PSNC Institutional Repository

Kozłowska, Zuzanna

Deskur, Aleksandra

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Polish

Zastosowanie metody korpusowej do badania stereotypów narodowościowych

Ławrynowicz, Agnieszka

Garbacz, Paweł

Kulicki, Piotr

Trypuz, Robert

Szady, Bogumił

Politechnika Poznańska

Instytut Historii PAN

Katolicki Uniwersytet Lubelski

Ontologie w historyczno-geograficznych
systemach informacyjnych
Agnieszka Ławrynowicz1, Paweł Garbacz2, Piotr Kulicki2,
Robert Trypuz2, Bogumił Szady3,4
1Wydział Informatyki Politechniki Poznańskiej
2Wydział Filozofii KUL
3Wydział Nauk Humanistycznych KUL
4Instytut Historii PAN
9 listopada 2016
DARIAH-PL 2016
Projekt NPRH: Ontologiczne podstawy budowy historycznych systemów
informacji geograficznej 2bH 15 0216 83
Motywacje 1/2
▸ W wyniku wykorzystania narzędzi informatycznych w
badaniach w humanistyce, narasta liczba zbiorów danych
gromadzonych w różnych formatach.
▸ Brak spójności syntaktycznej i semantycznej, różne podejścia
metodologiczne i aplikacyjne do gromadzenia, analizy i
udostępnienia informacji szczególnie odczuwalne na polu
geografii historycznej i kulturowej.
▸ W celu integracji zasobów stosuje się ontologie - dostarczają
precyzyjnej charakterystyki terminów używanych do opisu
wybranej dziedziny rzeczywistości.
Motywacje 2/2
Budowa ontologii historyczno-geograficznej, na której ma być
oparty system informacyjny Atlasu Historycznego Polski
rozwijanego przez IHPAN w zakresie jednostek osadniczych i
jednostek administracyjnych na ziemiach polskich.
Ontologie HGIS
▸ Finish Spatio-temporal ontology (SAPO)
▸ Geo-Spatial Ontology of Administrative Units (QVIZ)
▸ Spatiotemporal Ontology for the Administrative Units of
Switzerland (SONADUS)
▸ Spatial History Ontology (SHO)
▸ Ontology of the GM1700 maps
▸ Suomalainen paikkaontologia (SUO)
▸ Kaab Ontology
▸ Iwaniak i inni
Ontologie HGIS
▸ Finish Spatio-temporal ontology (SAPO)
▸ Geo-Spatial Ontology of Administrative Units (QVIZ)
▸ Spatiotemporal Ontology for the Administrative Units of
Switzerland (SONADUS)
▸ Spatial History Ontology (SHO)
▸ Ontology of the GM1700 maps
▸ Suomalainen paikkaontologia (SUO)
▸ Kaab Ontology
▸ Iwaniak i inni
Inne modele oraz standardy
▸ CIDOC-CRM, CRMgeo, CRMSci
▸ GeoSPARQL standard (zawierający ontologię obiektów
przestrzennych oraz topologiczne i geometryczne relacje)
▸ Gettys Thesaurus
▸ Geonames
Inne modele oraz standardy
▸ CIDOC-CRM, CRMgeo, CRMSci
▸ GeoSPARQL standard (zawierający ontologię obiektów
przestrzennych oraz topologiczne i geometryczne relacje)
▸ Gettys Thesaurus
▸ Geonames
Finish Spatio-temporal ontology (SAPO) 1/2
CULTURESAMPO (2011)
▸ reprezentacja w postaci serii czasowych ontologii
przestrzennych, tzn. serii lokalnych zmian
przestrzenno-temporalnych
▸ centralne pojęcie: czasowo-przestrzenny region (STR,
”spatio-temporal region”). Trzy podstawowe składowe:
▸ nazwa
▸ region (wielokąt)
▸ przedział czasowy, w którym ten region istniał bez zmian
▸ kolekcja ”STRów” o tej samej nazwie miejsca definiuje region
trwający wraz z upływem czasu (”spaceworm”)
▸ ontologia zamodelowana jako zbiór ”STRów” i ”spaceworm”
▸ Finlandia
Finish Spatio-temporal ontology (SAPO) 2/2
10 Eero Hyvönen and Jouni Tuominen and Tomi Kauppinen and Jari Väätäinen
Japan the number of municipalities has declined from about 71,000 in 1889, to about
1,700 in 2008 [2]. During this periodmany old municipal names were dissolved, and
