið versnun. Markmið þessarar rannsóknar er að skoða hættu á vannæringu og framvindu vannæringar frá innlögn á gjörgæsludeild og eftir flutning á legudeild hjá sjúklingum sem hafa þurft meðferð í öndunarvél. Könnuð var þörf á næringarmeðferð eftir útskrift og hvernig að henni var staðið. Auk þess hvort innleiðing á samþættri kerfisbundinni næringarmeðferð og næringargreiningum á gjörgæsludeild með forsendum Nutrition Care Process (NCP) sé möguleg.
Aðferðir: Rannsóknin er framsýn lýsandi rannsókn á 20 sjúklingum sem lögðust inná gjörgæsludeild Landspítala Háskólasjúkrahúss frá september 2023 til ágúst 2024. Skimað var fyrir hættu á vannæringu með valideruðum skimunartólum á gjörgæsludeild, Icelandic Malnutrition Screening Tool (ISS) og Nutrition Risk in Critically Ill (NUTRIC) og aftur með ISS eftir flutning á legudeild. Alþjóðleg greiningarviðmið fyrir vannæringu (GLIM) voru lögð fyrir á gjörgæsludeild og eftir flutning á legudeild. Gagnasöfnun fyrir NCP-greiningar var framkvæmd í gegnum sjúkraskrár (SAGA og CIS). Gagnasöfnun og greining var gerð með Microsoft Excel® ásamt töflum og myndrænum niðurstöðum.
Niðurstöður: Niðurstöður frá 20 sjúklingum (meðalaldur 67,5) á ISS skimun fyrir hættu á vannæringu sýndi að á gjörgæslu var einn (5%) sjúklingur í lítilli hættu á vannæringu og átta (40%) taldir í meðalhættu. Til samanburðar var enginn í lítilli hættu eftir komu á legudeild og þrír (15%) í meðalhættu. Samtals voru 11 (55%) sjúklingar taldir í mikilli hættu á vannæringu á gjörgæslu, en 17 (85%) eftir komu á legudeild. Á gjörgæslu voru fimm (25%) sjúklingar með miðlungsmikla vannæringu og þrír (15%) alvarlega. Eftir flutning á legudeild voru tveir (10%) sjúklingar með miðlungsmikla vannæringu og 11 (55%) alvarlega. Þrír sjúklingar létust eftir flutning á legudeild og GLIM greiningarferli ekki framkvæmt. Fimm (25%) sjúklingar fengu næringarmeðferð frá næringarfræðingi innan 10 daga eftir flutning af gjörgæsludeild og voru öll alvarlega vannærð. Af þeim 15 (75%) sem ekki fengu næringarmeðferð innan 10 daga frá flutningi á legudeild voru þrír (20%) í meðalhættu á vannæringu og 12 (80%) í mikilli hættu. Samkvæmt GLIM viðmiðum voru tveir (13,3%) sjúklinganna með miðlungsmikla vannæringu og átta (53.3%) alvarlega vannærð. Á gjörgæslu uppfylltu allir sjúklingar forsendur NCP fyrir eina eða fleirri næringargreiningu á meðan legu stóð. Í heildina voru 12 mismunandi næringargreiningar notaðar. Einn sjúklingur fékk næringargreininguna ,Engin næringargreining að svo stöddu‘ (NO-1.1.) eftir fluttning á legudeild, en hafði áður fengið tvær greiningar á gjörgæslu.
Ályktun: Lítill munur var á ISS og NUTRIC skimunartólum og ekki hægt að staðfesta hvort annað tólið henti betur fyrir skimun á gjörgæslu. Gagnsemi skimunar var almennt meiri á legudeild en gjörgæslu með tilliti til meðferðarúrræða, en gæti þjónað tilgangi í þágu gagnasöfnunar á meðan legu á gjörgæslu stendur yfir. Niðurstöður þessarar rannsóknar undirstrika mikilvægi kerfisbundinnar næringarmeðferðar frá því sjúklingur leggst á gjörgæslu þar sem mikilvægar næringartengdar upplýsingar eru vandlega skrásettar. Gjá myndaðist í flæði næringartengdra upplýsinga og mikilvægum næstu skrefum við flutning sjúklinga á legudeild. Innleiðing NCP á gjörgæslu gæti því verið mikilvægt skref til að brúa þetta bil
Modeling insurance solvency risks in a changing climate: a simulation approach
No full textThis thesis investigates how increase in climate-related disaster frequency, driven by climate change, affects the solvency of insurance companies. A simulation-based model is developed using historical disaster data and climate projections to assess ruin probabilities under three future climate scenarios (RCP2.6, RCP4.5, and RCP8.5) across multiple time horizons.
