Skemman (Island)
Not a member yet
50783 research outputs found
Sort by
Frá valdbeytingu til valdeflingar: Framtíðarsýn um félagsráðgjöf og mannúðlega löggæslu
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um þverfaglegt samstarf lögreglu og félagsráðgjafa og metinn möguleikinn á að innleiða félagsráðgjafa innan lögreglunnar á Íslandi.
Rannsóknarspurning ritgerðarinnar er eftirfarandi: Er innleiðing félagsráðgjafa í starfsemi lögreglu mikilvæg og tímabær breyting í átt að mannúðlegri og samfélagsmiðaðri nálgun við löggæslu á Íslandi?
Ritgerðin er fræðileg umfjöllun sem byggir á innlendum og erlendum heimildum.
Fjallað er um kenningar á borð við stimplunarkenninguna, áfallamiðaða nálgun og kerfis- og vistfræðilega nálgun, auk þess sem hlutverk lögreglu og félagsráðgjafa er skoðað í samhengi við helstu notendahópa lögreglu. Umfjöllun um alþjóðleg samstarfsverkefni, meðal annars SWaPOL í Evrópu og SWLE í Bandaríkjunum, bendir til þess að aukið samstarf lögreglu og félagsráðgjafa geti stuðlað að mannúðlegri þjónustu, dregið úr endurupplifun áfalla og aukið öryggi viðkvæmra hópa.
Niðurstöður ritgerðarinnar benda til þess að slík innleiðing sé bæði mikilvæg og tímabær á Íslandi. Hún getur létt álagi af lögreglumönnum, bætt þjónustu og aukið traust almennings á löggæslukerfinu
Historical Sea Ice Dynamics in Baffin Bay and the Davis Strait: 1820-1889: A Spatio-Temporal Analysis
No full textSea ice in the Arctic is an important part of Earth’s cryosphere, creating cascading effects for the Environment and human society. Sea ice in the Arctic is particularly dynamic, influenced by multiple factors throughout time and space which is reflected in its spatial makeup and diffusion. A region which has its own particular sea ice dynamics is the region of Baffin Bay and the Davis Strait. On the western part is the sea ice protruding from the Canadian Archipelago, and on the eastern part local sea ice, in addition migratory sea ice, or ‘storis’ originating from the Arctic and traveling via the Fram Strait and West Greenland Current form in the area. For hundreds of years, humans have navigated the storis and have often written about their conditions. This provides an opportunity to model sea ice conditions in the pre-satellite era. This master’s project takes these ideas and addresses the following research goals: (1) Create a time-series map model of sea ice conditions in ArcGIS Pro from 1820-1889 utilizing the publication “The State of the Ice in Davis-Strait - 1820-1930" by C.I.H Speerschneider, including features which correspond to those described in the text. (2) Identify broad spatio-temporal trends in storis dynamics in Baffin Bay and the Davis Strait between 1820-1889, based on the textual reconstructions of “The State of the Ice in Davis-Strait - 1820-1930" by C.I.H Speerschneider. (3) Describe how these changes may have occurred based on works covered during the Literature Review Process. An effective time-series model was created for 1820-1889, with a comparative analysis done with supplemental data for 1890-2025 which illuminated trends and potential drivers for these trends. Regular interannual variation patterns were seen for the data gathered for the main study period of 1820-1889 about storis seasonality, northernmost latitude of storis each year, and timing of northernmost storis. When compared to later trends to the modern day, there has been a recorded shortening of the storis season, along with slight declines in northernmost positionings of storis for a given year with earlier timings in the year for these occurrences
Líkindaásetningur í manndrápsmálum: Samanburðargreining á orðalagi og skýrleika líkindaásetnings í dómaframkvæmd Norðurlanda
No full textÞegar einstaklingur er ákærður fyrir refsivert brot ber dómstólum ekki einungis að meta hvort hann hafi sannarlega unnið verknaðinn, heldur einnig hvort huglæg afstaða hans til afbrotsins hafi verið saknæm, þ.e. annaðhvort unnin af ásetningi eða gáleysi. Í íslenskum refsirétti er almennt viðurkennt að ásetningur skiptist í fjögur stig, sem fela í sér mismunandi kröfur til vilja eða vitundar gerandans. Eitt þessara stiga er líkindaásetningur, sem einnig er viðurkennt ásetningsstig í norskum og dönskum refsirétti. Skilgreiningu hans er hvorki að finna í íslenskum né dönskum hegningarlögum og ræðst inntak hans því að mestu af fræðiskrifum og dómaframkvæmd. Markmið ritgerðarinnar er að gera líkindaásetningi ítarleg skil, fjalla um kenningar norrænna fræðimanna um ásetning og greina hvernig honum er beitt í ásetningsmati norrænna dómstóla. Fjallað er um grundvallarhugtök tengd saknæmisskilyrðunum ásetningi og gáleysi, ásetningsstigin, aðferðir dómstóla við sönnunar- og sakarmat og áhrif ásetningsstigs á ákvörðun refsingar. Þá er einnig lagt mat á orðalag líkindaásetnings í norrænni dómaframkvæmd og kannað hvort greina megi mun á nálgun íslenskra, norskra og danskra dómstóla. Að auki er rannsakað hvort greina megi aukinn skýrleika í íslenskum dómum í kjölfar stofnunar nýs millidómstigs.