various new names were generated. In Japan, from the year 1999 until 2008, a total
of 598 municipalities were formed by merging existing ones, out of which 330 kept
their existing names and 268 got new names.
1.3.1 Developing the Ontology
Fig. 1.4 Maintaining SAPO-ontology as a spreadsheet table.
In our case, the information available in the outset was lists of municipalities at
different times telling e.g. the areas of the regions, to which province they belonged,
and how new municipalities were formed or old ones were changed. For example,
it may be known that a new municipality was formed by merging two old ones
together. Based on research on old geographical books, lists, and other data, the first
version of the repository of regions R and regional changes RC could be created.
In RC seven fundamental change types were identified. Table 1.1 lists them as
well as the counts of change instances in our dataset (in 2007):
Initially no polygons were available for calculating the overlaps. However, the
sizes of the STRs were known as well as local changes, which made it possible to
compute the global overlap relation using the model and methods discussed above.
Region polygons (RP) were not available and therefore not used in determining
the overlap relation. However, polygons for contemporary municipalities were later
acquired from the National Landsurvey of Finland, and in old maps geographical
boundaries of some areas could be seen at certain time points. To enrich the on-
Geo-Spatial Ontology of Administrative Units QVIZ 1/2
Projekt UE QVIZ (2008), Great Britain Historical GIS (2012)
▸ lekka ”ontologia” (schemat)
▸ struktura hierarchiczna oparta na relacji partOf
▸ każda jednostka administracyjna (JA) na niższym poziomie
musi być dopisana do jednostki rodzica
▸ typy jednostek
▸ dla każdego kraju osobne,
▸ pojedynczy typ dla danej JA
▸ statusy (np. ”Urban District”, ”Rural District”, ”County
Borough”)
▸ funkcje (np. CIVIL, MILITARY, STATS, HEALTH)
▸ UK, Szwecja, Estonia.
Geo-Spatial Ontology of Administrative Units QVIZ 2/2
FIGURE 3. Great Britain Historical administrative unit ontology: Entities and relationships.
125
Downloaded by [Radcliffe Infirmary] at 09:16 20 September 2015 
Spatiotemporal Ontology for the Administrative Units of
Switzerland (SONADUS) 1/2
▸ jednostki administracyjne (JA) jako jednocześnie SNAP
(continuants, obiekty) i SPAN (occurrents, procesy)
▸ JA to niezależne obiekty (IO) (podklasa ”obiektu”), które
mają „życie” (podklasę ”procesu”)
▸ IO składają się z różnych wersji obiektów (OV), ich ”życia”,
zawierają serię okresów życia (PL)
▸ częściową niekompatybilność danych tematycznych i
geometrycznych → dwa typy wersji obiektów i okresów życia:
▸ wersje obiektów JA (OVAU) i okresy życia JA (PLAU): razem
odpowiadają pojęciu zapisu HMR+( Historicized Municipality
Register)
▸ wersje obiektów geometrii (OVG) i okresy życia geometrii
(PLG): obejmują pojęcie zapisu w zbiorach danych
geometrycznych
▸ Szwajcaria
Spatiotemporal Ontology for the Administrative Units of
Switzerland (SONADUS) 2/2
Ontologia SHO
▸ ufundowana na ontologii DOLCE
▸ zapożyczenia z CIDOC CRM, np. relacja sho:documents
▸ “własne” pojęcia historyczno-geograficzne:
▸ semantyczna reprezentacja (attribution)
▸ zdarzenia i procesy historyczne
▸ grupy społeczne
▸ okresy historyczne
▸ miejsca
▸ implementacja: ontologia OWL (ekspresywność SHOIN(D)):
▸ 97 klas (owl:Class)
