PSNC Institutional Repository

Werla, Marcin


Czwarte warsztaty 
„Biblioteki cyfrowe”
dzień 1
Poznań
12 listopada 2007 r.
Poznańskie Centrum 
Superkomputerowo-Sieciowe
• Założone w 1993 roku
• Afiliowane przy Instytucie 
Chemii Bioorganicznej PAN
• Obecnie
– 5 działów
– 180 pracowników (ponad 40 w projektach europejskich)
• Operator poznańskiej sieci miejskiej POZMAN
• Operator sieci krajowej Polski Internet Optyczny PIONIER
• Centrum komputerów dużej mocy
• Centrum bezpieczeństwa sieci i systemów komputerowych
Poznańskie Centrum 
Superkomputerowo-Sieciowe
• Ośrodek badawczo – rozwojowy
w zakresie:
– Sieci nowej generacji: 
POZMAN i PIONIER, 6-NET, 
ATRIUM, ...
– Systemów gridowych oraz
komputerów dużej mocy: 
GRIDLAB, CROSSGRID, VLAB, PROGRESS, Clusterix, 
HPCEuropa, ...
– Portali i narzędzi zarządzania treścią: Polski Portal Edukacyjny  
"Interkl@sa", Miejski Informator Multimedialny, dLibra Digital 
Library Framework, Telewizja Interaktywna iTVP
Poznańskie Centrum 
Superkomputerowo-Sieciowe
• Centrum Doskonałości Sun Microsystems
w zakresie sieci nowej generacji, systemów 
gridowych i portali (od 2003 r.)
• Centrum Innowacji Microsoft w zakresie 
bezpieczeństwa i usług outsourcingowych 
dla celów edukacyjnych (od 2006 r.)
Sieć Naukowa PIONIER
• Sieć naukowa 
Polski Internet 
Optyczny PIONIER
– 21 akademickich 
sieci MAN 
– Ponad 4 000 km 
łączy 
światłowodowych
– Przepustowość 
2*10 Gb/s
Oprogramowanie dLibra
• System oferujący kompleksowe 
rozwiązanie na potrzeby tworzenia 
bibliotek cyfrowych
• Rozwijany w PCSS od 1999 roku
• Pierwsze tego typu polskie 
oprogramowanie
Historia projektu dLibra
• 1996
– Początek prac badawczych w PCSS w zakresie 
bibliotek cyfrowych 
• 1998
– Budowa rozwiązania prototypowego
• 1999
– Koniec prac nad prototypem, określenie nowych 
założeń dla systemu bibliotek cyfrowych
– Początek prac nad obecną postacią systemu dLibra


