John Paul II Catholic University of Lublin
Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)Not a member yet
8466 research outputs found
Sort by
Czesław Martyniak: An Intellectual Non-conformist
No full textArtykuł poświęcony jest postaci Czesława Martyniaka, polskiego filozofa prawa rozstrzelanego na początku okupacji hitlerowskiej w Lublinie. Przedstawia jego intelektualną odwagę, przejawiającą się w wyborze tomizmu jako podstawy uprawianej przezeń refleksji naukowej, w opozycji do dominujących wówczas w jego dyscyplinie nurtów intelektualnych. Konsekwencją tego wyboru była krytyka pozytywizmu prawnego, uznanie koniecznego związku prawa stanowionego z moralnością oraz sprzeciw wobec relatywizmu. Wbrew popularnej wówczas w środowisku uczonych neutralności światopoglądowej, Martyniak nie wahał się ujawnić swoich poglądów, będących konsekwencją zajętego stanowiska. Argumentacja, jaką się posługiwał, pozostawała jednak – zgodnie z jego deklaracją – w obrębie racjonalnego dyskursu, nie wkraczając w dziedzinę religii.
The paper is dedicated to the profile of a Polish philosopher of law Czesław Martyniak, executed in Lublin at the beginning of World War II. The article aims to show his intellectual courage which was manifested in the choice of Thomism as a foundation for his scholarly reflection. The current which was in opposition to dominating intellectual tendencies. As a consequence of the choice, Martyniak criticized legal positivism and was a follower of the view that there must obtain the relationship between law and morality. He was also an opponent of relativism that had a lot of followers. Although Martyniak was convinced that it was necessary to use strictly rational argumentation within the philosophy of law, he was aware of the worldview consequences of his position and openly admitted it
AI Empires
No full textRecenzja książki K. Crawford, Atlas sztucznej inteligencji. Władza, pieniądze i środowisko naturalne, tłum. T. Chawziuk, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2024.
Review of K. Crawford’s Atlas sztucznej inteligencji: Władza, pieniądze i środowisko naturalne, trans. T. Chawziuk, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2024
Composers of Italian origin and their works in the musical resources of the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła
No full textW ośrodkach kościelnych osiemnastowiecznej Rzeczpospolitej funkcjonowało wiele zespołów muzycznych, które wykonywały muzykę wokalno-instrumentalną i instrumentalną. Dobrze zachowanym i licznym zasobem takich źródeł muzycznych jest zbiór muzykaliów (ponad 300 kompozycji) znajdujący się w Archiwum Opactwa Ojców Cystersów w Krakowie-Mogile (nazwa łacińska klasztoru Clara Tumba). W repertuarze kapeli tego opactwa znajdowały się utwory polskich i zagranicznych osiemnastowiecznych kompozytorów. Wśród obcych można zauważyć sporą grupę twórców pochodzenia włoskiego (ok. 25 nazwisk). Są wśród bardziej znani np. L. Boccherini, P. Guglielmi, G. Paisiello, N. Piccinni, G. B. Sammartini. Ale znajdują się również muzycy, których nazwiska i ich kompozycje są odkrywane dopiero w ostatnich latach. W zbiorze jest ok. 40 utworów włoskich twórców. Na ten repertuar składają się: symfonie, sonaty, tria, arie wokalne (duety, tercety wokalne), kontrafaktury arii z oper, psalmy nieszporne, msza. Obecność dzieł kompozytorów włoskiego pochodzenia w repertuarze mogilskiej kapeli muzycznej może świadczyć o powiązaniach z innymi ośrodkami muzycznymi. Niektórzy włoscy muzycy (wykonawcy i kompozytorzy) działali w zespołach muzycznych na dworze kolejnych królów Polski: Augusta II Mocnego, Augusta III i Stanisława Augusta. Fakt ten wskazuje na polsko-włoskie relacje muzyczne w XVIII wiecznej Rzeczpospolitej. Tego rodzaju sytuacja sprzyjała transmisji obcego repertuaru i jego recepcji w środowisku muzycznym mogilskich cystersów.