Helstu niðurstöður ritgerðarinnar eru þær að mat á huglægri afstöðu geranda til verknaðar og afleiðinga hans sé oft vandkvæðum bundið, einkum þegar engin vitni eða játning liggja fyrir. Þá benda niðurstöður til þess að dómstólar tilgreini sjaldnast berum orðum hvaða ásetningsstig huglæg afstaða fellur undir, heldur beiti orðalagi sem ekki er ávallt einhlítt eða skýrt. Einnig sýna niðurstöður að mörkin milli ásetningsstiganna séu ekki alltaf ljós. Fræðileg athugun leiðir jafnframt í ljós að líkindaásetningur hafi þróast með ólíkum hætti í Noregi og Danmörku, þar sem miðað er við lægra líkindastig heldur en tíðkast á Íslandi. Þá liggur fyrir að ásetningsstigin hafa verið lögfest í norsku hegningarlögunum og að Hæstiréttur Noregs geri strangar kröfur til skýrlega rökstudds ásetningsmats dómstóla og vísar að jafnaði berum orðum til þess ásetningsstigs sem um ræðir. Að lokum benda niðurstöður til þess að greina megi aukinn skýrleika í nýlegum dómum Hæstaréttar og orðalagi ásetnings, m.a. með nýlegum skilgreiningum sem dómstóllinn setti fram og héraðsdómur og Landsréttur hafa síðan byggt á í dómaframkvæmd
Kostnaðar- og ábatagreining greiðslumiðlunar: Samanburður á greiðslukortum og reiðufé
No full textÍ þessari ritgerð er fjallað um kostnað og ábata greiðslumiðlunar á Íslandi með áherslu á smágreiðslur og greiðslukort í samanburði við reiðufé. Markmið ritgerðarinnar er að leggja fram heildstætt mat á hagkvæmni greiðslumiðlunar með því að byggja á fyrirliggjandi kostnaðargreiningum og bæta við ábatagreiningu, sem hefur hingað til verið lítið rannsökuð. Sérstök áhersla er lögð á að greina muninn á einkakostnaði, samfélagskostnaði og kostnaði sem fellur á neytendur og seljendur, og hvernig þessi kostnaðarflæði hafa áhrif á þjóðhagslega hagkvæmni greiðslukerfa. Ritgerðin byggir á opinberum gögnum og greiningum Seðlabanka Íslands, ásamt erlendum rannsóknum frá Norðurlöndum og alþjóðlegum stofnunum. Beitt er kostnaðar- og ábatagreiningu til að meta ávinning greiðslumiðlunar. Meðal annars í formi greiðslufrests, fríðinda, öryggis og tímasparnaðar. Þar sem fullkomin gögn um alla ábataþætti liggja ekki fyrir er stuðst við varfærnar og gagnsæjar forsendur í útreikningum.