▸ 58 relacji (owl:ObjectProperty)
▸ zastosowanie: schemat systemu DRUMLIN (system
bazodanowy oparty na PostgreSQL)
Ontologia SHO – procesy historyczne
Ontologia SHO – miejsca (historyczne)
CIDOC CRM
▸ dziedzictwo kulturowe i więcej
▸ standard ISO od 2006
CRMGeo 1/2
▸ Cel: schemat spójny z CIDOC CRM do integracji
geoinformacji z wykorzystaniem konceptualizacji, definicji,
standardów kodowamia, relacji topologicznych zdefiniowanych
przez Open Geospatial Consortium w GeoSPARQL
▸ Pojęcie ”wolumenu czasoprzestrzeni” (Spacetime volume)
▸ Uszczegółowienia pojęcia Miejsce (Place) z CIDOC CRM:
▸ miejsca fenomenologiczne: tożsamość poprzez zdarzenia i
rzeczy fizyczne w wolumenie czasoprzestrzeni, który ”okupują”
▸ miejsca deklaratywne: tożsamość poprzez wyrażenia dot.
geometrii miejsca
CRMGeo 2/2
CRMsci
▸ tworzenie (się) rzeczy fizycznych
▸ modelowanie naukowych obserwacji, wnioskowanie
▸ materia bez stabilności formy
GeoSPARQL
Na GeoSPARQL
(http://www.opengeospatial.org/standards/geosparql)
składają się:
▸ Minimalna ontologia RDF/OWL reprezentująca
▸ typy geometryczne pozwalające na przestrzeny opis obiektów
fizycznych: „Point”, „Curve”, „Polygon”, etc
▸ topologiczno-geograficzne relacje pomiędzy obiektami
przestrzenymi: „meet”, „overlap”, „touches”, „within”, etc.
▸ Zbiór kwerend SPARQLowych
Cechy wspólne ontologii
▸ obiekty geo (aspekt geometryczny) versus obiekty
fenomenologiczne (aspekt kulturowy, ...)
▸ modelowanie zdarzeń powodujących zmiany (relacje)
Zmiany (przykłady relacji)
SAPO (”change”):
▸ Merge
▸ Addition
▸ Changepartof
▸ Split
SONADUS (”change type”):
▸ Update geometry
▸ Annexation
▸ Formal renumbering
▸ Final entry
QVIZ (”relationships”):
▸ IsPartOf
▸ SucceededBy
▸ Administered By
▸ ReducedToEnlarge
▸ ReducedToCreate
▸ AbolishedToEnlarge
▸ AbolishedToCreate
Wyzwania
▸ Tematyka jeszcze szerzej nie adresowana na świecie
▸ Istniejące ontologie HGIS często w ramach fragmentarycznych
działań, brak kontynuacji, publicznie niedostępne
▸ Pierwsze próby, dużo wyzwań:
▸ semantyka czasu, zmiany, niepewności i interpretacji
▸ wnioskowanie
▸ elastyczność modeli danych
▸ bezstratna transformacja danych
Dziękuję za uwagę!
Literatura
Aucott, P. A., V. Kupca, J. Lagrelius, A. von Luenen, F. Palm, and H. R. Southall. 2008. QVIZ:
Administrative unit ontology report and schema D3.2.
Southall, H. (2012). Rebuilding the Great Britain Historical GIS, part 2: a geo-spatial ontology of
administrative units. Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History, 45(3),
119-134
Hyvoenen, E., Tuominen, J., Kauppinen, T., and Vaeaetaeinen, J. (2011). Representing and Utilizing
Changing Historical Places as an Ontology Time Series.. In N. Ashish and A. P. Sheth (eds.), Geospatial
Semantics and the Semantic Web (p./pp. 1-25), : Springer.
Felix Gantner, Bettina Waldvogel, Rolf Meile, Patrick Laube: The Basic Formal Ontology as a Reference
Framework for Modeling the Evolution of Administrative Units. Trans. GIS 17(2): 206-226 (2013)
Karl E. Grossner, Representing Historical Knowledge in Geographic Information Systems. PhD Thesis.
University of Santa Barbara. 2010
Hiebel, G., Doerr, M., and Eide, Ø. CRMgeo: A spatiotemporal extension of CIDOC-CRM. Int J Digit Libr
(2016). doi:10.1007/s00799-016-0192-4
Łukowicz J. i in., Modelowanie dynamicznych zjawisk w planowaniu przestrzennym z wykorzystaniem
ontologii formalnych, ”Roczniki Geomatyki”, 12, 2014, z. 1, s. 81-91.