In the church centers of the eighteenth-century Polish-Lithuanian Commonwealth, there were many music groups that performed vocal-instrumental and instrumental music. A well-preserved and numerous resource of such musical sources is the collection of musical items (over 300 compositions) located in the Archives of the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła (the Latin name of the monastery is Clara Tumba). The repertoire of the abbey's chapel included pieces by Polish and foreign composers from the 18th century. Among the foreigners, there was a large group of artists of Italian origin (about 25 names). Among the more famous ones are L. Boccherini, P. Guglielmi, G. Paisiello, N. Piccinni, G. B. Sammartini. But there are also musicians whose names and compositions have only been discovered in recent years. The collection includes about 40 pieces by Italian composers. This repertoire includes: symphonies, sonatas, trios, vocal arias (duets, vocal trios), contrafacta of arias from operas, vespers psalms, mass. The presence of works by composers of Italian origin in the repertoire of the Mogiła music ensemble may indicate connections with other musical centres. Some Italian musicians (performers and composers) were active in music ensembles at the court of successive Polish kings: Augustus II the Strong, Augustus III and Stanisław August. This fact indicates Polish-Italian musical relations in the 18th century Polish-Lithuanian Commonwealth. This type of situation was conducive to the transmission of foreign repertoire and its reception in the musical environment of the Mogiła Cistercians.Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”, nr projektu NPRH/ DN/SP/0162/2023/1
The Moral Authority of Three Popes Among High School Students: An Analysis of Worldview and Religious Determinants
No full textReligijność młodego pokolenia w Polsce ulega dynamicznym przemianom, co wpływa m.in. na sposób postrzegania papieży jako autorytetów w szerszym kontekście społecznym. Celem badania była analiza czynników postrzegania trzech ostatnich papieży jako autorytetów moralnych przez młodzież polską. Na reprezentatywnej próbie (n = 1029) zastosowano modele regresji oparte na danych ilościowych z ogólnopolskiego badania uczniów szkół średnich. We wszystkich trzech przypadkach najsilniejszym predyktorem autorytetu moralnego była deklarowana wiara. Najczęściej za autorytet uznawany był Jan Paweł II, którego pozycja była silnie zakorzeniona w tradycyjnych wskaźnikach religijności. Franciszek zajmował miejsce pośrednie, a jego odbiór wśród badanych wiązał się z postrzeganą otwartością na współczesne kwestie moralne, takie jak stosowanie metody in vitro. Benedykta XVI najrzadziej wskazywano jako autorytet moralny, a jego postrzeganie opierało się m.in. na sprzeciwie wobec antykoncepcji, co podkreśla znaczenie doktrynalnej zgodności. Wyniki wskazują, że dla młodego pokolenia autorytet moralny nie opiera się wyłącznie na tradycyjnych wskaźnikach religijności, lecz także na sposobie, w jaki postać papieża odpowiada na ich wrażliwość moralną i społeczną oraz doświadczenia, co sugeruje zmianę mechanizmów, poprzez które młode pokolenie rozpoznaje autorytety moralne, oraz potrzebę dalszych badań nad relacyjnym i emocjonalnym wymiarem ich odbioru.
The religiosity of the younger generation in Poland is undergoing a dynamic change which, in particular, influences the perception of popes as moral authorities in a broader social context. The aim of the study was to analyze the factors shaping Polish youth’s perception of the past three popes as moral authorities. Regression models were applied to data from a representative nationwide sample of secondary school students (n = 1029). Across all three models, the strongest predictor of moral authority was declared faith. John Paul II was most frequently recognized as an authority, with his position strongly rooted in traditional indicators of religiosity. Francis occupied an intermediate position, and his reception among respondents was associated with perceived openness to contemporary moral issues, such as in vitro fertilization. Benedict XVI was least often indicated as a moral authority, and his perception was shaped, among other factors, by his opposition to contraception, highlighting the importance of doctrinal conformity. The results suggest that for the younger generation, moral authority is not based solely on traditional indicators of religiosity but also on how a pope responds to their moral and social sensibilities and lived experiences. This points to changing mechanisms through which young people recognize moral authorities and underscores the need for further research on the relational and emotional dimensions of such perceptions
40 lat po pierwszym porozumieniu. Oceny, perspektywy, kluczowe kwestie, Rzym, Sala Królowej, Pałac Montecitorio, 19 lutego 2025 r.