Statistical methods are applied to estimate the relationship between temperature, event frequency and economic damage. Results show that solvency risks grow with time and emission intensity, with high-emission scenarios requiring aggressive premium adjustments. The need for dynamic pricing strategies and long-term risk planning is highlighted to maintain financial stability in a warming climate.
Keywords: Climate, Risk, Insurance, Solvency, Modeling, SimulationÞessi ritgerð fjallar um hvernig aukin tíðni loftslagstengdra hamfara, sem rekja má til loftslagsbreytinga, hefur áhrif á greiðslugetu tryggingafélaga. Líkan byggt á hermunum er sett upp með því að nýta söguleg gögn um hamfarir og loftslagsspár til að meta líkur á gjaldþroti undir þremur mismunandi loftslagssviðsmyndum (RCP2.6, RCP4.5 og RCP8.5) yfir mismunandi tímabil.
Tölfræðilegar aðferðir eru notaðar til að meta sambandið á milli hitastigs, tíðni atburða og efnahagslegs tjóns. Niðurstöður sýna að greiðslugeta minnkar með tímanum og eftir því sem losun gróðurhúsalofttegunda verður meiri, og að sviðsmyndir með mikilli losun krefjast mikilla hækkana á iðgjöldum. Rannsóknin dregur fram mikilvægi sveigjanlegrar verðlagningar og langtímaáætlunar í áhættustýringu til að viðhalda fjárhagslegum stöðugleika í hlýnandi loftslagi.
Lykilorð: Loftslag, Áhætta, Tryggingar, Greiðslugeta, Líkanagerð, Hermu
Vaka, digital follow-up system : analysing how user needs are fulfilled
No full textBackground and Aim: Chronic pain rehabilitation offers structured support during treatment but requires sustained follow-up to maintain progress. This study examines the usability and relevance of Vaka, a digital system designed to support self-management after multidisciplinary rehabilitation. The aim is to explore how well the system responds to users’ evolving needs in everyday life.
Method: A mixed-methods approach was used, combining thematic and narrative analysis of qualitative interviews with quantitative data from the System Usability Scale (SUS). ISO 9241-210 guided the human-centred evaluation process, while usability was assessed using ISO 9241-11 dimensions: effectiveness, efficiency, and satisfaction.
Key Findings: Participants found Vaka helpful after discharge, especially in maintaining structure and focus. However, the system did not adapt well to changes in energy, goals, or daily capacity. Some users described pressure or disengagement when the system no longer aligned with their situation. Participants expressed a need for more flexibility, space for reflection, and visible progress tracking to stay motivated.
Conclusion and Contribution: Digital systems like Vaka can support continuity after rehabilitation, but must be designed to accommodate fluctuation and individual pacing. Based on user feedback, the study introduces self-sustainable rehabilitation as a guiding concept, emphasising flexibility, reflection, and long-term engagement. When grounded in real-life use, digital tools can bridge the gap between structured care and the realities of self-management.
Keywords: Chronic Pain, Digital Health, Rehabilitation Follow-up, Usability, Usability evaluation.
Fear of failure and self-compassion: How does fear of failure affect self-compassion among top division in football and handball in Iceland?