Ontologie w historyczno-geograficznych systemach informacyjnych

Maryl, Maciej

Instytut Badań Literackich PAN

KIM SĄ POLSCY HUMANIŚCI CYFROWI?
WYNIKI ANKIETY DARIAH:
PRAKTYKI CYFROWE W
HUMANISTYCE I NAUKACH O SZTUCE
dr Maciej Maryl
Kim są cyfrowi humaniści
(w Polsce)?
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
 Europejska ankieta DARIAH 
przeprowadzona na przełomie 
2014 i 2015
 Polska wersja opracowana 
przez CHC IBL PAN i PCSS
 152 odpowiedzi z Polski
 Tłumaczenie: Maciej Maryl
 Korekta: Piotr Wciślik (CHC), 
Michał Kozak, Marcin Werla, 
(PCSS)
 Testy: Joanna Andrusiewicz, 
Łukasz Bukowiecki, 
Aleksandra Wójtowicz (CHC)
Ankieta DARIAH
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
2,177 respondentów w Europie
10 języków
This work has been conducted as 
part of a larger survey, conducted 
in 2014-15 by the Digital Methods 
and Practices Observatory 
(DiMPO) Working Group of 
DARIAH-EU, the Digital Advanced 
Research Infrastructure for the 
Arts and Humanities in Europe 
project
Próba
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
Dane demograficzne 
(próba polska i europejska)
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
5,10%
30,40%
39,50%
21,70%
3,30%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
18-25 years26-35 years36-50 years51-65 years Over 65
years
N=2169
Wiek
43,5% mężczyzn
56,5% kobiet52,6 % mężczyzn
47,4 % kobiet
5,10%
30,40%
39,50%
21,70%
3,30%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
18-25
years
26-35
years
36-50
years
51-65
years
Over 65
years
N=2169
Wiek
7,89%
41,45%
30,92%
17,11%
2,63%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
1 8 - 2 5  
Y E A R S
2 6 - 3 5  
Y E A R S
3 6 - 5 0  
Y E A R S
5 1 - 6 5  
Y E A R S
O V E R  6 5  
Y E A R S
N=152
Wiek
Typ instytucji
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
59,6%
38,4%
1,3% 0,7% 0,0%
66,5%
24,3%
5,5%
0,8%
3,0%
uniwersytet instytut badawczy bez afiliacji firma prywatna ministerstwo lub
agenda rządowa
Afiliacja
POLSKA EUROPA
Czy w pracy badawczej korzysta Pan/i z narzędzi cyfrowych 
lub chciał(a)by Pan/i z takich narzędzi korzystać?
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
N= 152
78,9%
20,4%
0,7%
Korzystam z cyfrowych metod i
narzędzi
Jestem zainteresowany/a korzystaniem
z cyfrowych metod i narzędzi
Nie korzystam ani nie jestem
zainteresowany/a
Dyscypliny
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0%
Językoznawstwo
Literaturoznawstwo
Historia
Badania kulturowe, ludoznawstwo, gender studies
Antropologia i etnologia
Sztuka, historia sztuki, badania wizualne
Archeologia
Mediewistyka
Muzykologia
Filozofia
Studia klasyczne
Teatrologia lub performatyka
Medioznawstwo
Muzeologia
Teologia i religioznawstwo
Przekrój dyscyplinarny
Europa Polska
Status zawodowy
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
0,0%
5,0%
10,0%
15,0%
20,0%
25,0%
30,0%
35,0%
Amator (bez
afiliacji)
Profesor
zwyczajny lub
nadzwyczajny
Adiunkt lub
starszy
wykładowca
Post-doc,
stażysta,
wykładowca
kontraktowy
Asystent Doktorant Student
Status zawodowy
Poland Europe
0,0%
5,0%
10,0%
15,0%
20,0%
25,0%
30,0%
35,0%
Amator (bez
afiliacji)
Profesor
zwyczajny lub
nadzwyczajny
Adiunkt lub
starszy
wykładowca
Post-doc,
stażysta,
wykładowca
kontraktowy
Asystent Doktorant Student
Status zawodowy respondentów
Polska Europa
N= 142
Korzystanie z mediów cyfrowych 
w pracy badawczej
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
N= 152
88,2%
75,7% 78,3%
88,8%
77,0%
86,2%
81,6%
28,3% 30,9%
13,8%
28,3%
23,7% 26,3%
29,6%
71,1%
82,9%
54,6%
33,6% 34,2%
9,2%
13,8%
Artykuły w
czasopismach
naukowych i w
tomach
pokonferencyjnych
Książki Zbiory archiwalne Materiały
ikonograficzne
(obrazy, zdjęcia,
grafiki itp.)
Mapy Nagrania wideo Nagrania audio
W jaki sposób zapoznaje się Pan/i z następującymi materiałami?
Na komputerze lub laptopie Na urządzeniu przenośnym (tablet, smartfon, itp.)
Na wydruku lub przy pomocy urządzenia analogowego
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
Cele wykorzystania narzędzi cyfrowych 
w pracy badawczej
90,1%
78,3%
65,8%
71,7%
80,3%
Do odkrywania, zbierania i
tworzenia materiałów
badawczych
Do organizowania i
przechowania materiałów
Do adnotowania i
wzbogacania materiałów
Do przetwarzania,
analizowania i
wizualizowania materiałów
Do publikowania i
rozpowszechniania wyników
badań
Aplikacje
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
96,7%
56,6%
20,4% 22,4%
34,2%
51,3%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Edytor tekstu (np. MS
Word)
Arkusz kalkulacyjny
(np. MS Excel)
System bazodanowy
(np. Oracle, Access,
mySQL)
CMS - Content
Management System
(np.
Drupal,Wordpress)
Aplikacja do
notowania (np.
Evernote, OneNote,
Zotero)
Metoda niecyfrowa
Jakie aplikacje wykorzystuje Pan/i do przechowywania i przetwarzania 
materiałów badawczych 
Metody i narzędzia badawcze 
(pytanie otwarte)
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
