1942 research outputs found
Sort by
Heritage Without Heirs: The German Legacy in Serbia. The Case of the Museum of Danube Swabians
Full text linkThis article focuses on the first historical museum in Serbia, established in Sombor
in 2019 (the Museum of the Danube Swabians), with an exhibition devoted to the
presence of Germans in Vojvodina. The artefacts presented at the exhibition, left
behind by the Germans who used to live in Vojvodina, have been recognised as
part of Serbia’s difficult heritage (the term coined by Sharon Macdonald). The
article analyses the permanent exhibition and the museum’s efforts to involve
the local residents in creating said exhibition. The article also asks whether the
museum in Sombor can shape the collective identity of Serbs and undermine its
ethno-nationalist character.The research presented in this article was supported by the Priority Research
Area (Heritage) under the Strategic Programme Excellence Initiative at Jagiellonian
University, ‘Memory Rivalry in a Multi-Ethnic Society. The Case of Serbia’, grant
no. U1U/P01/NO/02.64
Nineteenth-Century Dialectal Materials from Warmia, Mazuria and Neighbouring Areas. Part 1
No full textPublikacja jest pierwszą częścią dwutomowego opracowania dotyczącego dziewiętnastowiecznych gwar z obszaru Warmii, Mazur i terenów sąsiednich, to znaczy: ziemi chełmińskiej oraz ziemi lubawskiej. W części pierwszej znajdują się materiały zebrane do Niemieckiego atlasu językowego z wymienionych obszarów, według podziałów administracyjnych ówcześnie obowiązujących; z powiatu węgorzewskiego – 1, giżyckiego – 27, mrągowskiego – 35 ankiet, piskiego – 41, szczycieńskiego – 106, nidzickiego – 54, reszelskiego – 10, olsztyńskiego – 50, ostródzkiego – 60, lubawskiego – 52, działdowskiego – 7, brodnickiego – 13; w sumie 456 ankiet.
Każda ankieta zawiera tłumaczenia 40 niemieckich zdań (ułożonych przez bibliotekarza z Marburga Georga Wenkera) na miejscową gwarę. Prezentowane teksty stanowią unikatowe źródło do opracowań gwar polskich w XIX wieku. Są jedynym tego typu świadectwem istnienia gwar polskich rozwijających się w otoczeniu języka niemieckiego. Należy zaznaczyć, co uwzględniono w komentarzach do tych ankiet, że polszczyzna była językiem dominującym lub wyłącznym w wielu badanych wsiach.
Materiały utrwalone przez nauczycieli mają różną wartość, bo oddają w sposób nieprofesjonalny specyfikę gwar, bez stosowania zapisu fonetycznego. Z tego powodu niektóre cechy fonetyczne trudno ustalić, natomiast dużą przydatność mają formy morfologiczne, których interpretacja nie budzi wątpliwości. Uwagę zwraca bogactwo zachowania archaicznej leksyki gwarowej.This publication is the first part of a two-volume edition of materials concerning nineteenth-century dialects in Warmia, Mazuria and neighbouring areas, i.e. the Chełmno Land (Pol. ziemia chełmińska, Ger. Kulmer Land) and the Lubawa Land (Pol. ziemia lubawska, Ger. Löbauer Land). Part One contains material from 456 questionnaires collected for the German Linguistic Atlas (Deutscher Sprachatlas) in the following historical administrative districts: Węgorzewo (Argenburg: 1 questionnaire), Giżycko (Lötzen: 27 questionnaires), Mrągowo (Sensburg: 35), Pisz (Johannisburg: 41), Szczytno (Ortelsburg: 106), Nidzica (Neidenburg: 54), Reszel (Rößel: 10), Olsztyn (Allenstein: 50), Ostróda (Osterode: 60), Lubawa (Löbau: 52), Działdowo (Soldau: 7), Brodnica (Strasburg an der Drewenz: 13).
Each questionnaire contains translations of forty German sentences (formulated by Georg Wenker, a librarian working in Marburg) into a given local dialect. The texts presented are a unique source for the study of Polish dialects in the nineteenth century. They are the only testimony of this kind showing the existence of Polish local dialects developing in the environment of the German language. It should be noted that, as specified in comments to the questionnaires, Polish was the dominant or the only language used in many surveyed villages.