No full textÁrangur afreksíþróttamanna er ekki einungis byggður á líkamlegum þáttum, en andlegir eiginleikar íþróttamannsins hafa einnig áhrif. Sem afreksíþróttamenn, þá eru erfiðar aðstæður og mótlæti óhjákvæmilegt, hvort sem það eru meiðsli, mistök í kappleik eða lágt sjálfstraust. Því þurfa íþróttamenn að hafa réttu verkfærin til að takast á við þær hindranir í leið þeirra að árangri. Markmið þessarar rannsóknar var að skoða tengslin á milli ótta við að gera mistök (fear of failure; FF) og sjálfs-samúð meðal 268 leikmanna í efstu deildum Íslands í fót- og handbolta. Performance Failure Appraisal Inventory (PFAI) spurningalistinn var notaður til að meta FF skor þátttakanda og staðfestandi þáttagreining til að meta sambandið á milli FF og sjálfs-samúðar. Niðurstöðurnar sýna fram á neikvætt samband á milli tveggja þáttanna, FF og sjálfs-samúðar, þar sem aukið skor á FF gefur til kynna minna af sjálfs-samúð meðal þátttakanda. Á móti, þá ætti aukið magn af sjálfs-samúð að draga úr FF.An elite athlete’s mental state is an important indicator of their success. Tough situations and setbacks, such as injuries, under performance or low self-confidence, are inevitable. Therefore, it is paramount that athletes have the right tools to deal with them when they arise. The aim of this study was to see if there is a connection between fear of failure and self-compassion in top division handball and football players in Iceland. The 25-item Performance Failure Appraisal Inventory (PFAI) was used to measure the scores from each of the 268 participants. Then a Confirmatory factor analysis was performed to measure the connection between the self-compassion factor and general fear of failure factor, where a higher score on the self-compassion factor indicated less self-compassion. The results of the study indicate that there is a positive relationship between the two factors, meaning that higher fear of failure results in lower self-compassion. In conclusion, lowering an athlete’s fear of failure should increase their self-compassion and therefore increase their well-being and performance
The relevance of suicidal imagery in assessment of suicidal cognitions and behavior : a pilot study
No full textBackground: One of the leading causes of deaths worldwide is death by suicide. Research has only recently distinguished between verbal thoughts and mental imagery in regards to suicidal cognitions and/or suicide risk among individuals. Results of these studies have revealed that 74 – 100% of individuals with a history of suicidal cognitions experience suicidal imagery. In addition, experiencing suicidal imagery has been associated with more severe suicidal cognitions and a higher likelihood of having made a suicidal plan or attempt. Aim: The current research aimed to investigate the content and nature of suicidal imagery in an adolescent sample, using mixed-methods design. Method: Participants were individuals with a history of suicidal cognitions, seeking treatment at a private child and adolescent anxiety clinic in the capital area of Iceland. Participants completed GAD-7 and PHQ-9 questionnaires, and answered the Icelandic version of the C-SSRS, along with further questions about suicidal imagery. Results: The results showed that 88.9% of participants had experienced suicidal imagery. The most frequent sensory quality of the suicidal imagery was visual (77.8%), followed by body sensations (33.3%) and auditory (22.2%). Three main themes were identified regarding the timeframe of the suicidal imagery content: Preparation of suicide, suicide attempt, and the aftermath of dying by suicide. Discussion: Given the high prevalence rate of suicidal imagery in the current study, and the association between experiencing suicidal imagery with more severe suicidal cognitions and a higher likelihood of suicidal plan or attempt, suicidal imagery appears to be a relevant factor to consider in assessment of suicidal cognitions and/or behavior. Future research should further explore how suicidal imagery is related to suicide risk (i.e., severity of suicidal cognitions and behavior)
The relationship between parental warmth and children’s cocial competence in an Icelandic cample
No full textRitgerðin er lokuð til 08.05.2028Þessi rannsókn skoðaði sambandið á milli hlýleika foreldra og hegðunarvanda íslenskra barna. Gögn voru fengin frá 445 foreldrum og forráðamönnum í gegnum rafræna könnun sem notaðist við spurningalistana um uppeldisstíla og uppeldisaðferðir (Parental Styles and Dimensions Questionnaire, PSDQ) og styrk og vanda (Strengths and Difficulties Questionnaire, SDQ). Niðurstöður leiddu í ljós marktækt neikvætt samband á milli hlýleika og hegðunarvanda. Aðhvarfsgreining sýndi fram á að meiri hlýleiki spáði fyrir um minni hegðunarvanda hjá börnum, þó skal tekið fram að áhrifastærðin var tiltölulega lítil. Niðurstöður þessarar rannsóknar eru í samræmi við alþjóðlegar rannsóknir og benda til þess að hlýleiki foreldra geti haft verndandi áhrif í félags- og hegðunarþroska barna. Þessar niðurstöður undirstrika mikilvægi menningartendra uppeldisaðferða sem stuðla að tilfinninganæmni meðal íslenskra fjölskyldna.