1. Ogólne narzędzia badawcze (przydatne na wszystkich 
etapach procesu badawczego)
2. Do odkrywania, zbierania i tworzenia materiałów 
badawczych
3. Do organizowania, przechowywania i wzbogacania 
materiałów
4. Do przetwarzania, analizowania i wizualizowania 
materiałów
5. Do publikowania i rozpowszechniania wyników badań.
Metody i narzędzia badawcze
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
1. Ogólne narzędzia badawcze (przydatne na wszystkich 
etapach procesu badawczego)
1. Edytory tekstu i aplikacje do notowania (np. MS Word, 
Evernote)
2. Języki i narzędzia programistyczne (np. html, xml, 
javascript, IDE)
3. Komunikacja z zespołem badawczym (komunikatory, e-
mail, aplikacje do zarządzania pracą grupową)
4. Sprzęt (tablet, smartfon, czytnik e-booków, laptop) 
Metody i narzędzia badawcze
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
2. Do odkrywania, zbierania i tworzenia materiałów 
badawczych
1. Wyszukiwarki (bibliograficzne bazy danych, katalogi 
bibliotek, wyszukiwarki internetowe)
2. Zasoby cyfrowe: repozytoria (Academia.edu, 
ResearchGate, CEEOL), zasoby pełnotekstowe (np. 
Google books), archiwa, kolekcje cyfrowych map, 
platformy video, zasoby lingwistyczne (słowniki, korpusy), 
zbiory danych, witryny tematyczne (np. platformy 
edukacyjne czy specjalistyczne).
3. Sprzęt do zbierania danych ze świata fizycznego: GPS, 
drony, skanery 3D, aparaty cyfrowe.
4. Narzędzia do zbierania danych z sieci (np. „data scrapers”, 
narzędzia do rejestrowania rozgrywki w grach video).
Metody i narzędzia badawcze
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
3. Do organizowania, przechowywania i wzbogacania 
materiałów
1. Organizowanie danych badawczych: menedżer cytowań
(np. Zotero, Mendeley), menedżer zakładek (np. Delicious), 
specjalistyczne narzędzia do zarządzania korpusem 
tekstowym lub bazą daną 
2. Przechowywanie: aplikacje do archiwizacji na dyskach 
twardych i w chmurze.
3. Wzbogacanie danych: korzystanie z funkcji dostępnych w 
aplikacjach do zarządania danymi (np. dodawanie 
adnotacje w menedżerze cytowani), specjalistyczne 
narzędzia do adnotowania tekstów (np. oXygen).
Metody i narzędzia badawcze
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
4. Do przetwarzania, analizowania i wizualizowania 
materiałów
1. Przetwarzanie: aplikacje do edytowania audio i video (np. 
Adobe Premier), edytor teksu (np. MS Word), aplikacje 
graficzne (np. Corel), arkusze kalkulacyjne (np. MS Excel). 
2. Analiza: narzędzia do analizy obrazu, treści (np. MAXQDA), 
danych, języka (np. Wordsmith, narzędzia CLARIN, 
AntConc), pakiety statystyczne (np. SPSS, R)
3. Wizualizacja: różne narzędzia i aplikacje (np. Gephi, 
Voyant, Wordle, R). 
Metody i narzędzia badawcze
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
5. Do publikowania i rozpowszechniania wyników badań.
1. Publikowanie: edytory tekstu (np.. MS Word, Scrivener), 
specjalistyczne oprogramowanie wydanicze (np.. XeTex, 
BibLaTex; Open Journal System), platformy blogowe (np. 
Wordpress). 
2. Oprogramowanie i sprzęt do prezentacji (np. rzutnik, MS 
PowerPoint, Prezi).
Publikowanie wyników badań
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
0,00%
10,00%
20,00%
30,00%
40,00%
50,00%
60,00%
70,00%
80,00%
…czasopism lub 
publikacji w 
otwartym dostępie 
(open access)?
… portalu lub 
repozytorium swojej 
instytucji?
… własnej strony 
internetowej lub 
blogu?
… portalu 
społeczności 
akademickiej (np. 
Academia.edu, …
… platform do 
publikowania treści 
online (np. 
Slideshare, Flickr, …
… portali 
społecznościowych 
(np. Google+, 
Twitter, Facebook)?
Jak często rozpowszechnia Pan/iI swoje prace przy pomocy…
Bardzo często
Często i bardzo często
Często, bardzo często i rzadko
Korzystanie z serwisów w celach 
badawczych
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Wyszukiwarki
internetowe (np.
Google, Bing,
Yahoo)
Wyszukiwarki
publikacji
naukowych (np.
Google Scholar,
Microsoft
Academic Search)
Cyfrowe archiwa,
kolekcje lub
repozytoria
danych
Czasopisma
naukowe w
internecie (JSTOR,
Emerald,
Springer, itp.)
Internetowe
katalogi
biblioteczne
Media
społecznościowe
(np. LinkedIn,
Facebook,
Twitter)
Bardzo często
Bardzo często lub często
Bardzo często, często lub
rzadko
Ocena potrzeb
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
Metody i narzędzia cyfrowe
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
Od remediacji warsztatu po nowe metody i pytania badawcze
Podziękowania
DARIAH-PL Poznań, 
9 XI 2016
Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN                           
chc.ibl.waw.pl
Bardzo dziękujemy wszystkim 
respondentom, oraz osobom lub 
instytucjom, które pomogły 
przygotować i rozprowadzić 
ankietę.
Ankietę przygotowała Grupa 
Robocza DARIAH-EU
Digital Methods and Practices 
Observatory (DiMPO)
@maciejmaryl maryl.org maciej.maryl@ibl.waw.pl