No full textThis report summarises the proceedings of the conference “40 years after the first agreement. Assessments, perspectives, critical issues”, organised in Rome (Sala della Regina, Montecitorio Palace) on 19 February 2025 by the Federation of Evangelical Churches in Italy. The event marked the 40th anniversary of the stipulation of the first agreement between the Italian Republic and a religious denomination according to Article 8, paragraph 3 of the Italian Constitution, i.e., the Waldensian Table.
Niniejsze sprawozdanie dotyczy konferencji pt. „40 lat po pierwszym porozumieniu. Oceny, perspektywy, kluczowe kwestie”, która została zorganizowana w Rzymie (Sala Królowej, Pałac Montecitorio) w dniu 19 lutego 2025 r. przez Federację Kościolów Ewangelickich we Włoszech. Wydarzeniem tym upamiętniono 40. rocznicę pierwszego porozumienia zawartego w trybie art. 8 ust. 3 włoskiej Konstytucji przez Republiką Włoską i związek wyznaniowy, to jest – w tym przypadku – Stół Waldensów
Two gothic reliquary crosses from the church of St James in Toruń in the Diocesan Museum in Toruń in the light of the latest research
No full textW niedużym zespole średniowiecznego złotnictwa, zachowanym z dziedzictwa Torunia i państwa zakonnego w Prusach, uwagę zwracają dwa sporych rozmiarów krzyże relikwiarzowe, przeznaczone pierwotnie dla partykuł drzewa Krzyża św., przechowywane w Muzeum Diecezjalnym w Toruniu a wcześniej w Pelplinie. Są to dzieła ze złoconego srebra, inkrustowane i grawerowane; oba w literaturze wiązane są z kościołem św. Jakuba w Toruniu, gdzie znajdowały się od XIX w. Autorzy dokonują rozwarstwienia obu zabytków, wskazując na ich strukturalną złożoność, analizują ich formę i zdobienia, materiał (w analizie wykorzystano badania składu pierwiastkowego stopów metali z zastosowaniem XRF) i technikę wykonania. Wskazują na zróżnicowanie historyczne struktury obu dzieł, w które czytelne są wielokrotne przekształcenia, jak aktualizacja stylowa, zmiana funkcji, naprawy i inne. Żadne z nich nie znajdowało się pierwotnie w kościele św. Jakuba, w którym w średniowieczu odnotowane relikwie drzewa Krzyża św. Mniejszy obiekt (nr inw. MDT-Z-51) może pochodzić od cysterek-benedyktynek (które w kościele św. Krzyża miały tę relikwię) i być może wraz z nimi po reformie trafił do kościoła św. Jakuba. W obecnej formie integruje części trzech różnych XV-wiecznych przedmiotów, z których przynajmniej stopa została dodana dopiero w XX wieku. Większy z krzyży (nr inw. MDT-Z-55), niezwykle kunsztownej roboty, to być może znany z toruńskich źródeł dominikańskich Crux argentea deaurata. Jego główna część, najprawdopodobniej nadreńskiej proweniencji artystycznej, pochodzi z końca XIV wieku; XVII-wieczna stopa, dodana najpewniej przez dominikanów, to dzieło miejscowe z warsztatu Albrechta I Weimmera. Do kościoła św. Jakuba trafiła najpewniej po 1834 r. (kasaty pruskie).
