John Paul II Catholic University of Lublin
Repozytorium Instytucjonalne KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)Not a member yet
8466 research outputs found
Sort by
Evaluation of matrix effects and recoveries of mycotoxins in extracts purified with a various materials.
No full textThis dataset pertains to the evaluation of matrix effects and recoveries of various mycotoxins in blackcurrant extracts purified with a variety of materials, mixtures of materials, or commercially available dSPE kits.National Science Centre, Polan
Phonological Relations Between Palatalizers and the Phonemic System: A Case Study on Czech
No full textThis paper examines palatalization in Czech, focusing on its behaviour in the domain of noun-deriving suffixes. It argues that Czech palatalization is not an assimilatory process, but a repair mechanism triggered by structurally and lexically deficient phonological units, referred to as palatalizers. These units lack an independent phonetic counterpart and can be identified only through their systematic phonological effects. The analysis proposes that palatalizers and phonemes form a coherent, interactive system whose interrelations determine the surface outcomes of palatalization. The study first introduces a new typology of Czech palatalization patterns, then rejects the assimilatory interpretation and develops a model in which palatalizers are reconstructed as independent but deficient phonological objects. The analysis adopts the framework of Substance-Free Phonology, which allows phonological processes to be modelled without direct dependence on phonetic data. This approach is particularly suitable given that palatalization exhibits widely varying phonetic realizations across languages. Building on this, the paper specifies the internal structure of palatalizers and the representation of their deficiency, and proposes a computational mechanism that predicts the interaction between palatalizers and target consonants. The resulting model predicts which phonemic classes undergo palatalization and which resist it
„Judah’s Blessing” (Gen 49: 8-12) as Interpreted by St. Ambrose of Milan and Rufinus of Aquileia
No full textKsięga Rodzaju 49, 1-28 prezentuje scenę, która ma miejsce przy łożu śmierci Jakuba. Patriarcha przed śmiercią zawezwał do siebie wszystkich swych synów, by ich pobłogosławić. W biblistyce ten rozdział z Księgi Rodzaju jest nazywany "błogosławieństwem Jakuba". Jednym z synów, którym Patriarcha Jakub błogosławi jest Juda. Celem tego artykułu jest przeanalizowanie "błogosławieństwa Judy" (Rdz 49, 8-12) w interpretacji św. Ambrożego z Mediolanu (por. Ambrosius, De Patriarchis IV, 16-25) i Rufina z Akwilei (por. Rufinus, Rescripta ad Presbyterum Paulinum de Iudae Benedictionibus I, 1-4; De benedictionibus patriarcharum I, 5-11). Konkludując, komentarz Rufina do "błogosławieństwa Judy" jest dłuższy, bardziej szczegółowy. Obaj egzegeci sięgają po tradycje żydowskie i przeplatają wykładnię literalną z alegoryczną. Także obaj komentatorzy preferują model interpretacji typicznej, stąd Juda jest dla nich "typem" Jezusa Chrystusa, jego męki i zmartwychwstania.
The Book of Genesis 49:1‐28 presents a scene that takes place at Jacob’s deathbed. Before his death, the Patriarch called all his sons to himself to bless them. In biblical studies, this chapter from the Book of Genesis is called “the blessing of Jacob”. One of the sons that Patriarch Jacob blesses is Judah. The subject of this article is to analyze the “blessing of Judah” (Genesis 49:8‐12) as interpreted by St. Ambrose of Milan (cf. Ambrosius, De Patriarchis IV 16‐25) and Rufinus of Aquileia (cf. Rufinus, Rescripta ad Presbyterum Paulinum de Iudae Benedictionibus I 1‐4; De benedictionibus Patriarcharum I 5‐11). In conclusion, Rufinus’ commentary on the “blessing of Judah” is longer, more detailed. Both exegetes draw on Jewish traditions and literal and allegorical interpretations. Both commentators also prefer the model of typical interpretation, hence Judah is for them a “type” of Jesus Christ, his suffering and resurrection.Praca powstała w wyniku realizacji grantu NCN Ojcostwo fizyczne w pismach autorów wczesnochrześcijańskich, nr 2021/41/B/HS1/04310 w latach 2022-202
The Austrian Theory of Money and Its Implications for Contemporary Monetary Policy
No full textCelem artykułu jest przedstawienie austriackiej teorii pieniądza w odniesieniu do wyzwań współczesnej polityki monetarnej, a także konfrontacja tej teorii z wybranymi szkołami makroekonomicznymi (keynesizm, monetaryzm). Praca ma charakter teoretyczno-analityczny. Według austriackiej szkoły ekonomii zmiany podaży nie są neutralne dla gospodarki, gdyż rozchodzą się nierównomiernie, modyfikują relacje cen i wpływają na decyzje o oszczędzaniu oraz inwestowaniu. Sztuczne obniżenie stopy procentowej przez bank centralny wysyła błędny sygnał, wydłuża strukturę produkcji i sprzyja błędnym inwestycjom, co w konsekwencji prowadzi do kryzysu. W celu łagodzenia tych problemów szkoła austriacka proponuje likwidację możliwości kreacji pieniądza kredytowego przez banki komercyjne, wprowadzenie konkurencji walutowej, odbudowę twardego standardu – najczęściej standardu złota – jako gwaranta stabilnej podaży pieniądza. Porównanie austriackiej teorii pieniądza z keynesizmem i monetaryzmem zwraca uwagę na takie problemy jak nieskuteczność stabilizacji średniego poziomu cen, brak uwzględniania heterogenicznej natury kapitału i długookresowego charakter produkcji.