Kim są Polscy humaniści cyfrowi? Wyniki ankiety DARIAH

Wandl-Vogt, Eveline

Austrian Academy of Sciences

exploiting advanced research infrastructures to
explore cultural diversity
dariah competence centre
in a nutshell
eveline wandl-vogt 
DARIAH-PL @ poznán, november, 9th, 2016
exploiting advanced research infrastructures to 
explore cultural diversity
dariah competence centre
in a nutshell
eveline wandl-vogt 
DARIAH-PL @ poznán, november, 9th, 2016
• cultural diversity
• curiosity driven collaboration
• EGI ENGAGE and DARIAH competence centre
• SADE use case
outline
policies and strategies, projects and personal experiences
• cultural diversity
• curiosity driven collaboration
• EGI ENGAGE and DARIAH competence centre
• SADE use case
outline
policies and strategies, projects and personal experiences
• UNESCO
• OPEN INNOVATION
• OPEN SCIENCE, ESFRI roadmap
• COST ENeL
• cultural diversity
• curiosity driven collaboration
• EGI ENGAGE and DARIAH competence centre
• SADE use case
outline
policies and strategies, projects and personal experiences
• UNESCO
• OPEN INNOVATION
• OPEN SCIENCE, ESFRI roadmap
• COST ENeL
innovation  networks
ecosystems
cultural diversity
cultural and language diversity and biodiversity
• strong relationship
• worlds linguistic, cultural and biological diversity
as manifestations of diversity of life
• local and indigenenous communities complex classification systems
reflect their understanding of natural environment; 
traditional knowledge maintained in language
cultural diversity
cultural and language diversity and biodiversity
• strong relationship
• worlds linguistic, cultural and biological diversity
as manifestations of diversity of life
• local and indigenenous communities complex classification systems
reflect their understanding of natural environment; 
traditional knowledge maintained in language
unesco
declaration of cultural diversity (2001)
cultural diversity
cultural and language diversity and biodiversity
the cultural wealth of the world
is it´s diversity in dialogue
UNESCO declaration of cultural diversity [2001]
cultural diversity
cultural and language diversity and biodiversity
the cultural wealth of the world
is it´s diversity in dialogue
UNESCO declaration of cultural diversity [2001]
• importance for global peace
• importance of non-standard languages and resources
for challenge driven approaches
• „digital dignity“
• intersectoral collaboration
responsible reasearch, citizen science, do it yourself science 
digital language diversity project
alliance for digital language diversity @ ELRA
cultural diversity
learnings from working on cultural diversity
curiosity driven collaboration
explorative scholarship
• challenge driven approach
• opening up research process for methods and collaborators,
including citizens
 ecosystem centric, cross-organizational innovation:
innovation networks 
european commission
open innovation 2.0. open innovation yearbook (2013)
curiosity driven collaboration
towards open innovation in science
curiosity driven collaboration
partners, collaborators, co-operations
collaboration
curiosity driven collaboration
• heritage institutions:
„biodiversity and linguistic diversity portal“ in collaboration with NHM vienna
• designing multidisciplinary collaborations in the humanities: 
survey, game „cards against humanities“ and design probes





• virtual, open collaboration
• common goals and passion
• designing workflows, opening up
• process is messy
• change requires time, creates fear
• network facilitator
innovation networks
ecosystem centric
curiosity driven collaboration
learnings from working towards intersectoral collaboration
• virtual, open collaboration
• common goals and passion
• designing workflows, opening up
• process is messy
• change requires time, creates fear
• network facilitator
innovation networks
ecosystem centric
curiosity driven collaboration
learnings from working towards intersectoral collaboration
• EUROPEAN: 32 european countries (national grid initiative)
• GRID: federating IT services
• INFRASTRUCTURE: compute power, storage, applications
clouds, grids etc.
sustainability via project driven innovation
EGI
european grid infrastructure
• strenghtening collaboration between EGI and DARIAH
• increasing the number of cloud based services and applications
for A&H
• raising awareness of benefits of using research infrastructures
for A&H
• providing access to EGI FedCloud resources
• technical support
EGI engage
DARIAH competence centre
DARIAH competence centre
cultural lexicographers user needs
xx
storage: collaboratively search, access, browse, 
annotate, archive
compute : analysis
DARIAH CC
architecture
1. WG defining cloud infrastructure services for DH
2. WG federated identity management for DARIAH
sustainable collaboration
DARIAH CC
within DARIAH-EU
DARIAH CC
available (planned) FedCloud resources
DARIAH CC
services for A&H communities
DARIAH CC
DARIAH science gateway
DARIAH CC
DARIAH science gateway
DARIAH CC
authentification & sign in
DARIAH CC
cloud access functionality: transfering data
DARIAH CC
cloud access functionality: run applications easily
6 steps to run your application
1. provide your executable
2. define static inputs (optional)
3. define parametric inputs (optional)
4. define command line arguments (optional)
5. select resource
6. define output files (optional)
DARIAH CC
parallel semantic search on the example ‘bellis perennis’
DARIAH CC
supporting cultural diversity documentation and research
DARIAH CC
supporting cultural diversity documentation and research
DARIAH CC
supporting cultural diversity documentation and research
DARIAH CC
information via wiki
full list
detailed view
SADE use case @ DARIAH CC
from a long-term project to h2020-use case: dbo@cloud
dbo@cloud –
browsing content: 
from >20,000 records 
via fetch and show
SADE use case @ DARIAH CC
dbo@cloud: adding/removing metadata
detailed view
associated 
multimedia resources
SADE use case @ DARIAH CC
dbo@cloud: adding/removing metadata
dbo@cloud –
hierarchical search: 
from >20,000 records down in 1 
in a couple of clicks
download
SADE use case @ DARIAH CC
dbo@cloud: preview and download of multimedia resources
annotate the correct resource
SADE use case @ DARIAH CC
dbo@cloud: annotate the correct resource
• re-modeling of a long term humanities project is possible
yet challenging
• goes along with microprototyping approach
• fits well with open innovation in science methods
• stimulating innovation, creativity, fun  
digital transformation
collaborative organisations
SADE case study
learnings from a case study approach
learnings from case studies should stimulate 
A&H large scale projects
humanities researcher often fail to connect their knowledge with
infrastructure providers
co-design, co-creation, team-science
SADE case study
learnings from a case study approach
exploiting advanced research infrastructures to 
explore cultural diversity
dariah competence centre
in a nutshell
eveline.wandl-vogt@oeaw.ac.at 
DARIAH-PL @ poznán, november, 9th, 2016