Historia projektu dLibra
• 2001
– Początek programu PIONIER Polski Internet 
Optyczny
– Biblioteki cyfrowe jako jedna z usług niezbędnych dla 
społeczeństwa informacyjnego
• 2002
– Pierwsza ogólnodostępna instalacja dLibry –
Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa 
(http://www.wbc.poznan.pl)
Historia projektu dLibra
• 2002 - ...
– rośnie wkład użytkowników w kształt systemu dLibra
• 2004
– Pierwsze warsztaty „Biblioteki cyfrowe”
• 2005
– Pierwsza prezentacja sieci polskich bibliotek 
cyfrowych na warsztatach Open Access w CERN
Historia projektu dLibra
• 2006
– Udostępnienie mechanizmów wyszukiwania rozproszonego
– Rozpoczęcie projektu badawczego MNiSW nr 3 T11C 023 30 
"Mechanizmy usług atomowych dla rozproszonych bibliotek 
cyfrowych" 
• 2007
– Publiczne udostępnienie serwisu FBC (22 czerwca)
– IV warsztaty „Biblioteki Cyfrowe” 
(12 listopada - Poznań, 6 grudnia - Toruń)
Liczba instalacji bibliotek 
cyfrowych dLibra
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
2002 2003 2004 2005 2006 2007 (listopad) 2008 (szacowany)
Biblioteki regionalne Biblioteki instytucjonalne Biblioteki tematyczne
Biblioteki cyfrowe 
dLibra
Jelenia Góra
2002
2004
2005
d
L
ib
ra
2006
Gorzów
Wlkp.
do 11.2007
od 11.2007
Uczestnicy 
IV warsztatów
Stan obecny
• Sieć regionalnych bibliotek cyfrowych
– 17 bibliotek cyfrowych i repozytoriów w których ponad 100 
instytucji gromadzi w sumie około 100 000 obiektów cyfrowych
– Biblioteki regionalne lub samodzielne inicjatywy wielu instytucji
– Najnowsze przykłady: 
• Biblioteka Cyfrowa CODN
• Wejherowska Biblioteka Cyfrowa
• e-biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego
• Serwis „Federacja Bibliotek Cyfrowych” 
(http://fbc.pionier.net.pl/)
Warsztaty „Biblioteki cyfrowe”
• Cykliczne spotkania na temat bibliotek cyfrowych
• Pierwszy raz zorganizowane w 2004 roku
• Są okazją do
– Poszerzenia wiedzy na temat bibliotek cyfrowych
– Prezentacji efektów prac nad oprogramowaniem dLibra
– Prezentacji kierunków rozwoju bibliotek cyfrowych
– Omówienia aktualnych problemów związanych z bibliotekami 
cyfrowymi
– Dyskusji
Czwarte warsztaty 
„Biblioteki cyfrowe”
• Trwają dwa dni
• W każdy dzień około 6 h prezentacji 
• Ponad 50 uczestników
– 37 uczestników (1 dzień)
– 40 uczestników (2 dzień, stan na 8 XI)
Czwarte warsztaty 
„Biblioteki cyfrowe”
Dzień pierwszy – 12.11.2007 r., Poznań, PCSS
 10:00 – Rozpoczęcie warsztatów
 10:20 – Wprowadzenie do tematyki bibliotek 
cyfrowych
 12:00 – Przerwa na kawę i rogale marcińskie
 12:20 – Tworzenie zasobu biblioteki cyfrowej
 13:40 – Zarządzanie biblioteką cyfrową
 14:20 – Lunch
 15:20 – Czytelnik w bibliotece cyfrowej
 16:00 – Biblioteki cyfrowe w środowisku sieciowym 
 16:40 – Dyskusja, pytania, kawa…
Czwarte warsztaty 
„Biblioteki cyfrowe”
Dzień drugi – 06.12.2007 r., Poznań, BG UMK
 Automatyczne grupowanie wyników wyszukiwania w 
bibliotekach cyfrowych
 Systemy identyfikacji obiektów cyfrowych w 
środowisku sieciowym
 Rozproszone systemy uwierzytelniania użytkowników
 Zaawansowane usługi dla rozproszonych bibliotek 
cyfrowych 
 dLibra 4.0
 Rozwój systemu dLibra 
Czwarte warsztaty 
„Biblioteki cyfrowe”
Poznań
12 listopada 2007 r.
Serdecznie witamy!


Polish

Rozpoczęcie IV warsztatów "Biblioteki cyfrowe" (dzień 1)

Publikacja zawiera ogólne informacje na temat systemów bibliotek cyfrowych, omówienie organizacji biblioteki cyfrowej opartej na oprogramowaniu dLibra, przegląd cech funkcjonalnych oprogramowania dLibra w wersji 4.0

Parkoła, Tomasz

Wprowadzenie do tematyki bibliotek cyfrowych

Mazurek, Cezary

Lewandowska, Agnieszka

Federacja Bibliotek Cyfrowych w sieci PIONIER - Dostęp do otwartych bibliotek cyfrowych i repozytoriów

Atomowe usługi w środowisku rozproszonych bibliotek cyfrowych

Prezentacja podstawowych zagadnień związanych z siecią rozproszonych bibliotek cyfrowych w Polsce