The material was recorded by local teachers and its value varies between different questionnaires. Considering that the specificity of particular local dialects was conveyed in an unprofessional way, without using phonetic notation, some phonetic features are difficult to determine. On the other hand, the interpretation of morphological forms is quite clear and they are certainly very useful for linguistic studies. It is particularly worth noting the richness of archaic dialectal lexis and the level of its preservation.Publikacja dofinansowana ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Doskonała Nauka II – wsparcie monografii naukowych” w ramach projektu nr MONOG/SN/0062/2023/01The work was co-financed from the state funds granted by the Polish Minister of Education and Science under the Programme “Excellent Science II – Support for Scientific Monographs”, Project No. MONOG/SN/0062/2023/0
Competition of Memories? The Memory of the Łódź/Litzmannstadt Ghetto in Contemporary Museums in Łódź
Full text linkThere is no individual museum dedicated to the Łódź Ghetto in which
200,000 Jews were confined. However, there are institutions actively working to
preserve the memory of the Jewish community in Łódź. This article focuses on two
recently established museums in the city: the Radegast Station, founded in 2009, and
the Museum of Polish Children, established in 2021. The aim is to analyze the
mechanisms that led to the creation of these historical museums and explore their
specific functions. I am interested not only in how these institutions shape and
present the Jewish heritage, but also in the conceptualisation of the social role of
these institutions and the analysis of their presence in the public space. To achieve
this, I examine local micro-interactions within the current framework of Poland’s
politics of history. Given that nationalism is the predominant ideology of modernity,
my text demonstrates how nationalist discourses impact the commemoration of the
Łódź/Litzmannstadt Ghetto and influence the remembrance of Second World War
Regijōnalnŏ roztōmajtość ślōnskij gŏdki a jeji kodyfikacyjŏ – spoziyrani refleksyjnych używŏczōw w kōntekście jynzykowyj rewitalizacyje
Full text linkThis article describes language ideologies that concern the codification of Silesian as one
potential tool for its revitalisation. Among the greatest challenges in this context is the
multiplicity of living local varieties. On the basis of in-depth interviews with so-called
reflective users, i.e. activists, writers, local community leaders etc. from all sub-regions of
Upper Silesia, the broad spectrum of beliefs that are present in the Silesian community
around this issue is shown.This work was supported by the National Science Centre, under grant SONATA BIS "Linguistic diversity in Poland: Collateral languages, language-oriented activities and conceptualization of collective identity" (2020/38/E/HS2/00006
ЗА РЕЧНИКА НА КЛЮЧОВИТЕ ДУМИ НА СЛАВЯНСКОТО ЕЗИКОЗНАНИЕ
Full text linkThe paper presents the main theoretical principles adopted in the work on a preliminary model of a multilingual keyword dictionary of Slavic linguistics and the results of
the previous studies of the Bulgarian-Polish team. The authors go on to discuss the workflow of the compilation of the envisaged dictionary along with some of its parameters
such as its scope, purpose, and prospective users. In addition, they present a model scheme of the structure of a dictionary entry, which contains a definition, relations to
other concepts from the relevant subject field, as well as synonyms and equivalents of the
target keyword
Language Biographies of Resettlers from the Former Eastern Provinces of the Second Polish Republic Living in the Lubusz Region
No full textMonografia jest efektem kilkuletnich badań socjolingwistycznych na pograniczu polsko-niemieckim. Głównym celem książki jest przedstawienie różnorodności językowej przesiedleńców, którzy po drugiej wojnie światowej przyjechali do regionu lubuskiego, posługując się różnymi językami prymarnymi i sekundarnymi. Materiałem empirycznym były rozmowy z mieszkańcami ponad dwudziestu miejscowości, w których autorka prowadziła badania terenowe. Po obszernym opisie metodologicznym czytelnik może zapoznać się ze stworzonym aparatem pojęciowym wykorzystanym przy opisach i analizach socjolingwistycznych zebranego materiału. Autorka przedstawia stan badań nad polszczyzną