Exploiting Advanced Research Infrastructures to explore Cultural Diversity Dariah-Competence Centre (DARIAH-CC) in a nutshell

Piasecki, Maciej

Walkowiak, Tomasz

Eder, Maciej

WebSty – otwarty webowy system do analiz stylometrycznych

Bąk, Milena

Hoffmann, Tomasz

Kozak, Michał

Michalski, Maciej

PCSS

Wydział Historyczny
Instytut Historii
www.historia.amu.edu.pl
System wieloaspektowej analizy 
ksiąg urodzeń, małżeństw i zgonów 
(na przykładzie parafii Osieczna, lata 1794-1874)
Milena Bąk (UAM), Tomasz Hoffmann (PCSS), 
Michał Kozak (PCSS), Maciej Michalski (UAM)
• Genealogia i demografia
• Specyfika ksiąg metrykalnych jako źródła 
historycznego
• Podstawowe problemy praktyki badawczej
• Duża liczba danych
• Błędne zapisy i odczyty danych
• Niejednolity sposób zapisu danych
• Występowanie tych samych osób w różnych typach 
ksiąg ale w różnych rolach społecznych i identyfikacja 
tych osób
Analiza genealogiczna 
i demograficzna
• Roczne liczby urodzeń w Osiecznej w latach 
1794-1874
• Różnica w dniach pomiędzy urodzeniem a 
chrztem
• Urodzenia dzieci według płci
• Liczba urodzeń dzieci ze względu na san 
cywilny rodziców
• Sezonowość poczęć
• Wykaz imion nadawanym dzieciom
Księga urodzeń – analizy 
• Liczba ślubów w latach 1795-1874 w parafii 
św. Trójcy w Osieczne
• Sezonowość miesięczna zawieranych 
małżeństw
• Sezonowość tygodniowa zawieranych 
małżeństw
• Wiek kobiet i mężczyzn w momencie 
zawieranych związków małżeńskich
• Stan cywilny nowożeńców 
• Pochodzenie państwa młodych
Księga małżeństw – analizy 
• Sezonowość roczna zgonów w latach 1794-
1874
• Różnica w dniach pomiędzy zgonem  a 
pogrzebem
• Sezonowość miesięczna zgonów w 
poszczególnych latach
• Liczba zgonów według płci w poszczególnych 
latach
• Liczba zgonów według wieku
• Przyczyny zgonów
Księga zgonów – analizy 
• Długość trwania małżeństw
• Liczba dzieci przypadająca na jedną kobietę
• Małżeństwa według liczby dzieci (rodzina 
niezamknięta/zamknięta)
• Przerwa protogenetyczna i intergentyczna
(rodzina zamknięta/niezamknięta)
• Struktura społeczno-zawodowa
Analizy przeprowadzone 
po „rekonstrukcji rodzin”
Analiza: liczba urodzonych dzieci ze 
względu na stan cywilny rodziców
1210; 47%
1123; 44%
98; 4%
99; 4% 6; 0% 5; 0% 26; 1%
Liczba urodzeń chlopców ze
związku malżeńskiego
Liczba urodzeń dziewczynek ze
związku małżeńskiego
Liczba urodzeń chlopców spoza
związku malżenskiego
Liczba urodzeń dziewczynek
spoza związku malżeńskiego
Liczba urodzeń dziewczynek z
nieznanych zwiazków
Liczba urodzeń chlopców z
nieznanych zwiazków
Liczba urodzeń dzieci bez imienia
ze związku małżeńskiego
Analiza: Wiek w chwili zgonu
127
258
184
54
22 19 18
26 30 21
43
31
64
47
61
32 37
15 15
5 1 1
96
177
182
59
29 22
26 27
40
33 33
35
57
25
68
52
61
31
17
6 6 22 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
0
50
100
150
200
250
300
Chłopcy/mężczyźni Dziewczynki/kobiety Niewiadome
Analizy
• Ze 197 dzieci nieślubnych 70 nie przeżyło 1 
roku życia
• W 92 przypadkach urodzeń dziecka 
nieślubnego zawód matki określony został 
jako: pracownice najemne, służące oraz 
pokojówki


System wieloaspektowej analizy ksiąg urodzeń, małżeństw i zgonów (na przykładzie parafii Osieczna, lata 1794 – 1874)