The aim of this article is to present the Austrian theory of money in relation to the challenges of contemporary monetary policy, as well as to compare this theory with selected macroeconomic schools (Keynesianism, monetarism). The work is theoretical and analytical in nature. According to the Austrian school of economics, changes in supply are not neutral for the economy, as they spread unevenly, modify price reations and influence decisions about saving and investing. Artificial lowering of interest rates by the central bank seds the wrong signal, lengthens the production structure, and encourages misguided investments, which ultimately leads to crisis. In order to alleviate these problems, the Austrian school proposes eliminating the possibility of credit money creation by commercial banks, introducing currency competition, and restoring a rigid standard - most often the gold standard - as a guarantor of a stable money supply. A comparison of Austrian monetary theory with Keynesianism and monetarism highlights problems such as the ineffectiveness of stabilizing average price levels, the failure to take into account the heterogeneous nature of capital, and the long-term nature of production
Wizje pokoju i pojednania. Rola irenizmu w czeskiej myśli i literaturze chrześcijańskiej
No full textThe study initially focuses on general matters related to irenicism, examining its methodology in relation to harmony and peace on one side, and conflict, dispute, and war on the other. Using two specific examples from older Czech literature, the article shows how irenicism manifested itself in the Czech and European context during two different epochs, which are still in the process of being assessed in both Czech and general history. These periods are still in the process of being evaluated within the scope of both Czech history and broader historical narratives. The first example is the irenic efforts of the Czech “Hussite” King George of Poděbrady, as known from historical sources, but especially from literary ones. Travel writers of the time provided fairly accurate accounts, limited of course by their education and the breadth of their geopolitical and other knowledge about the world at that time. A somewhat unique perspective on the peaceful organization of the world is offered in the legacy of Jan Amos Komenský, a Czech Brethren, who developed programs for education, and advocated tolerance and peace. In his view, the problem of peace must not be perceived solely as a legal matter but should also be considered as an ethical one. While law provides the framework for determining what is permissible, ethics explores the broader moral implications of human actions, ensuring that peace efforts are not reduced to mere legal formalities, but engage deeply with principles of justice, dignity, and respect for humanity.