północno- i południowokresową oraz charakterystykę dokonań językoznawczych na terenach przyłączonych do Polski po 1945 roku. Przeprowadzone wywiady zostały poddane transkrypcji fonetycznej, na podstawie której autorka zbudowała biografie językowe rozmówców oraz analizowała wybrane cechy fonetyczne i fleksyjne, tworząc przy tym szereg statystyk za pomocą analizy ilościowej. Dokonała porównania lingwistycznego idiolektów wyodrębnionych grup oraz przypadków jednostkowych – osób przed przesiedleniem jednojęzycznych lub dwujęzycznych. Przeprowadzone badania potwierdzają występowanie różnorodności językowej wśród przesiedleńców z dawnych wschodnich województw II Rzeczypospolitej. Zróżnicowanie językowe wybranych grup jest zależne od biografii językowych, które wywierają znaczący wpływ na idiolekty użytkowników języków. Monografię dopełnia wybór tekstów gwarowych polskich i ukraińskich. Utrwalona w monografii polszczyzna należy do ginącego dziedzictwa narodowego. Wielką wartość posiada także treść przetranskrybowanych wywiadów. Można je wykorzystywać do prac porównawczych z dziedziny nowatorskich w polskiej nauce badań nad biografiami językowymi, jak również w pracach naukowych z zakresu innych dyscyplin humanistycznych. Jest to pierwsza praca naukowa kompleksowo ukazująca wpływ biografii językowej na idiolekt.This monograph is the result of several years of sociolinguistic research in the Polish-German borderland. The book’s main objective is to present the linguistic diversity of resettlers from the former eastern provinces of the Second Polish Republic who arrived in the Lubusz region after the Second World War, speaking a variety of primary and secondary languages. The empirical material consisted of interviews with residents of over twenty localities where the author conducted field research. Following an extensive methodological description, the reader can familiarize themselves with the conceptual apparatus used in the descriptions and sociolinguistic analyses of the collected material. The author presents the state of research on Northern and Southern Borderland Polish (polszczyzna północno- i południowokresowa) and a review of linguistic studies in the territories annexed to Poland after 1945. The interviews were transcribed in phonetic transcription, on the basis of which the author constructed language biographies of the interviewees and analysed selected phonetic and inflectional features, including their statistics and quantitative analysis. She made a linguistic comparison of the idiolects of the identified groups and of individual cases – speakers who had been monolingual or bilingual before resettlement. The research confirms linguistic diversity among resettlers from the former eastern provinces of the Second Polish Republic. In the selected groups, this diversity depends on language biographies, which significantly impact the idiolects of language users. The monograph also includes a selection of Polish and Ukrainian dialectal texts. The Polish language recorded in the study belongs to the vanishing national heritage. The content of the transcribed interviews is also of great value. It can be used for comparative studies in the field of language biographies, innovative in Polish science, as well as in research in other humanities disciplines. This book is the first scholarly work comprehensively presenting the influence of language biography on idiolect.Publikacja dofinansowana z programu „Doskonała Nauka” Ministra Edukacji i Nauk
Superhero contra butcher: Zelensky and Putin in political cartoons on Russian aggression
Full text linkThis article integrates national and international levels of political humorous
discourse and proposes a multimodal analysis of the discursive dimension
of the Russian–Ukrainian war and its implementation in political humour. The
author analyses the distribution of supportive/subversive humour in world,
Ukrainian and Russian political cartoons targeting Ukrainian President
Zelensky and Russian President Putin and representing the conflict parties,
with special attention to the presentation/setting. The distribution of sup portive vs subversive political humour is based on an analysis of the target,
focus and setting of political cartoons depicting Putin and Zelensky, and on
the interaction of verbal and nonverbal elements in the cartoons. Political
cartoons can be defined by their goals, frames of reference and means.