Dzienisiwicz, Daniel

Borchmann, Łukasz

Graliński, Filip

Wierzchoń, Piotr

Re-research.pl: codzienna porcja ciężkiej pracy diachronicznej

Kieraś, Witold

Kobyliński, Łukasz

Ogrodniczuk, Maciej

Instytut Podstaw Informatyki PAN

Korpusomat — narzędzie do tworzenia przeszukiwalnych korpusów języka polskiego

Wilkowski, Marcin

Uniwersytet Warszawski

Propozycja modelu 
udostępniania zbiorów 
historycznych polskiego Webu 
zarchiwizowanych w usłudze 
Wayback Machine
Marcin Wilkowski (LaCh UW)
@marcinwilkowski
wayback 
machine
● https://archive.org/web/
● Wayback Machine ≠ Internet Archive
● od 2001 r.
● ponad 273 miliardów stron* 
(webpages): html, txt, pdf / 361 
milionów serwisów (websites)
● API (status i URL archiwum w JSON)
● od niedawna nowa wersja beta
● jedyne* zbiory polskiego historycznego 
Webu

ograniczenia ● brak katalogu (nie wiemy, czy coś zostało zarchiwizowane, dopóki nie 
mamy konkretnych URLi)
● brak wiedzy o jakości kopii (jaka część 
serwisu została zachowana)
● java script (dynamiczne renderowanie 
stron)
● niejasny status prawnoautorski zbiorów


Polbox ● pierwszy darmowy hosting (1997-2008)
● free.polbox.pl, 2MB WWW, zakaz stron 
komercyjnych
● "polskie Geocities"
● ważne źródło historyczne dokumentujące 
początki polskiego "oddolnego" Webu
● zob: Marcin Jagodziński, Polbox: historia 
pewnego falstartu, 
http://netto.blox.pl/2008/04/polbox-histori
a-pewnego-falstartu.html
● inspiracja: Internet Archive: GeoCities 
Special Collection 2009 (1996-2009)

budowa 
podstaw 
archiwum
● pobranie z WM całej domeny 
free.polbox.pl
● indeksowanie
● stworzenie wyszukiwarki pełnotekstowej
● wykorzystanie schematu konstrukcji URL 
free.polbox.pl/n/nickname
● wykorzystanie 
wayback_machine_downloader 
(Ruby) 
https://github.com/hartator/wayback-mac
hine-downloader


indeksowanie i 
udostępnianie
● wygenerowanie listy adresów wszystkich 
plików htm w katalogach głównych  (np. 
n/nick) - około 6 tys. adresów (na 2GB 
danych)
● prosta pętla php i file_get_contents 
(scrappowanie htmla)
● treść pliku htm do bazy danych
● wyszukiwarka znajduje frazę dostępną w 
kodzie html konkretnej strony
● wersja testowa wyszukiwarki 
http://wilkowski.org/plbxs1


błędy i 
ograniczenia
● zła jakość indeksowania (tylko strony 
główne index.htm, niedobre czyszczenie 
z css/js)
● duplikaty
● tylko konta A-S
● brak wyszukiwania po dacie/okresie 
udostępnienia
● prawa autorskie :/
prawa autorskie ● Wayback Machine (Internet Archive) 
formalnie udostępnia kopie
● ja udostępniam linki do konkretnych URL
● za pomocą Wayback Machine API 
automatyczne sprawdzanie statusu i 
generowanie linku do źródła w WM
● dodatkowy problem: dane osobowe
● dodatkowy problem: prawo do 
zapomnienia


propozycja 
modelu 
udostępniania 
polskich 
zbiorów Webu
● research głównych domen (z DMOZ, 
historycznych katalogów portali itp.)
● pozyskiwanie kopii 1:1 z Wayback 
Machine
● porządna indeksacja (treść + metadane)
● wyszukiwarka pełnotekstowa + 
wyszukiwanie zaawansowane
● lepsza integracja z API Wayback 
Machine
● wygenerowanie katalogu
● kopie wciąż TYLKO po stronie Wayback 
Machine (prawa autorskie)
dziękuję Przeszukuj strony domowe Polboxa z lat 
1997-2008
http://wilkowski.org/notka/1314
Przeszukiwanie pełnotekstowe w Wayback 
Machine (Internet Archive)
http://wilkowski.org/notka/1349
Web traffic analytics as a historical source
http://wilkowski.org/notka/1329


Propozycja modelu udostępniania zbiorów historycznych polskiego Webu zarchiwizowanych w usłudze Wayback Machine

PoznańAnkieta dotycząca korzystania ze zbiorów bibliotek cyfrowych dostępna była na portalu FBC (fbc.pionier.net.pl) w okresie od 4 marca 2016 r. do 26 lipca 2016 r.Użytkownicy FBC zostali poproszeni o podzielenie się swoimi doświadczeniami związanymi z korzystaniem z bibliotek cyfrowych.Analiza powyższej ankiety przybliża profile użytkowników FBC, ich potrzeby oraz trudności, z którymi borykają się podczas pracy ze zdigitalizowanymi treściami instytucji kultury i nauki.W badaniu wzięło udział 271 użytkowników portalu FBC

Bohdanowicz, Karolina

Werla, Marcin

Podsumowanie ankiety dotyczącej korzystania ze zbiorów bibliotek cyfrowych przez użytkowników FBC

Poznan Supercomputing and Networking Center

Not a member yet