Biblioteki cyfrowe w 
środowisku sieciowym
Marcin Werla
Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe
IV Warsztaty „Biblioteki cyfrowe”
Poznań, 2007 
The Network Is The Computer™
Dopiero sieć to komputer
-- John Gage
Biblioteki cyfrowe 
dLibra
Jelenia Góra
2002
2004
2005
d
L
ib
ra
2006
Gorzów
Wlkp.
do 11.2007
od 11.2007
Protokół OAI-PMH
• Open Archives Initiative 
– Protocol for Metadata Harvesting
• http://www.openarchives.org
Protokół OAI-PMH
• Otwarty
• Łatwy do rozszerzenia o nowe funkcje
• Oparty na popularnych standardach: HTTP, 
XML, DublinCore
• Łatwy do zaimplementowania w różnych 
technologiach
• Pozwala na wymianę informacji pomiędzy 
oprogramowaniem różnych producentów
Protokół OAI-PMH
• Oprogramowanie dLibra wspiera protokół 
OAI-PMH w jego najnowszej wersji (2.0) 
ze wszystkimi elementami opcjonalnymi
http://<biblioteka.cyfrowa>/oai-pmh-repository.xml
Polska sieć bibliotek cyfrowych
• Podstawa - komunikacja bibliotek cyfrowych 
przy pomocy protokołu OAI-PMH
• Odbywa się okresowo – raz na dobę 
(w nocy)
• Przesyłane są opisy nowych i zmienionych 
publikacji oraz informacje o usuniętych 
publikacjach
Polska sieć bibliotek cyfrowych
• Dostępne usługi
– Wyszukiwanie rozproszone
– Wirtualne kolekcje rozproszonych zasobów
– Nadawane automatycznie, globalnie unikalne 
identyfikatory obiektów cyfrowych
Federacja Bibliotek Cyfrowych
• Portal dostępowy dla usług opartych na bibliotekach cyfrowych 
dostępnych w sieci PIONIER
• Dostępny dla końcowych użytkowników, jak i dla innych usług
• Komunikacja z repozytoriami oparta na otwartym protokole OAI-
PMH i schemacie metadanych Dublin Core
• Wykorzystanie otwartych standardów pozwala na dołączenie 
dowolnych repozytoriów spełniających te standardy
• W ramach prac nad FBC znaleziono i poprawiono błąd w 
specyfikacji protokołu OAI-PMH
http://fbc.pionier.net.pl/
Federacja Bibliotek Cyfrowych
• Wyszukiwanie obiektów cyfrowych
– Okresowe pobieranie i indeksowanie metadanych ze zdalnych 
repozytoriów 
– Jeden interfejs wyszukiwawczy dla wszystkich repozytoriów 
OAI-PMH w Polsce
– Funkcjonalność dostępna również w postaci mini-wyszukiwarki i 
dodatków do przeglądarek WWW
– Największe podobne projekty na świecie: OAIster.org (wszystkie 
repozytoria), ScientificCommons.org (repozytoria naukowe)
Polskie zasoby są w nich również widoczne