These corresponding parameters (goal–target, frame of reference–focus,
means-setting) as well as the correlation between self-image/external image
and supportive/subversive political humour provide the analytical framework
for the articleThis research is part of the project No. 2022/45/P/HS2/02536 co-funded by the National Science Centre and the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme under the Marie Skłodowska-Curie grant agreement No 94533
Studies in Balkan Phonetics
Full text linkPraca jest poświęcona zjawiskom fonetycznym występującym w językach i dialektach należących do tzw. Bałkańskiej Ligi Językowej. Autorka kładzie akcent, po pierwsze, na zjawiska wspólne, tj. takie, którym można nadać miano bałkanizmu, oraz, po drugie, na mechanizmy konwergencji w sytuacji wielojęzyczności. W pracy wyznacza również centrum i peryferie Bałkańskiej Ligi Językowej w zakresie fonetyki. Obszar centralny fonetyki bałkańskiej pokrywa się z terenem, na którym wciąż żywe są procesy konwergencyjne również w zakresie morfo składni, ale ramy zewnętrzne są inne. To jedyne opracowanie całościowe fonetyk bałkańskiej w aspekcie arealnym, choć ze względu na specyfikę opisywanych zjawisk, również koncentruje się na areałach o najsilniejszej konwergencji.This work is devoted to phonetic phenomena occurring in the languages and dialects which belong to the so-called Balkan Language League. The author accentuates, firstly, common phenomena, i.e. those that can be referred to as Balkanisms, and, secondly, the mechanisms of convergence in a multilingual environment. The work also identifies the centre and periphery of the Balkan Language League in terms of phonetics. The central area of Balkan phonetics overlaps with the area where convergence processes are still ongoing, also in the domain of morphosyntactic features, but the periphery is different. It is the only comprehensive study of Balkan phonetics from an areal perspective, although, due to the specificity of the phenomena under discussion, it focuses on areas with the strongest convergence.Publikacja dofinansowana z programu „Doskonała nauka” Ministra Edukacji i Nauki w ramach projektu nr DNM/SN/550480/2022.The work was financed from the “Excellent Science” Programme of the Polish Minister of Education and Science, project No: DNM/SN/550480/2022
More than a stereotype: “Jewish Bolshevism” as a pattern of Polish culture
No full textKsiążka Więcej niż stereotyp. „Żydokomuna” jako wzór kultury polskiej oparta jest na analizie dyskursu antykomunistycznego i antysemickiego we współczesnej Polsce i ich wzajemnych powiązań. Jej powstaniu towarzyszyła intencja uszeregowania trzech zachodzących na siebie procesów: 1) intensyfikacji i rozwoju dyskursu antysemickiego w synergii z wciąż zyskującą na znaczeniu polityką historyczną, 2) powstawania nowych teorii interweniujących w pole badań nad antysemityzmem, 3) pojawiania się nowych zjawisk w sferze społecznej, które miałyby być tymi teoriami wyjaśniane.
Na tle dotychczasowych ujęć tematu podejście autorki wyróżniają rozbudowane rozważania metodologiczne, a zwłaszcza wypunktowanie niedostatków kategorii stereotypu i wyjście poza nią w kierunku kategorii wzoru kultury. Kategoria stereotypu sugeruje, że mamy do czynienia z błędem poznawczym, aberracją lub pomyłką. Zaproponowaną w książce analizę antysemityzmu charakteryzuje tymczasem całkowite zerwanie z koncepcją „ziarna prawdy”, na której zasadza się większość definicji stereotypu jako uproszczonej wizji jakiegoś wycinka rzeczywistości. Podążając tropem Sandera Gilmana, autorka traktuje treści stereotypów jako materiał do analizy grupy
wytwarzającej stereotypy. Takie podejście pozwala na wykorzystanie motywu „żydokomuny” do opisania status quo współczesnej kultury polskiej w zakresie wyobrażeń o żydowskości i o komunizmie. Autorka dowodzi, że przekonania na temat Żydów są integralną częścią kultury, wypracowaną i reprodukowaną w jej prawomocnych obiegach. Są one generowane, produkowane i używane do podtrzymywania pewnej całości kulturowej i pozostają w harmonii z jej pozostałymi elementami. Autorka broni tezy o „żydokomunie” jako motywie współcześnie konstytutywnym dla koherencji kulturowej, generowanej w ramach paradygmatu antykomunistycznego. Książka ma dowieść, że antykomunizm nie tylko stanowi komponent tradycji antysemickiej, ale w dużej mierze ukształtował taki model badań nad antysemityzmem,