Lykilorð: hlýleiki foreldra, hegðunarvandi, börn, félagshæfni, PSDQ, SDQ, ÍslandThis study examined the relationship between parental warmth and conduct problems in Icelandic children, addressing a research gap in this cultural context. Data from 445 caregivers, collected via online survey using the Parental Styles and Dimensions Questionnaire (PSDQ) and the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), revealed a significant negative correlation between parental warmth and conduct problems. Regression analysis showed that higher parental warmth predicted fewer conduct problems, though with a modest effect size. These findings align with international research, suggesting parental warmth might be a protective factor in children’s behavioral and social development. Results emphasize the importance of culturally informed parenting interventions that promote emotional responsiveness in Icelandic families
Modeling and simulating electricity prices using continuous-time autoregressive moving average (CARMA) models
No full textThis thesis investigates the modeling of daily electricity prices in Denmark
using continuous-time autoregressive moving average (CARMA) processes. Two
separate time series are examined, a shorter dataset covering the years leading up
to 2021 and a longer one extending through early 2025. To prepare the data for
modeling, both series are first deseasonalized using a Fourier-based regression
model and then differenced to achieve stationarity. ARMA(2,1) models are fitted
to the transformed data and used as a basis to estimate the parameters of
CARMA(2,1) processes. For each series, Monte Carlo simulations with two
different noise structures are performed to assess how well the CARMA model
captures the observed price dynamics, both visually and through analysis of the
underlying noise characteristics. The thesis also investigates Lévy-driven
CARMA models and includes a simulation study across varying values of the
stability index α to examine how the noise distribution affects parameter
estimation. The background driving noise is recovered from the data and
compared against theoretical distributions. Additionally, 95% confidence ellipses
are constructed for combinations of parameters to evaluate the uncertainty and
statistical significance of the estimates. The results show that the longer time
series yields more stable and well-identified parameters, while the shorter series
produces wider confidence regions and greater estimation variability, especially
under heavy-tailed noise. Overall, the CARMA(2,1) model with the recovered
Lévy increments can replicate the basic features of the transformed data, but its
performance is highly sensitive to the noise structure and preprocessing steps
Ljósið í myrkrinu: Reynslusaga foreldra sem misstu son sinn af slysförum
No full textGreinargerð þessi er annar hluti af tveimur í 30 eininga lokaverkefni til meistaragráðu í hagnýtri menningarmiðlun. Hinn hlutinn er heimildarmynd um reynslusögu foreldra sem misstu son sinn af slysförum. Í myndinni er viðtal tekið við þau um þessa reynslu. Farið er yfir hvernig persóna sonur þeirra var, slysið sjálft, dagana eftir andlátið og hvernig foreldrarnir unnu úr áfallinu.
Í greinargerðinni er farið fræðilega yfir sorg, barnsmissi og leiðir til þess að takast á við slíkt áfall, ásamt því að fjallað er um sorg í heimildarmyndum sem tengingu inn í heimildarmyndina mína. Farið er yfir kvikmyndagerðarferlið og fléttast fræðileg umfjöllun einnig við þann hluta
Hvernig leiðsagnarnám birtist í hugsandi kennslurými í stærðfræði á vettvangi?
