3707 research outputs found
Sort by
Materiały źródłowe do dziejów kartuzji bereskiej (1816–1825)
No full textThis article contains an outline of the history of the Byaroza Carthusian monastery in the last period of its existence and a selection of source materials that illustrate this period (1816–1825). The materials mainly illustrate the attempt to reform the monastery despite the internal and external difficulties it was experiencing. The support of the established Benedictine-Cistercian-Carthusian monastic congregation and the presence of zealous monks were not enough to fully organize monastic life and rebuild the spirituality of the Carthusians in its full form. The last stage of the history of the Carthusian monastery in Byaroza was marked by the participation of the monks in the November Uprising, which contributed directly to the dissolution of the monastery with the tsarist decree of 28th August 1831.Niniejsza publikacja zawiera zarys dziejów kartuzji bereskiej w ostatnim okresie jej istnienia oraz wybór materiałów źródłowych, które ilustrują ten okres (1816–1825). Ilustrują one przede wszystkim próbę zreformowania klasztoru mimo wewnętrznych i zewnętrznych trudności, które przeżywała. Wsparcie powstałej kongregacji monastycznej benedyktyńsko-cystersko-kartuskiej i obecność gorliwych mnichów nie wystarczyły do pełnego uprządkowania życia monastycznego i odbudowania duchowego kartuzji w jej pełnym kształcie. Ostatni etap istnienia kartuzji w Berezie znaczy udział mnichów w powstaniu listopadowym, który stał się bezpośrednią przyczyną kasaty klasztoru dekretem carskim z 28 VIII 1831
O nuncjuszu Durinim i dyplomacji Stolicy Apostolskiej w relacjach z Polską raz jeszcze – odpowiedź na polemikę
No full textThis article is a response to the polemic of Father Paweł Zając concerning his article about the activity of nuncio Angelo Maria Durini in Warsaw in the period of the Confederation of Bar. He repeats the accusations about the fragmentary use of the source database and literature as well as conclusions that are not confirmed in the sources.Niniejszy artykuł jest odpowiedzią na polemikę o. Pawła Zająca dotyczącą jego artykułu o aktywności nuncjusza Angelo Marii Duriniego w Warszawie w okresie konfederacji barskiej. Powtarza on zarzuty dotyczące fragmentarycznego wykorzystania bazy źródłowej i literatury oraz wniosków nie znajdujących potwierdzenia w źródłach.
“Culture of the Person” and “Culture of Works” According to Karol Wojtyła
No full textThis article presents basic features of the philosophical concept of culture in the thought of Karol Wojtyła. In particular, it aims to highlight the distinction between the “culture of the person” and “culture of works,” which seems to be fundamental for the whole anthropology and ethics of the philosopher from Wadowice.On one hand, the designators of culture are the works and creations of man, on the other hand, the value of man himself as a person, his inner life, and who he is as a man. As Wojtyła emphasized, the latter is the most internal and profound dimension of culture because it is expressed in morality. The very ability to produce certain objects or produce certain effects, e.g. a work of art or a technical device, does not determine the “culture” of its creator. The decisive factor is acting according to the criterion of moral good and evil, which shapes the personality of the creator, who he is “as a person,” and not only “as an engineer or a composer.”Niniejszy artykuł przedstawia zasadnicze rysy filozoficznej koncepcji kultury Karola Wojtyły. Szczególnie zaś zmierza do podkreślenia rozróżnienia na „kulturę osoby” (culture of the person) i „kulturę dzieł” (culture of works), które wydaje się być fundamentalne dla całej antropologii i etyki filozofa z Wadowic.Z jednej strony desygnatami kultury są dzieła i wytwory człowieka, z drugiej – wartość samego człowieka-osoby, jego życie wewnętrzne, to, kim jest jako człowiek. To drugie znaczenie jest, jak podkreślał Wojtyła, najbardziej wewnętrznym i głębokim wymiarem kultury, gdyż wyraża się w moralności. Sama umiejętność wytwarzania określonych przedmiotów czy wywoływania określonych skutków, np. dzieło sztuki czy urządzenie techniczne, nie przesądza o „kulturze” jej twórcy. Rozstrzygające jest działanie zgodnie z kryterium dobra i zła moralnego, które kształtuje osobowość twórcy, to kim jest on „jako człowiek”, nie zaś wyłącznie „jako inżynier czy kompozytor”
Słuchacz jako współtwórca homilii
No full textThe text, referring to theological sciences and studies on communicology, proves the thesis that a listener of the homily should be treated not as a passive recipient of the Word of God preached during the liturgy, but as an entity that has such a great impact on the content and manner of preaching the Gospel, that he can be described as a coauthor of the sermon. The author divides work on the homily into three stages: preparation of the text, preaching the Word of God in the liturgical context, and the time after the liturgy, confirming that at each of these stages it is necessary for the preacher to cooperate with the persons to whom he directs his preaching. Sometimes the presence of listeners is virtual, some other time – real. However, this presence is always so important that disregarding it will have a negative impact on the quality of preaching the