w którym możliwość zdiagnozowania i rozmontowania tego ideologicznego konstruktu jest strukturalnie zablokowana. Strukturę tę umacnia fakt, że – za sprawą szantażu antysemicką zbitką „żydokomuny” zastosowanym wobec szkoły frankfurckiej na
uchodźctwie – zbudowano ją niejako „rękami Żydów” – badaczek i badaczy, którzy po drugiej stronie żelaznej kurtyny w początkach zimnej wojny rozwinęli koncepcję relacji międzygrupowych, próbując ten szantaż obejść. Podążając tropem Stuarta Svonkina i Avivy Weingarten, autorka śledzi historię powojennego konstruowania narzędzi badawczych antysemityzmu w duchu psychologii społecznej przy równoczesnym odchodzeniu od kategorii socjologicznych. W książce wypunktowane zostają niedostatki takiego podejścia, ponieważ koncentruje się ono na szacowaniu indywidualnych podmiotów antysemityzmu, definiując antysemityzm podług cech nieadekwatnych do jego współczesnej konstrukcji. Tymczasem kategoria wzoru kultury pozwala przenieść punkt ciężkości z pytania o to, kto jest antysemitą, na pytanie o to, jakie treści kulturowe cyrkulujące w rozmaitych rejestrach kultury, także tych najbardziej oficjalnych, są zakorzenione w antysemickich kategoriach postrzegania rzeczywistości oraz jakie są funkcje tych kategorii dla stabilizowania zastanego porządku. Takie
ujęcie pozwala na uchwycenie mechanizmów odtwarzania motywu „żydokomuny” we współczesnym dyskursie i jego funkcjonalności.
Zaproponowana w książce krytyka słownika pojęć używanych do analizy antysemityzmu obejmuje także terminy wypracowane w łonie nauk społecznych na Zachodzie, stosowane do półperyferyjnych warunków postkomunistycznego kraju Europy Wschodniej. W książce znajdziemy krytykę powierzchownego przyswojenia kategorii:
intersekcjonalność, białość, imperializm. Rozważając przystawalność amerykańskiego dyskursu o rasie i rasizmie do warunków polskich, autorka stara się dowieść, że użycie niektórych pojęć bez zważania na lokalny kontekst okazuje się mieć odwrotny wydźwięk w stosunku do intencji, które stały za ich wypracowaniem. Ostatnia część książki poświęcona jest recepcji piętna „żydokomuny” przez napiętnowanych. Rozważania na ten temat wynikają z założenia autorki, że tylko przemoc symboliczna – przemoc, którą jednostki i grupy zadają same sobie, uwewnętrzniając przekonania grupy dominującej na własny temat i odgrywając przeznaczone im przez grupę dominującą role (gościa, sublokatora, aspirującego, podejrzanego, niszczyciela, wroga itd.) – zapewnia tym przekonaniom pełną stabilność kulturową i możliwość bezkolizyjnego wypełniania określonych funkcji w kulturze. Zadając pytanie o to, w jaki sposób czytać narracje mniejszościowe, autorka mierzy się z metodologicznym impasem powodowanym faktem, że struktura dyskursywna stawia w upośledzonej pozycji tych uczestników dyskursu, którzy – bez względu na to, jaką mają tożsamość wybraną – postrzegani są przez pryzmat tożsamości wymuszonej. Nosicielki i nosiciele piętna są w kulturze dominującej pozycjonowani jako stronniczy. Jest to jeden z efektów mistyfikacyjnego uniwersalizmu. Czy zatem, analizując narracje napiętnowanych, należy brać pod uwagę piętno podmiotu? Czy nie jest to powtórzenie –
w imię analizy – gestu napiętnowania? Z drugiej strony, czy pominięcie piętna nie byłoby niedopuszczalnym przeoczeniem, skoro wiemy, że autorka/autor pisze w obrębie kultury, która z przyczyn strukturalnych, pod groźbą przemocy, nie chce dopuścić jej/go do głosu na równych prawach? By przełamać ten impas, autorka proponuje oryginalny, czterostopniowy schemat analizy dyskursu w badaniach nad recepcją piętna.The book Więcej niż stereotyp: „Żydokomuna” jako wzór kultury polskiej [More than a Stereotype: “Jewish Bolshevism” as a Pattern of Polish Culture] is based on an analysis of anticommunist and antisemitic discourses and their interrelation in contemporary Poland. The author’s intention was to sequence three overlapping processes:
1. the intensification and development of antisemitic discourse in synergy with increasingly influential historical politics; 2. the rise of new theories intervening in the field of research on antisemitism; 3. the emergence of new social phenomena to be explained by these theories.