W pierwszej części studium skupia się na ogólnych zagadnieniach związanych z irenizmem, oraz z metodologią badania tego zjawiska w odniesieniu do harmonii i pokoju z jednej strony oraz konfliktu, sporu i wojny z drugiej. Następnie na dwóch konkretnych przykładach ze starszej literatury czeskiej pokazuje, jak irenizm objawił się w środowisku czeskim i europejskim w dwóch różnych epokach, które wciąż domagają się oceny w historii Czech i w historii powszechnej. Pierwszym przykładem są ireniczne dążenia czeskiego króla „husyckiego” Jerzego z Podiebradów, które znamy ze źródeł historycznych, ale przede wszystkim literackich. Opisy sporządzone przez podróżników były stosunkowo wierne, oczywiście na miarę swojego wykształcenia i wiedzy geopolitycznej oraz innej wiedzy o ówczesnym świecie. Nieco bardziej oryginalne podejście do pokojowego porządku świata przynosi w swoim przesłaniu czeski brat, autor programów edukacji oraz rzecznik tolerancji i pokoju Jan Ámos Komenský. Jego zdaniem problem pokoju nie może być postrzegany wyłącznie jako kwestia prawna, lecz należy go również uznać za zagadnienie etyczne. Podczas gdy prawo dostarcza ram określających, co jest dozwolone, etyka bada szersze implikacje moralne, zapewniając, że dążenie do pokoju nie sprowadza się jedynie do formalnych aspektów prawnych, lecz obejmuje również głębokie zaangażowanie w zasady sprawiedliwości, godności i szacunku dla ludzkości
The relationship of superiority as a basis for the liability of church entities for damage caused by the fault of clergyman – a canon law perspective. Case commentary on the judgement of the Polish Supreme Court of 6 September 2022, II CSKP 466/22
No full textW komentowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy uznał, że zwierzchnikami w rozumieniu art. 430 k.c. wobec wikariusza parafialnego są jego proboszcz, parafia, biskup i diecezja. Wyrok należy uznać za kontrowersyjny z kilku względów. Po pierwsze, nadano szczególny status roszczeniu odszkodowawczemu powstałemu na skutek czynu seksualnego duchownego wobec małoletniego. Skład orzekający ocenił jako słuszne oddalenie zarzutu przedawnienia tego roszczenia poprzez zastosowanie instytucji nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Ponadto duże wątpliwości budzi szerokie rozumienie przesłanki wyrządzenia szkody przez podwładnego „przy wykonywaniu czynności powierzonej” (art. 430 k.c.). Przede wszystkim jednak w glosie podjęto kwestię sięgania przez sąd polski do przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego dla zbadania, czy w stanie faktycznym sprawy wskazane wyżej cztery podmioty kościelne były zwierzchnikami (w rozumieniu cywilistycznym) wikariusza parafialnego. Bez spełnienia warunku zwierzchnictwa żadnego z tych podmiotów nie można by pociągnąć do odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie art. 430 k.c. Jako że spośród wymienionych pozwanymi w procesie były tylko parafia i diecezja, to jedynie te dwa podmioty zobowiązano wyrokiem do zapłaty zadośćuczynienia na rzecz powoda. Glosa jest krytyczna w stosunku do wyników sądowej wykładni dotyczącej relacji proboszcza, parafii i diecezji wobec wikariusza parafialnego. Wykazano, że trudno przypisać cywilistyczny przymiot zwierzchnika proboszczowi, gdyż w relacji do wikariusza jest on raczej współpracownikiem (choć z większymi kompetencjami) niż przełożonym. Za zwierzchnika wikariusza tym bardziej nie można uznać parafii, w której ten posługuje – chociażby dlatego, że sam organ parafii (proboszcz) nie jest przełożonym tego duchownego. Na gruncie przepisów Kodeksu Prawa Kanonicznego możliwe jest natomiast potraktowanie biskupa diecezjalnego jako zwierzchnika podległego mu wikariusza. Biskup powierza wikariuszowi czynności do wykonywania, a ten podlega w czasie ich wykonywania w określonym zakresie kierownictwu biskupa. Aby wszakże można było przypisać biskupowi odpowiedzialność na zasadach art. 430 k.c., konieczne jest stwierdzenie spełnienia kolejnych przesłanek, w tym głównie przesłanki wyrządzenia szkody „przy wykonywaniu” czynności powierzonej. Wykluczyć należy jednak odpowiedzialność diecezji na zasadach art. 430 k.c. Sąd Najwyższy niesłusznie uznał, iż każda czynność biskupa jest jednocześnie wykonywana w ramach reprezentacji diecezji, której duchowny ten jest organem. Czynności kierownicze biskupa wykonywane wobec wikariusza parafialnego należy uznać za czynności własne biskupa, stąd to jemu, a nie diecezji należało przypisać przymiot zwierzchnika.