In a small collection of medieval goldsmith works preserved from the heritage of Toruń and the Teutonic Order in Prussia, two large reliquary crosses, originally intended for particles of the Holy Cross, stored in the Diocesan Museum in Toruń and previously in Pelplin, attract particular attention. These are items made of gilded silver, encrusted and engraved; both are associated in literature with the Church of St James in Toruń, where they have been located since the 19th century. The authors examine both in detail, pointing out their structural complexity, analysing their form and ornamentation, as well as materials (the analysis used XRF testing to determine the elemental composition of metal alloys) and workmanship techniques. They point to the historical diversity of the structure of both items, in which multiple transformations are evident, e.g. stylistic remake, changes in function, repairs and others. Neither of them was originally located in the Church of St James, where no relic of the Holy Cross were recorded in the Middle Ages. The smaller object (inv. no MDT-Z-51) may have come from the Cistercian Benedictine nuns (who had this relic in the Church of the Holy Cross) and may have been transferred to St James's Church with them after the reform. In its present form, it integrates parts of three different 15th-century objects, at least one of which was added in the 20th century. The larger of the crosses (inv. no MDT-Z-55), an exceptionally elaborate piece is possibly the crux argentea deaurata known from Dominican sources in Toruń. Its main part, most likely of Rhenish artistic origin, dates back to the end of the 14th entury; the 17th century-base, most likely added by the Dominicans, is the work of a local workshop owned by Albrecht I Weimmer. It most likely reached the Church of St James after 1834
Jorge Mario Bergoglio – Pope Francis on Christian Hope
No full textW związku z powiązaniem Jubileuszu Zwyczajnego Roku 2025 przez papieża Franciszka – Jorge Mario Bergoglia z hasłem „nadzieja” artykuł podejmuje próbę ukazania szerszego kontekstu tego pojęcia oraz jego całościowego ujęcia w nauczaniu argentyńskiego papieża. Podstawą analiz stały się liczne wypowiedzi Ojca Świętego, w szczególności cykl katechez poświęconych nadziei, wygłoszonych od Adwentu 2016 roku do niedzieli Chrystusa Króla w 2017 roku. Przemówienia te zostały uzupełnione wypowiedziami Bergoglia z okresu jego kapłańskiej, biskupiej i kardynalskiej posługi w Argentynie. Tak uwidoczniła się ciągłość myśli, ale także nowe, bardziej kompletne przedstawienie nadziei chrześcijańskiej przez 266. następcę św. Piotra. Hermeneutyka nadziei przekazana przez papieża z Argentyny ma charakter egzystencjalny i życiowy, biblijny i teologiczny, a odwołując się do Soboru Watykańskiego II, zwraca uwagę na „znaki czasu”, które winny być przekształcone w znaki nadziei. Artykuł stanowi zatem nie tylko próbę ujęcia wątków papieskiego nauczania o nadziei w kluczu historycznym, lecz także jego analizę w perspektywie systematycznej
As Pope Francis has linked the Ordinary Jubilee of the Year 2025 with the word “hope,” the article aims to present the broader context of this term and the holistic understanding of it found in the teaching of the Argentine Jesuit who became Pope. The analysis is based on numerous statements made by the Holy Father, especially a series of his catecheses on hope, delivered between Advent 2016 and Christ the King Sunday 2017. These statements were complemented by those delivered by Jorge Mario Bergoglio during his ministry as priest, bishop, and then cardinal in Argentina. In this way, the article illustrates the continuity of the Pope’s thought, and offers a new, more complete presentation of Christian hope by the 266th Pontiff. The hermeneutic of hope conveyed by the Argentinian Pope is essentially existential and vital, biblical and theological. Following the Second Vatican Council, it draws attention to the “signs of the times” that should be transformed into signs of hope. The article is also an attempt to present the papal teaching on hope not only in a historical, but also in a systematic, perspective
Laughing with Christ: Renée Vivien and Journalistic Pastiche in Le Christ, Aphrodite et M. Pépin
No full textL’article analyse le recueil Le Christ, Aphrodite et M. Pépin (1907) de Renée Vivien, dans lequel la poétesse reprend des épisodes évangéliques en pastiche journalistique satirique. À travers cette réécriture, elle interroge la résonance du message chrétien à l’ère de la Belle Époque. La figure du Christ est présentée sous un angle ambivalent, incarnant à la fois un dissident et un symbole d’une désillusion face à la modernité et à l’industrie littéraire de l’époque. Vivien utilise la parodie pour explorer le conflit entre le sacré et le profane ; une tension profonde affleure sous la surface ironique, traduisant aussi son propre cheminement spirituel à la veille de sa conversion au catholicisme. L’article cherche à souligner la complexité et les paradoxes de Vivien, oscillant entre ironie et cheminement mystique dans une prose subtile et critique.