Helstu niðurstöður benda til þess að þegar ábati er tekinn með í útreikninga er heildarkostnaður greiðslumiðlunar á Íslandi töluvert lægri en niðurstöður Seðlabankans gefa til kynna. Ábati rafrænna greiðsluleiða geti þó verið ofmetinn ef tekið er tillit til þess að hluti kostnaðar fellur á neytendur. Ritgerðin dregur jafnframt fram að innlend A2A-greiðslulausn geti til framtíðar stuðlað að lægri kostnaði, auknum viðnámsþrótti og auknu sjálfstæði greiðslumiðlunar á Íslandi
Dietary Intake and Body Composition During the Early Phase of GLP-1 Receptor Agonist Treatment
No full textBakgrunnur og markmið: Notkun á glúkagon-lík-peptíð-1 (GLP-1) viðtakaörvum við þyngdarstjórnun hefur aukist vegna virkni þeirra við að draga úr matarlyst og stuðla að þyngdartapi. Minnkuð matarlyst við meðferð getur haft áhrif á fæðuinntöku og líkamssamsetningu, sérstaklega í upphafi meðferðar. Markmið rannsóknarinnar var að meta fæðuinntöku hjá fullorðnum einstaklingum sem hófu meðferð með GLP-1 viðtakaörvum og kanna breytingar á líkamsþyngd og líkamssamsetningu fyrstu fimm mánuði meðferðar.
Aðferðir: Þessi framsýn áhorfsrannsókn náði til fullorðinna einstaklinga með ofþyngd eða offitu sem hófu meðferð með semaglútíð (Wegovy eða Ozempic). Til að kanna mataræði var notuð þriggja daga matardagbók í upphafi meðferðar. Líkamsþyngd og líkamssamsetning var metin með rafleiðnitæki í upphafi meðferðar og aftur eftir fimm mánuði.
Niðurstöður: Meðalorkuinntaka við upphaf meðferðar var 1489 kkal á dag. Fæðuinntaka einkenndist af lítilli neyslu ákveðinna fæðuflokka, þar með heilkornavörur, ávextir og grænmeti, fiskur, fæðutrefjar og ákveðin næringarefni. Meðal próteininntaka var 0,75 g/kg líkamsþyngdar og hjá 63% þátttakenda var hún minni en 0,8 g/kg. Þegar próteininntaka var reiknuð miðað við fitufrían massa (FFM) var meðal inntakan 1,3 g/kg og hjá 55% þátttakendum var neyslan yfir 1,2 g/kg FFM. Á fimm mánuðum var meðalþyngdartap 8,3%, þar af var 74,5% tap á fitumassa og 25,5% tap á fitufríum massa.
Ályktanir: Einstaklingar sem hófu meðferð á GLP-1 viðtakaörvum sýndu lága orkuinntöku og lága neyslu á ákveðnum fæðuflokkum og næringarefnum. Þyngdartap var að mestu leyti tap á fitumassa en einnig hlutfall FFM. Niðurstöðurnar benda til þess að ráðlagt væri að hafa næringarráðgjöf í upphaf meðferðs sem leggur áherslu á gæði mataræðis og próteinneyslu.Background and aims: Glucagon-like peptide-1 receptor agonists (GLP-1 RAs) are increasingly used for weight management due to their effectiveness in reducing appetite and promoting weight loss. However, reduced appetite during treatment may affect dietary intake and body composition, particularly in the early phase of therapy. The primary aim of this study was to assess dietary intake in adults initiating GLP-1 RA treatment. The secondary aim was to examine changes in body weight and body composition during the first five months of treatment.
Methods: In this prospective observational study, adults with overweight or obesity initiating semaglutide treatment (Wegovy or Ozempic) were assessed at baseline and after five months. Dietary intake was assessed at baseline only using a 3-day food diary, while body weight and body composition were measured at baseline and at five months using bioelectrical impedance analysis.
Results: Mean baseline energy intake was 1489 kcal/day. Dietary intake was characterized by low consumption of several food groups, including whole grains, fruits and vegetables, and fish, as well as low dietary fiber and selected nutrients. Mean protein intake was 0.75 g/kg body weight, with 63% of participants consuming less than 0.8 g/kg. When expressed relative to fat-free mass (FFM), mean protein intake was 1.3 g/kg, with 55% of participants consuming at least 1.2 g/kg FFM. Over five months, participants experienced a mean weight loss of 8.3%, of which 74.5% was attributable to fat mass and 25.5% to fat-free mass.