Federacja Bibliotek Cyfrowych
• Rozpoznawanie unikalnych identyfikatorów obiektów cyfrowych
– W pełni automatyczne nadawanie i rozpoznawanie identyfikatorów oraz 
aktualizacja metadanych i referencji
• Identyfikator w danej bibliotece cyfrowej: 
8711
• Unikalny identyfikator OAI: 
oai:www.wbc.poznan.pl:8711
• Trwała referencja: 
http://fbc.pionier.net.pl/id/oai:www.wbc.poznan.pl:8711
– Podobne projekty na świecie:
• DOI (system komercyjny)
• Persistent-Identifier.de (system dla repozytoriów niemieckich)
Obydwa systemy wymagają „ręcznego” tworzenia identyfikatorów i 
aktualizacji danych
Federacja Bibliotek Cyfrowych
• Wyszukiwanie obiektów przeznaczonych do digitalizacji
– Okresowe pobieranie i indeksowanie metadanych obiektów 
przeznaczonych do digitalizacji
– Wyniesienie cyklu życia obiektu cyfrowego z pojedynczego 
repozytorium na poziom platformy bibliotek cyfrowych
– Przechowywanie planów digitalizacji to unikalna cecha oprogramowania 
dLibra, opracowana we współpracy ze środowiskiem bibliotekarzy
– Udostępnianie planów digitalizacji przy pomocy protokołu OAI-PMH 
dostępne od wersji 3.0 systemu dLibra 
– Wykorzystanie otwartych protokołów umożliwia dodanie innych 
systemów w przyszłości
– Podobne projekty na świecie: nie znane
Federacja Bibliotek Cyfrowych
• Automatyczne wykrywanie duplikatów
– Automatyczna analiza i porównywanie opisów wszystkich 
obiektów cyfrowych zgromadzonych 
w FBC 
• obecnie około 100 000 obiektów
– Wynikiem jest raport pokazujący potencjalne duplikaty powstałe 
w różnych bibliotekach cyfrowych 
• obecnie wykryto około 70 różnych tytułów
– Podobne projekty na świecie: 
• eksperymenty prowadzone na Old Dominion University w USA
Wyzwania
• Automatyczna koordynacja digitalizacji
• Identyfikacja i trwałe referencje 
do obiektów cyfrowych
• Rozproszone uwierzytelnianie 
użytkowników
• Spójność metadanych w rozproszonych 
bibliotekach cyfrowych
Wyzwania
• Automatyczna koordynacja digitalizacji
– Dlaczego powstają duplikaty?
• Brak wymiany informacji między bibliotekami
• Spójność i kompletność posiadanych kolekcji
• Zła jakość obiektów już zdigitalizowanych 
• …
– Czy duplikaty to coś złego?
– Co możemy zrobić, aby zmniejszyć liczbę duplikatów 
do minimum?
Wyzwania
• Identyfikacja i trwałe referencje 
do obiektów cyfrowych
– Jak zapewnić unikalne i trwałe identyfikatory i 
referencje do obiektów cyfrowych?
– Czy da się to zrobić „bezpłatnie”?
– Jak przekonać użytkowników do korzystania 
z właściwych referencji?
Wyzwania
• Rozproszone uwierzytelnianie 
użytkowników
– Po co wykorzystywać istniejące bazy 
użytkowników w bibliotekach cyfrowych?
– Jak to zrobić?
– Jakie nowe możliwości daje taki system 
uwierzytelniania?
Wyzwania
• Spójność metadanych w rozproszonych 
bibliotekach cyfrowych
– Czy obecne opisy bibliograficznych są takie 
złe?
– Jak możemy zapewnić spójność opisów?
• NUKAT? ePoradnik? Konsorcjum?
– Co nam da ujednolicenie opisów?
To wszystko (a nawet więcej ;-)
na drugim dniu warsztatów.
Serdecznie zapraszamy!!!
Toruń, Biblioteka UMK
6 grudnia 2007 r.