What distinguishes the author’s perspective from previous approaches is an elaborate methodological reflection, in particular the examination of the shortcomings of the category of stereotype and moving beyond it towards the category of cultural pattern. “Stereotype” suggests a cognitive error, aberration or mistake. In turn, the analysis of antisemitism, which the book offers, entirely breaks with the notion of “kernel of truth” present in most definitions of stereotypes as oversimplified visions of reality. Following Sander Gilman’s approach, the author considers the contents of stereotypes asa material for analysing a group that produces such stereotypes. This approach enables the use of the “Jewish Bolshevism” theme to describe the status quo in contemporary Polish cultural imagery on Jewishness and communism. As an integral part of culture, beliefs about Jews are developed and reproduced in legitimate circuits of this culture. They are generated and used to sustain a cultural whole, and remain in harmony with its other elements. The author argues that the contemporary motif of “Jewish Bolshevism” is constitutive for cultural coherence achieved within the anticommunist paradigm. The book demonstrates that anticommunism is not only a component of antisemitic tradition but it largely shaped a model of antisemitism research, in which any
possibility of diagnosis and dismantling of this ideological construct is structurally blocked. The structure is reinforced by the fact that – with blackmail of the antisemitic notion of “Jewish Bolshevism” applied to the Frankfurt School in exile – it was made, as it were, “by the hands of Jews,” that is, researchers who, on the other side of the Iron Curtain at the beginning of the Cold War, developed the concept of intergroup
relations, in an attempt to get around this blackmail. Drawing on the ideas of Stuart Svonkin and Aviva Weingarten, the author traces the history of research on antisemitism after the Second World War, when sociological categories were replaced with the perspective of social psychology. The book discusses the deficiencies of this approach,
i.e. its focus on estimating individual subjects of antisemitism thus defining antisemitism according to characteristics inadequate to its contemporary construction. In turn, using the lens of cultural pattern allows to shift the focus from the question of who is an antisemite to the question of what cultural contents present in various registers of culture (including those most official) are rooted in antisemitic categories of
perceiving the reality and what role these categories play in stabilising the established order. Such an approach helps to understand how the “Jewish Bolshevism” theme is reproduced in the contemporary discourse and what the functionality of the theme is.Among the concepts used in analyses of antisemitism, which the author challenges, are also those developed by Western social science but applied to semi-peripheral conditions of a post-communist country in Eastern Europe. The book offers a critique of superficial adaptation of categories such as: intersectionality, whiteness, and imperialism. Reflecting on compatibility of the U.S. discourse on race and racism to the realities of Poland, the author demonstrates that when some of such concepts are
applied without careful consideration of a local context, the result can be opposite to intentions of their creators.The final part of the book focuses on the reception of the “Jewish Bolshevism” stigma by the stigmatised. These reflections are grounded in the author’s assumption that it is the symbolic violence – something that individuals and groups subject themselves to by internalising the stigmatising beliefs of the dominant group and performing roles that the dominant majority ascribes to them (guest, subtenant, aspirer, suspect, destroyer, enemy etc.) – that ensures cultural stability of these beliefs and the possibility of unproblematic fulfilment of certain cultural functions. Posing the question of how minority narratives should be interpreted, the author tackles a methodological deadlock resulting from the fact that the discursive structure disadvantages those participants of the discourse who regardless of their self-identity are perceived through imposed identity. The dominant culture positions the carriers of stigma as biased, and this is an effect of mystifying universalism. Should, therefore, the subject’s stigma be taken into account in the analyses of narratives of the stigmatised? Is this not a repetition of the stigmatisation in the name of analysis? But would excluding the stigma from consideration be correct if we acknowledge the fact that a given author speaks within