Conclusions: Adults initiating GLP-1 RA treatment exhibited low energy intake and reduced diet quality. Although weight loss was primarily driven by fat mass reduction, a proportion of lean mass was lost. These findings indicate the need for early nutritional guidance focusing on diet quality, adequate protein intake, and strategies to preserve lean body mass during GLP-1 RA treatment
„Fyrir einhvern svona gáfaðan ertu ótrúlega heimskur“ Birtingarmynd ADHD í ADHD: Bannað að... bókaflokknum
No full textTilgangur þessarar ritgerðar er að skoða birtingarmynd athyglisbrests og ofvirkni í bókaflokki sem Gunnar Helgason sendi frá sér á árunum 2021 - 2023 og fjallar um persónuna Alexander Daníel Hermann Dawidsson. Bækurnar nefnast ADHD: Bannað að eyðileggja, ADHD: Bannað að ljúga og ADHD: Bannað að drepa og eru sögurnar myndlýstar af Rán Flygenring. Bókaflokkurinn er sagður frá sjónarhorni ungs drengs með athyglisbrest og ofvirkni og er áhugavert að fylgjast með hugsunarferli hans og upplifun í gegnum ýmsar aðstæður daglegs lífs. Skoðaðar voru fyrri rannsóknir á áhrif sýnileika fjölbreytileikans í barnabókum og þær metnar saman og tengdar við bækurnar. Í ritgerðinni er skoðað hvaða klassísku einkenni greininganna persónan sýnir og finnur mest fyrir. Þá er einnig varpað ljósi á gildi þess fyrir taugatýpíksk (e. neurotypical) börn sem og þau sem eru með ADHD sé fá að spegla sig í persónunni og reynslu hans. Að auki er gerð grein fyrir viðtali sem tekið var við Gunnar Helgason um bókaflokkinn og sömuleiðis rætt um umfjöllun ADHD samtakanna um röskunina með hliðsjón af skáldsögunum sem ritgerðarhöfundur kallaði eftir
Geng Biao og Ísland: Mikilvægi heimsóknar Geng Biaos til Íslands árið 1979 í myndun sambands Lýðveldisins Íslands og Alþýðulýðveldisins Kína
No full textUtanríkisþjónusta er mikilvægur vettvangur fyrir mismunandi ríki til að koma sínum áformum á framfæri, styrkja sambönd sín og efla milliríkjaviðskipti. Ein af opinberustu aðferðum utanríkisþjónustunnar eru heimsóknir. Opinberar heimsóknir sýna ríkjum að tvö ríki standi saman eða að minnsta kosti eigi í góðu sambandi. Árið 1979 kemur Geng Biao til Norðurlandanna í opinbera heimsókn þar heimsækir hann Noreg, Svíþjóð, Finnland og að lokum Ísland. Tilgangur heimsóknar hans til Norðurlandanna var umdeildur þar sem samband Kína og Sovétríkjanna var mikið hitamál. Í júní 1979 endaði Geng Biao Norðurlandareisu sína á Íslandi. Á tíma heimsóknar hans var samband Íslands og Kína enn í uppbyggingu og var á góðri leið, samt var vafi í loftinu um hvort Kínverjunum ættu að vera treyst. Þrátt fyrir það var heimsókn hans hápunktur sambands ríkjanna á 20. öld. Tilgangur ritgerðarinnar er að rannsaka framvindu heimsóknarinnar og tilgang. Með því að rannsaka gang heimsóknarinnar er hægt að greina hvað þótti mikilvægt, bæði fyrir Ísland og Kína. Til dæmis má nefna að Geng Biao heimsækir ýmis fyrirtæki en hvaða fyrirtæki hann heimsækir gæti sagt ýmislegt til um hvað kínverska ríkisstjórnin hafði áhuga á hvað varðar Ísland. Á hinn bóginn segja þeir staðir sem íslenska ríkisstjórnin fór með Geng Biao sagt til um sjálfsmynd Íslands. Til dæmis má nefna staði eins og Þingvelli og Bessastaði. Í þessari ritgerð eru færð rök fyrir því að helsti tilgangur heimsóknarinnar hafi verið vegna viðskipta ríkjanna tveggja.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna fram á að aukning varð í milliríkjaviðskiptum Íslands og Kína árinu eftir heimsókn Geng Biaos og einnig að tilgangur heimsóknarinnar var mun frekar að efla viðskipti heldur en að sporna gegn frekari áhrifum Sovétríkjanna á Íslandi. Þessar niðurstöður sýna fram á bein tengsl milli heimsóknar Geng Biaos og aukningar á viðskiptum sem ýtir enn frekar undir þann punkt að þessi heimsókn hafi verið lykilatriði í þróun sambandsins
Decomposing and Analysing Hot Water Usage in an Icelandic District Heating System Using Hourly Smart Meter Data