Biblioteki cyfrowe w środowisku sieciowym


Rozwój bibliotek cyfrowych
w Polsce
Cezary Mazurek
Tomasz Parkoła
Marcin Werla
Poznańskie Centrum 
Superkomputerowo-Sieciowe
• Założone w 1993 roku
• Afiliowane przy Instytucie 
Chemii Bioorganicznej PAN
• Obecnie
– 5 działów
– 180 pracowników (ponad 40 w projektach europejskich)
• Operator poznańskiej sieci miejskiej POZMAN
• Operator sieci krajowej Polski Internet Optyczny PIONIER
• Centrum komputerów dużej mocy
• Centrum bezpieczeństwa sieci i systemów komputerowych
Poznańskie Centrum 
Superkomputerowo-Sieciowe
• Ośrodek badawczo – rozwojowy
w zakresie:
– Sieci nowej generacji: 
POZMAN i PIONIER, 6-NET, 
ATRIUM, ...
– Systemów gridowych oraz
komputerów dużej mocy: 
GRIDLAB, CROSSGRID, VLAB, PROGRESS, Clusterix, 
HPCEuropa, ...
– Portali i narzędzi zarządzania treścią: Polski Portal Edukacyjny  
"Interkl@sa", Miejski Informator Multimedialny, dLibra Digital 
Library Framework, Telewizja Interaktywna iTVP
Biblioteka cyfrowa
„Biblioteka cyfrowa to zarządzana 
kolekcja informacji z odpowiednimi 
usługami, gdzie informacja jest 
przechowywana w postaci cyfrowej i jest 
dostępna w sieci.”
William Arms
Schemat działania 
biblioteki cyfrowej
Bibliotekarz
Użytkownik
(konsument 
wiedzy ;-)
Katalog -
indeks książek
Książki
R1
Książki
R2
Książki
R3
R2
Biblioteka
Książk
a
Chwileczk
ę
Proszę
Dziękuję
Strona WWW 
biblioteki
Praca 
redaktora
Indeks 
wyszukiwawczy, 
metadane
Dysk komputera, 
treść publikacji
Co to jest dLibra?
• System oferujący kompleksowe rozwiązanie 
na potrzeby tworzenia bibliotek cyfrowych
• Rozwijany w PCSS od 1999 roku
• Pierwsze tego typu polskie oprogramowanie
• Ścisła współpraca z bibliotekami
Użytkownicy systemu dLibra
• Czytelnik
– Korzysta z biblioteki cyfrowej
• Redaktor
– Wprowadza publikacje do biblioteki cyfrowej
• Administrator
– Zarządza biblioteką cyfrową 
Interakcja użytkowników z systemem dLibra
Biblioteka Cyfrowa
Czytelnicy
Biblioteki
Aplikacja Redaktora i Administratora:
Tworzenie struktury biblioteki, 
umieszczanie publikacji, zarządzanie 
biblioteką
Aplikacja Czytelnika – WWW:
Przeglądanie zawartości, 
wyszukiwanie, powiadamianie, 
RSS, RDF, itp.
Internet
Internet
Internet
Inne systemy informacyjne
np. Google
Historia projektu dLibra
• 1996
– Początek prac badawczych w PCSS w zakresie bibliotek cyfrowych 
• 1998
– Budowa rozwiązania prototypowego
• 1999
– Koniec prac nad prototypem, określenie nowych założeń dla systemu bibliotek cyfrowych
– Początek prac nad obecną postacią systemu dLibra
• 2001
– Początek programu PIONIER Polski Internet Optyczny
– Biblioteki cyfrowe jako jedna z usług niezbędnych dla społeczeństwa informacyjnego
• 2002
– Pierwsza ogólnodostępna instalacja dLibry – Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa 
(http://www.wbc.poznan.pl)
Historia projektu dLibra
• 2002 - ...
– rośnie wkład użytkowników w kształt systemu dLibra
• 2004
– Pierwsze warsztaty „Biblioteki cyfrowe”
• 2005
– Prezentacja sieci polskich bibliotek cyfrowych na warsztatach Open Access w CERN
• 2006
– Udostępnienie mechanizmów wyszukiwania rozproszonego
– Rozpoczęcie projektu badawczego MNiSW nr 3 T11C 023 30 "Mechanizmy usług 
atomowych dla rozproszonych bibliotek cyfrowych" 
– Uruchomienie CBN „Polona” opartej o system dLibra
• 2007
– Publiczne udostępnienie serwisu FBC (22 czerwca)
– IV warsztaty „Biblioteki Cyfrowe” (12 listopada - Poznań, 6 grudnia - Toruń)
Liczba instalacji bibliotek 
cyfrowych dLibra
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
2002 2003 2004 2005 2006 2007 (wrzesień) 2008 (szacowany)
Biblioteki regionalne Biblioteki instytucjonalne Biblioteki tematyczne
Biblioteki cyfrowe 
dLibra
Jelenia Góra
2002
2004
2005
d
L
ib
ra
2006
Gorzów
Wlkp.
do 05.2007
od 06.2007
Federacja Bibliotek 
Cyfrowych
http://fbc.pionier.net.pl/
Federacja Bibliotek Cyfrowych
Federacja Bibliotek Cyfrowych
Federacja Bibliotek Cyfrowych
Federacja Bibliotek Cyfrowych
Dziękuję za uwagę
… i zachęcam do odwiedzenia
naszych stron:
http://fbc.pionier.net.pl/
http://dlibra.psnc.pl/


Poznan Supercomputing and Networking Center

Not a member yet

Rozpoczęcie IV warsztatów "Biblioteki cyfrowe" (dzień 1)

Wprowadzenie do tematyki bibliotek cyfrowych

Federacja Bibliotek Cyfrowych w sieci PIONIER - Dostęp do otwartych bibliotek cyfrowych i repozytoriów

Atomowe usługi w środowisku rozproszonych bibliotek cyfrowych

Biblioteki cyfrowe w środowisku sieciowym

Rozwój bibliotek cyfrowych w Polsce

Podręcznik instalacji systemu dLibra (wersja 3.0)

Podręcznik użytkownika środowiska dLibra (wersja 3.0)

dLibra - platforma do budowy bibliotek cyfrowych

Distributed digital libraries platform in the PIONIER network

266

662