In the commented judgement, the Supreme Court held that superiors within the meaning of Article 430 of the Polish Civil Code, in relation to a parochial vicar, include the parish priest, the parish, the bishop, and the diocese. The judgement should be regarded as controversial for several reasons. First, a special legal status was attributed to claims for damages arising from a clergyman’s sexual act against a minor. The adjudicating panel considered it justified to reject the defence of limitation of such a claim by applying the doctrine of abuse of rights under Article 5 of the Civil Code. Moreover, serious doubts are raised by the broad interpretation of the condition of damage caused by a subordinate “in the performance of an entrusted activity” (Article 430 of the Civil Code). However, the commentary primarily addresses the issue of the Polish court’s reference to the provisions of the Code of Canon Law in order to determine whether, under the facts of the case, the four ecclesiastical entities listed above could be considered superiors (in the civil law sense) of the parochial vicar. Without establishing the condition of superiority, none of these entities could be held liable for damages under Article 430 of the Civil Code. Since only the parish and the diocese were named as defendants in the proceedings, only these two entities were ultimately ordered by the judgement to pay compensation to the claimant. The commentary is critical of the court’s interpretation concerning the relationship between the parish priest, the parish, and the diocese in relation to the parochial vicar. It is demonstrated that it is difficult to attribute the civil-law status of superior to the parish priest, as in relation to the vicar he acts rather as a collaborator (albeit with broader competences) than as a superior. Consequently, the parish in which the vicar serves cannot be regarded as his superior – if only because the parish authority itself (the parish priest) is not the vicar’s superior. However, under the provisions of the Code of Canon Law, it is possible to treat the diocesan bishop as the superior of the subordinate vicar. The bishop entrusts the vicar with activities to perform, and the vicar remains subject to the bishop’s direction to a certain extent during the performance of such activities. Nevertheless, in order to establish the bishop’s liability under Article 430 of the Civil Code, it is necessary to determine the fulfilment of further conditions provided for in that article, particularly whether the damage was caused “in the performance” of the entrusted activity. The liability of the diocese under Article 430 of the Civil Code must, however, be excluded. The Supreme Court erroneously held that every act of the bishop is simultaneously performed within the scope of representation of the diocese, of which the bishop is an organ. The managerial actions of the bishop towards the parochial vicar should be regarded as the bishop’s own acts, and therefore it is the bishop himself – and not the diocese – who should be attributed with the status of superior
The ativities of the congregation of the Sister Servants of the Sacred Heart of Jesus in Karczówka, Kielce (1918-1972)
No full textArtykuł przedstawia okoliczności przybycia Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego, założonego w 1894 roku przez bp. Józefa Sebastiana Pelczara, do Kielc, na Karczówkę oraz działalność sióstr w latach 1918-1972, obejmującą pracę wychowawczo-opiekuńczą i wydawniczą, realizowaną w ramach założonej na Karczówce Drukarni św. Józefa. Podejmuje także próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób działalność Drukarni św. Józefa wpłynęła na realizację charyzmatu zgromadzenia w kontekście zmieniających się realiów polityczno-społecznych. Bazę źródłową artykułu stanowią dotychczas nieudostępniane dokumenty archiwalne zdeponowane w Archiwum Głównym Zgromadzenia Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego w Krakowie, Archiwum Diecezjalnym w Kielcach oraz Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Całość uzupełnia odtworzony wykaz sióstr posługujących na Karczówce w okresie działalności tego domu zakonnego oraz spis przygotowanych i wydrukowanych przez nie publikacji książkowych.
This article explores the circumstances surrounding the arrival of the Congregation of the Sister Servants of the Sacred Heart of Jesus - founded in 1894 by Bishop Józef Sebastian Pelczar - in the Karczówka district of Kielce, and examines the sisters' activities between 1918 and 1972. The article discusses their educational, aregiving and publishing work, the latter conducted through the St Joseph Printing House established in Karczówka. It also explores how the Printing House contributed to the implementation of the congregation's charism amid evolving political and social contexts. The source material for this study comprises previously unpublished archival documents preserved in the Main Archives of the Congregation of the Sister Servants of the Sacred Heart of Jesus in Kraków, the Diocesan Archives in Kielce, and the Archives of Modern Records in Warsaw. The study is supplemented by a reconstructed register of sisters who served in Karczówka during the convent's operation, as well as a list of books prepared and printed by them
Bikiniarze: sociolinguistic analysis of the lexicon concerning the first Polish subculture
No full textLo scopo del presente articolo è quello di presentare la terminologia impiegata per definire la subcultura polacca dei "Bikiniarze", diffusasi negli anni Cinquanta del XX secolo. Dopo aver delineato il contesto sociologico generale, nel quale viene messo in evidenza il carattere non conformista ed edonistico del fenomeno, il lemma "bikiniarz" viene analizzato in prospettiva diacronica, dapprima nei dizionari monolingui polacchi, sia normativi sia di parole di origine straniera, al fine di caratterizzarne l’evoluzione e, al contempo, di evidenziare le manipolazioni operate nel periodo in cui vigeva il sistema comunista. Successivamente, l’attenzione si concentra sulle modalità di lemmatizzazione del termine "bikiniarz" nei dizionari bilingui polacco–lingua straniera, con l’obiettivo di individuare le diverse strategie traduttive adottate. La fase conclusiva della ricerca riguarda l’analisi della terminologia specifica utilizzata per delineare i singoli elementi dell’abbigliamento tipico di questa subcultura. Ciò consentirà di dimostrare, da un punto di vista linguistico, la presenza di una rilevante influenza occidentale, riconducibile in particolare all’inglese parlato in Gran Bretagna, a quello parlato negli Stati Uniti, al francese e all’italiano. Verranno inoltre esaminati il carattere ludico dei neologismi dell’epoca e l’eredità storico-linguistica da essi lasciata.