a culture that due to its inbuilt structural violence denies them equal voice? To break out of the deadlock, the author proposes an original four-step scheme of discourse analysis in the studies on stigma reception.Publikacja finansowana z subwencji na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii NaukThis work was financed from a subvention for maintaining and developing the research potential of the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Science
Ad fontes. Джерела діалектологічних студій
No full textRedaktorki: Tetiana Jastrems’ka i Dorota Krystyna RembiszewskaEditors: Tetiana Jastrems’ka and Dorota Krystyna Rembiszewska„Ad fontes. Джерела діалектологічних студій / Ad fontes: Źródła do badań dialektologicznych” to 14. tom serii „Діалектологічні студії” (2003–2020), ale zarazem pierwszy w nowej formule wspólnej serii „Діалектологічні студії / Studia Gwarowe” wydawanej przez Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Kripakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Monografia podzielona jest na cztery zasadnicze części, na które składają się następujące zagadnienia: metodologia badań dialektologicznych, dobór źródeł do badania różnych aspektów zjawisk dialektalnych, udział źródeł z nauk pokrewnych (etnologia, folklor) w omówieniach gwar, specyfika badań z zakresu leksykografii i geografii językowej oraz opracowywania dialektalnych jednostek językowych. Autorami poszczególnych rozdziałów są badaczki i badacze z różnych placówek naukowych Ukrainy, Polski, Czech, zajmujący się dialektologią, leksykografią, geografią lingwistyczną, edycją tekstów gwarowych.«Ad fontes. Джерела діалектологічних студій / Ad fontes. Źródła do badań dialektologicznych» – 14 том у серії «Діалектологічні студії» (2003–2020), однак перший – у новому форматі колективної монографії. Уперше матеріали видано у співпраці Інституту українознавства ім. І. Крип’якевича Національної академії наук України та Інституту Славістики Польської академії наук. Колективну монографію формують чотири частини, тематично означені питаннями методології діалектологічних студій формування та репрезентації діалектної картини світу, моделювання мовного світу діалектоносія, добору джерел для дослідження різних аспектів діалектних явищ, особливостей лексикографічного та лінгвогеографічного опрацювання мовних одиниць та залучення джерел суміжних наук, взаємозв’язку діалектології, етнології та фольклористики. Серед авторів розділів – і знані в науковому світі дослідники з різних осередків України, Польщі, Чехії, відомі діалектологи, лексикографи й лінгвогеографи, упорядники й видавці діалектних текстів, і молоді дослідники, які генерують нові цікаві ідеї та пропонують цікаві творчі рішення наукових проблем.“Ad fontes: Dzherela dialektolohichnykh studiĭ / Ad fontes. Źródła do badań dialektologicznych” [Ad Fontes: Sources of Dialectological Studies] is the 14th volume of the series “Dialektolohichni studiї” [Dialectological Studies] (2003–2020). At the same time, it is the first one published in a new formula, namely that of a series issued jointly by the I. Krypiakevych Institute of Ukrainian Studies, National Academy of Sciences of Ukraine and the Institute of Slavic Studies, Polish Academy of Sciences: “Dialektolohichni studiї / Studia Gwarowe” [Dialectological Studies]. The volume comprises four parts, with chapters delving into the following issues: the methodology of dialect studies, selecting sources for investigating various aspects of dialectal phenomena, exploring the use of sources from related sciences (ethnology, folklore) in the discussion of dialects, examining the peculiarities of lexicographic and linguo-geographical studies of dialectal language units. Contributors to the volume include researchers from a number of centres in Ukraine, Poland and the Czech Republic. Among them are dialectologists, lexicographers, linguistic geographers and editors of dialectal texts