The article analyzes Renée Vivien’s Le Christ, Aphrodite et M. Pépin (1907), in which the poet rewrites Gospel episodes as satirical journalistic pastiches. Through this anachronistic rewriting, she questions the resonance of the Christian message during the Belle Époque, blending the sacred and the profane. Christ is presented in a subversive light, embodying both dissent and disillusionment with modernity. A deep tension emerges beneath the ironic surface, reflecting the author’s own spiritual journey on the eve of her conversion to Catholicism. The article seeks to highlight the complexity and paradoxes of Vivien’s approach, oscillating between irony and mystical pursuit in a subtle and critical prose
Religious freedom in a multi-faith society: The example of Hungary
No full textOpracowanie zawiera analizę przepisów ustawodawstwa węgierskiego regulujących wolność religijną w aspekcie indywidualnym i instytucjonalnym. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy przepisy prawne odpowiednio zabezpieczają tę wolność. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż w przypadku indywidualnego wymiaru wolności religijnej na Węgrzech każdy obywatel może korzystać z niej w równym stopniu. Państwo może zwalczać zachowania, które godzą w tę wolność, m.in. egzekwując przestrzeganie przepisów prawa karnego określających przestępstwa przeciwko wolności religijnej. Istotną rolę odgrywają również przepisy prawa cywilnego zapewniające ochronę dóbr osobistych oraz prawa pracy, z których wynika wymóg równego traktowania i niedyskryminowania ze względu na przekonania religijne. Jeśli chodzi o wolność religijną w aspekcie instytucjonalnym, to w obecnym stanie prawnym trudno mówić o formalnej równości prawnej wspólnot religijnych, co oznacza, że w tym zakresie państwo nie zapewnia wszystkim obywatelom jednakowej możliwości swobodnego i dobrowolnego realizowania prawa do wolności religijnej.
Based on an analysis of the provisions of Hungarian legislation regulating the individual and institutional aspects of religious freedom, this study attempts to determine whether such legislation adequately protects this freedom. It concludes that all Hungarian citizens can equally exercise individual religious freedom. The state can combat behaviour that undermines this freedom by, among other things, enforcing criminal law provisions that define offences against it. Civil law ensuring the protection of personal rights and labour law requiring equal treatment and non-discrimination on the basis of religious beliefs also play an important role. By contrast, when it comes to the institutional religious freedom, the important fact is that the equality for religious communities is not ensured. In this aspect the state does not provide all citizens with the equal opportunity to freely and voluntarily exercise their right to religious freedom
Patristic Inspirations in Reflection on Therapeutic Procedures
No full textArtykuł podejmuje problem rozumienia pojęć terapii i terapeuty w kontekście myśli patrystycznej oraz ich znaczenia dla współczesnej praktyki logopedycznej. W badaniu przyjęto podejście hermeneutyczne i porównawcze, analizując wybrane pisma Ojców Kościoła – zwłaszcza Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nazjanzu, Jana Chryzostoma, Augustyna, Klemensa Aleksandryjskiego i Paulina z Noli – aby zgłębić duchowy i moralny wymiar uzdrawiania i formacji człowieka i ważność słowa w tym procesie. Struktura artykułu przechodzi od egzegezy źródeł patrystycznych, poprzez porównanie z nowoczesnymi zasadami terapeutycznymi, do sformułowania wytycznych inspirowanych tradycją chrześcijańską. Wykorzystując historyczno-teologiczną analizę treści, autor wykazuje, że w antropologii patrystycznej terapia oznacza uzdrowienie duszy poprzez słowo, relację i miłość. Odkrycia podkreślają trwały wkład myśli patrystycznej w antropologiczne i etyczne podstawy współczesnej logopedii, ukazując ją jako formę służby i integralnego towarzyszenia człowiekowi w procesie jego rozwoju i odnowy.
The article addresses the problem of understanding the concepts of therapy and therapist within the context of patristic thought and their relevance to contemporary speech therapy practice. The study adopts a hermeneutic and comparative approach, analyzing selected writings of the Church Fathers – especially Basil the Great, Gregory of Nazianzus, John Chrysostom, Augustine, Clement of Alexandria, and Paulinus of Nola – to explore the spiritual and moral dimensions of healing and human formation and the importance of the word in this process. The structure of the article moves from the exegesis of patristic sources, through a comparison with modern therapeutic principles, to the formulation of guidelines inspired by Christian tradition. Using historical-theological content analysis, the author demonstrates that, in patristic anthropology, therapy signifies the healing of the soul through word, relationship, and love. The findings highlight the enduring contribution of patristic thought to the anthropological and ethical foundations of contemporary speech therapy, revealing it as a form of service and integral accompaniment of the human person in their process of growth and restoration