No full textHér verður farið yfir hugtök og fræði varðandi leiðsagnarnám og hugsandi kennslurými (e. thinking classroom) sem eru ofarlega á baugi í kennslufræðum um þessar mundir. Þar er lögð áhersla á virka þátttöku nemenda, skýran tilgang í námi, sífellda ígrundun og endurgjöf. Leitast er við að finna tengingu við fræðin í því hvernig þau birtast í stærðfræðitímum í grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu. Við ákváðum að fara í heimsókn í Víkurskóla og fylgjast með því hvernig hugsandi kennslurými nýtist í stærðfræðikennslu í 8.-10. bekk. Þar tókum við niður vettvangsnótur sem við berum saman við fræðin í lok ritgerðar. Rannsóknarspurningin sem liggur til grundvallar er: Hvernig birtist leiðsagnarnám í hugsandi kennslurými í stærðfræði á vettvangi? Niðurstaðan okkar er að leiðsagnarnám og hugsandi kennslurými eru árangursríkar aðferðir á vettvangi og styrkja hvor aðra, m.a. með því að sameina markvissa endurgjöf, vaxandi hugarfar og skapandi hugsun sem saman mynda öfluga nálgun til að bæta nám og kennslu í stærðfræði. Þessar aðferðir eru þó ekki án áskorana fyrir kennara, líkt og lesa má um í vettvangsnótum og umræðukafla. Þetta verkefni getur gagnast þeim sem eru að leita að eða velta fyrir sér efni til að kenna stærðfræði undir formerkjum leiðsagnarnáms og hugsandi kennslurýmis. Leiðsagnarnám og hugsandi kennslurými nýtist við kennslu í öllum námsgreinum en hér verður lögð áhersla á stærðfræði á unglingastigi
Hringferð á slóðum afturgangna: Þýðing á "25 Draugasögum" eftir Jón R. Hjálmarsson
No full textVerkefnið samanstendur af þýðingu á þjóðsagnasafninu 25 Draugasögur eftir Jón R. Hjálmarsson. Bókin var þýdd úr íslensku yfir á ítölsku, með enska útgáfu bókarinnar til hliðsjónar. Í meðfylgjandi greinargerð er textinn greindur og þýðingaferlinu lýst með sérstöku tilliti til þeirra þátta textans sem höfðu mestu áhrifin á þýðingastefnu mína.
Í frumtextanum er ákveðið samspil milli hefða þjóðsagna, draugasagna, ferðasagna og ljóðlistar. Einnig gengdi íslensk menning lykilhlutverki í að móta textann. Þýðingin var unnin með þessi atriði í huga og nokkrar ákvarðanir voru teknar til þess að endurspegla tiltekin einkenni frumtextans á sem nákvæmastan hátt.
Enski textinn, sem hafður var til hliðsjónar í ferlinu, gegndi mikilvægu hlutverki í þýðingunni. Þó hann sé nákvæm þýðing á íslenska textanum, var nokkrum hlutum breytt, og þar sem flestar þessara breytinga voru gerðar til þess að gera textann skýrari fyrir útlenda lesendur, vekja þær upp spurningar varðandi áætlaða viðtakendur útgáfnanna tveggja og þ.a.l. þessarar þýðingar. Einnig er rætt um hvernig notkun fleiri en eins frumtexta hefur áhrif á þýðingaferlinu.The assignment consists of a translation of Jón R. Hjálmarsson’s folktale collection 25 Draugasögur (published in English under the title 25 Icelandic Ghost Stories). The text was translated from Icelandic into Italian, with the English edition serving as an additional reference. The following commentary analyzes the source text and describes the translation process with particular attention to the aspects of the text that had the greatest influence on my translation strategy.
The source text is the product of multiple literary traditions, namely folktales, ghost stories, travel narrative and poetry. Icelandic culture also plays a key role in shaping the text. The book was translated bearing these aspects in mind and a number of important decisions was made in order to reflect particular features of the text in as accurate a manner as possible.
The English edition of the book, which acted as a secondary source text, played an important role in the translation process. While it is a faithful translation of the Icelandic text, a few changes were made to it, and because the purpose of most of these changes was to make the text more understandable for foreign readers they raise questions concerning the intended readership of both the Icelandic and the English edition, as well as of the present translation. The effects that the use of multiple source texts had on the translation process is also discussed