No full textThis thesis analyses 398 days of hourly hot water smart meter data from 10,391 properties in the Reykjavík Capital Area to quantify how hot water consumption from a District Heating System (DHS) is divided between heating and non-heating uses, and how these components
vary with building and behavioural factors. A key contribution is a scalable decomposition method capable of estimating heating and non-heating usage from total usage without labelled data or detailed building data. The method, based on a moving-average classifier, produced outputs consistent with known physical patterns - heating usage showed a strong negative correlation with outside temperature, while non-heating usage showed almost none. Outputs were consistent with operational assumptions and engineering estimates currently used by the
DHS operator, including that 85-95% of total hot water usage is for heating. Individuals were found to consume approximately 70 L of non-heating hot water per day on average. From the decomposed outputs, a regression model was estimated to examine how residential
heating demand varies with building volume, type and building regulations, and non-heating usage was clustered to identify key user groups. The regression model characteristics explained 67.1% of heating variation, with building regulations shown to have improved energy
efficiency over time. The K-Means clustering algorithm revealed four user groups but cluster boundaries were not clear (silhouette score of 0.227). Overall, the research provides a methodology to decompose DHS smart meter data at scale, the results of which providing empirically-backed results for DHS operators, policy makers, and researchers.Markmið þessa verkefnis er að greina hvernig notkun á heitu vatni frá hitaveitukerfi á höfuðborgarsvæði Íslands skiptist á milli hitunar húsa og annarrar notkunar og greina hvernig þessir þættir ráðast af byggingareiginleikum og hegðun notenda. Gögn frá snjallmælum, með klukkustundar upplausn, eru notuð í greiningunni. Gögnin ná yfir 398 daga og 10.391 fasteignir á höfuðborgarsvæðinu. Megin framlag rannsóknarinnar er skalanleg aðferð sem nota má til að aðgreina notkun vegna hitunar húsa frá annarri notkun,án merktra gagna eða ítarlegra upplýsinga um byggingar. Aðferðin byggir á flokkara með hreyfanlegu meðaltali og skilar hún niðurstöðum sem samræmast þekktum mynstrum: notkun vegna hitunar sýndi sterka neikvæða fylgni við hitastig utandyra, en önnur notkun sýndi litla sem enga fylgni við hitastig. Niðurstöðurnar voru einnig í samræmi við rekstrarforsendur og verkfræðilegar áætlanir sem rekstraraðilar hitaveitna notar nú þegar, þar á meðal að um 85-95% af notkun á heitu vatni fari í hitun. Meðaltal annarrar notkunar einstaklinga reyndist um 70 lítrar á dag.Á grundvelli sundurgreindra niðurstaðna var aðhvarfslíkan metið til að skoða hvernig hitun
íbúðarhúsnæðis breytist með rúmmáli, byggingargerð og byggingarreglugerðum, auk þess sem önnur notkun var klasagreind til að bera kennsl á helstu notendahópa. Aðhvarfslíkanið skýrði 67,1% af breytileika, og sýndu niðurstöður að byggingarreglugerðir hafi bætt orkunýtingu með tímanum. K-means klasagreining leiddi í ljós fjóra notendahópa, en skil milli klasa voru óskýr (silhouette-gildi 0,227). Í heild sinni leggur rannsóknin fram aðferðafræði til að sundurgreina gögn frá DHS-snjallmælum í stórum stíl, þar sem niðurstöðurnar veita rekstraraðilum DHS-kerfa, stefnumótendum og fræðimönnum reynslubundinn og gagnreyndan grundvöll.Veitur ehf
Automatic Toe-In Adjustment System for Vehicles
No full textThe project describes the development of a prototype automatic toe-in adjustment system for vehicles with four independently steerable wheels. The goal was to automate the alignment using optical sensing, servo motors, and an ESP32 microcontroller. A four-wheel steering (4WS) system was designed and built to test alignment accuracy using an infrared (IR) emitter and a photosensor pair. The mechanical frame with accessories was designed and 3D-printed in PLA. Then the wheels were replaced with lasers, which were used to reference the outcome manually.