The purpose of this article is to present the terminology used to define the Polish subculture of Bikiniarze, which spread in the 1950s. After presenting the general sociological context, in which the nonconformist and hedonistic character of the phenomenon is highlighted, the entry Bikiniarz is diachronically analyzed, first in the monolingual Polish dictionaries, normative and words of foreign origin, to characterize its evolution and, at the same time, the manipulation carried out during the period in which the communist system was in force. Next, we look at how the word bikiniarz is lemmatized in bilingual Polish-other language dictionaries, to find different ways to translate it. The concluding phase of the research will pertain to the precise terminology employed to delineate the distinct components of the customary attire of this subculture. This will enable the substantiation of a significant Western influence from a linguistic standpoint, including British and American English, French, and Italian. Additionally, the playful nature of these neologisms of the era will be examined, as well as the historical-linguistic legacy that they have left behind.Tom został sfinansowany ze środków Uniwersytetu Zielonogórskiego
Economic Freedom, Economic Nationalism and Economic Patriotism in the 21st Century - Comparative Analysis and Implications for Economic Growth
No full textCelem artykułu jest analiza porównawcza wolności gospodarczej, nacjonalizmu gospodarczego i patriotyzmu gospodarczego w kontekście współczesnych wyzwań globalnej gospodarki oraz ocena ich wpływu na wzrost gospodarczy. Punktem wyjścia jest rosnące znaczenie tych zjawisk w obliczu kryzysów ostatnich lat, pandemii COVID-19, zaburzeń w łańcuchach dostaw oraz wojny w Ukrainie, które uwypukliły potrzebę ochrony interesów narodowych i wzmocnienia odporności gospodarek. W artykule omówiono różnice w filozofii i narzędziach obu podejść. Nacjonalizm gospodarczy opiera się na protekcjonizmie i interwencjonizmie państwa, natomiast patriotyzm gospodarczy zakłada dobrowolne i umiarkowane wsparcie krajowej produkcji przy zachowaniu otwartości na współpracę międzynarodową. Analiza empiryczna przeprowadzona dla 38 krajów OECD z wykorzystaniem wskaźników wolności gospodarczej, restrykcyjności inwestycji zagranicznych oraz udziału zamówień publicznych w PKB potwierdza, że wolność gospodarcza ma istotnie pozytywny wpływ na PKB per capita, nacjonalizm gospodarczy działa negatywnie, natomiast patriotyzm gospodarczy oddziałuje słabiej, ale w sposób umiarkowanie pozytywny. Wyniki wskazują, że najbardziej efektywną strategią dla długofalowego rozwoju jest inteligentny patriotyzm gospodarczy, łączący ochronę interesu narodowego z otwartością na procesy globalizacyjne.
The article aims to provide a comparative analysis of economic freedom, economic nationalism and economic patriotism in the context of contemporary global challenges, as well as to assess their impact on economic growth. The growing relevance of these phenomena stems from recent crises, the COVID-19 pandemic, supply chain disruptions, and the war in Ukraine, which have highlighted the need to safeguard national interests and strengthen economic resilience. The paper outlines key deifferences between the two approaches: economic nationalism is rooted in protectionism and state inteventionism, whereas economic patriotism emphasizes voluntary and moderate support for domestic production while maintaining opennes to international cooperation. An empirical analysis of 38 OECD countries, based on the Index of Economic Freedom, FDI restrictiveness and the share of public procurement in GDP, confirms that economic freedom has a statistically significant positive effect od GDP per capita, while economic nationalism correlates negatively with income levels. Economic patriotism, in turn, shows a weaker but moderately positive effect. The findings suggest that the most effective long-term strategy is intelligent economic patriotism, which combines the protection of national interests with opennes to globalization processes
Work-life balance in US law using the example of California
No full textIn the United States, parents’ entitlements, including the right to childcare leave, are regulated primarily by federal law and state law. An example of a state law, which is discussed in this paper, is the law of California, which is one of the leading states in terms of worker rights. The implementation of a work-life balance policy in California is mainly focused on extending childcare leave entitlements, guaranteeing that this leave is paid, enabling flexible work arrangements and facilitating the use of these entitlements by men.Financially supported by Minister of Science under the “Regional Initiative of Excellence” (RID) programme