The alignment routine involved each servo sweep to detect the peak sensor and thus define each wheel’s correct alignment. Thirty tests were performed under controlled indoor conditions, and after each run, the laser reference was marked on a sheet of paper for later calculations. The system reached a mean absolute error of less than 3° and achieved full accuracy on three wheels, while the fourth wheel had 97% accuracy. The results indicate that optical sensing can be used for repeatable alignment settings and, when properly tuned, can achieve sub-degree accuracy with low-cost components.
The project demonstrates that the automatic alignment with inexpensive hardware is both possible and, with tuning, a reliable option. Later development should focus on more precise motors, reduced gear drives, and improved signal stability and precision. The same approach could also be adapted for robotic calibration or other multi-axis alignment systems.Í þessu verkefni er lýst þróun frumgerðar á sjálfvirku kerfi til að hjólastilla (toe-in) farartæki með fjórum sjálfstætt beygjandi hjólum. Markmiðið var að gera stillingarferlið sjálfvirkt með því að nota innrautt ljós, ljósnema, servómótora og ESP32 örstýringu. Hönnuð var og smíðuð frumgerð af fjórhjólstýrðu (4WS) kerfi til að prófa nákvæmni stillingar með innrauðum (IR) ljósgjafa- og ljósnemaeiningu. Burðargrindin ásamt fylgihlutum var hönnuð og 3D-prentuð úr PLA plasti, og leisigeisli var notaður í stað hjóla til að skrá niðurstöðurnar og staðfesta
Stillingarrútínan fólst í því að láta hvern mótor snúast fram og til baka og nema þannig hámarksskynjun. Þannig var rétt stilling fyrir hvert hjól skilgreint. þrjátíu prófanir voru gerðar innanhús við kjöraðstæður og eftir hverja keyrslu var staðsetning leisipunkts merkt á blað fyrir seinni útreikninga. Skekkjan á kerfinu var minna en 3° að meðaltali með 100% nákvæmni fyrir þrjú hjól en fjórða hjólið náði 97% nákvæmni. Niðurstöður benda til þess að hægt er að nota innrautt ljós og nema til að framkvæma hjólastillingar og með réttum stillingum er hægt að ná nákvæmni undir einni gráðu með ódýrum íhlutum.
Verkefni þetta sýnir að hjólastilling með ódýrum íhlutum er bæði framkvæmanleg og með réttum fínstillingum, áreiðanleg lausn. Frekari þróun ætti að beinast að því að nota nákvæmari mótora eða niðurgírun, bæta stöðugleika merkis og nákvæmni mælinga. Sama aðferð gæti einnig nýst við að kvarða róbóta eða öðrum fjölliða kerfum
Suicidality in body dysmorphic disorder
No full textBody dysmorphic disorder (BDD) is a psychiatric condition characterized by a persistent fixation on perceived flaws or defects that are minimal or not observed by others. BDD is often underdiagnosed, partly due to shame and limited screening, which can result in delayed or absence of treatment. This paper summarizes epidemiological and clinical research on suicidality in BDD, highlighting the consistently heightened rates of suicidal ideation, attempts and completed suicide in different groups and settings with BDD. Individuals with BDD experience substantially
higher suicide risk than both the general population and individuals with other psychiatric conditions, including obsessive-compulsive disorder, eating disorders and major depressive disorder. Factors contributing to this heightened suicide risk are shame, hopelessness, poor insight, social isolation and persistent distress regarding
their perceived flaw. These findings highlight the importance of improving awareness of BDD among the general public and among mental health professionals with the hope that it will increase the likelihood of individuals with BDD seeking treatment