Word of God.Tekst, odwołując się do nauk teologicznych oraz badań z zakresu komunikologii, uzasadnia tezę o konieczności traktowania słuchacza homilii nie jako biernego odbiorcy głoszonego w liturgii słowa Bożego, ale jako podmiotu, który ma tak duży wpływ na treść i sposób przepowiadania Ewangelii, że można go określić mianem współtwórcy kazania. Autor pracę nad homilią dzieli na trzy etapy: przygotowania tekstu, wygłoszenia słowa Bożego w kontekście liturgicznym oraz czasu po zakończeniu liturgii, potwierdzając, że na każdym z nich niezbędna jest współpraca kaznodziei z osobami, do których kieruje on swoje przesłanie. Za jednym razem obecność słuchaczy ma charakter wirtualny, innym razem – realny. Jakkolwiek zawsze jest to obecność na tyle ważna, że jej zlekceważenie wpłynie negatywnie na jakość przepowiadania słowa Bożego
Koncepcja ucieleśnionego podmiotu w filozofii Calvina Schraga
No full textIn this article will be presented the concept of an embodied subject in Calvin O. Schrag thought. The most obscure question in the philosopher’ s concept is how the subject exists. It is truly complicated issue. We get the impression sometimes that it is existence, which is stretched between different discourses, is ephemeral; such that he cannot in any way be assigned real existence. Perhaps he could be attributed an intentional existence, that is, existence which is sustained by the occurring acts of consciousness. In this article, we will try to capture the fundamental differences and relationships between the self, I and the subject. The American thinker considers that the subject is always embodied and in the act of action his corporeality is revealed. The embodiment self is not only “costume” but part of being the I. The subject in Schrag’s understanding is always the one who experiences and builds the world around him on the basis of this experience.Artykuł przedstawia koncepcję ucieleśnionego podmiotu w ujęciu amerykańskiego filozofa Calvina O. Schraga. Sama kwestia istnienia podmiotu jest w koncepcji filozofa dość skomplikowanym zagadnieniem. Odnosimy czasem wrażenie, jakby jego istnienie – rozpięte między różnymi dyskursami – było dość efemeryczne; takie, że nie można mu w żaden sposób przypisać realnego istnienia. Być może można by mu przypisać istnienie intencjonalne, czyli takie, które jest podtrzymywane na mocy zachodzących aktów świadomości. Na podstawie analiz przeprowadzonych w niniejszym artykule omówiono podstawowe różnice i zależności między takimi elementami, jak: jaźń, Self, podmiot. Amerykański myśliciel stwierdza, że podmiot jest zawsze ucieleśniony, a w akcie działania ujawnia się jego cielesność. Ciało podmiotu jest nie tylko „kostiumem”, ale częścią bycia Ja. Podmiot w ujęciu Schraga jest zawsze tym, który doświadcza i na kanwie tego doświadczenia buduje otaczający go świat
The Eucharist and the Holy Trinity. The liturgical aspect
No full textChristian faith is based on the mystery of the Holy Trinity which, therefore, plays an indispensable role in the understanding of the particular truths of faith. This statement refers also to the Eucharist. The New Testament, especially the Gospel of John, conveys an explicit depiction of the links between the Holy Trinity and the Eucharist. The New Testament tradition has found its continuation in theology, and it has been predominantly seen in the Eucharistic Prayers. This paper highlights certain Trinitarian aspects of the mystery of the Eucharist, in order to point out further possibilities, both for deepening the understanding of this mystery and for more integral incorporation of it into faith and Christian experience.Christian faith is based on the mystery of the Holy Trinity which, therefore, plays an indispensable role in the understanding of the particular truths of faith. This statement refers also to the Eucharist. The New Testament, especially the Gospel of John, conveys an explicit depiction of the links between the Holy Trinity and the Eucharist. The New Testament tradition has found its continuation in theology, and it has been predominantly seen in the Eucharistic Prayers. This paper highlights certain Trinitarian aspects of the mystery of the Eucharist, in order to point out further possibilities, both for deepening the understanding of this mystery and for more integral incorporation of it into faith and Christian experience
Tematy rozważań Pasyjnych „Siedmiu ostatnich słów Jezusa” F.J. Sheena w audycjach radiowych „The Catholic Hour”
No full textSzczególnym kontekstem głoszenia krzyża Chrystusowego są kazania pasyjne na temat ostatnich siedmiu słów Jezusa wypowiedzianych na krzyżu. Tego zadania wielokrotnie podejmował się F.J. Sheen na łamach audycji „The Catholic Hour”, w których przemawiał do swoich słuchaczy przez ponad 20 lat. Kapłan, poza interpretacją samych słów Jezusa, omawiał m.in. życie Matki Bożej, wyjaśniał słuchaczom Mszę Świętą, rozważał prośby z modlitwy „Ojcze Nasz”, omawiał cnoty, grzechy główne, błogosławieństwa Jezusa oraz kierował rozważania, do konkretnych grup osób, które wyrzuciły Boga z życia. W artykule zostało przedstawione jego nauczanie w kontekście wyjaśniania prawd Bożych i nauczania o wierze, oraz poznawania kim jest człowiek ze wskazaniem na zagadnienia moralne
Józef Tischner and Leszek Kołakowski on liberation theology
No full textThe article is devoted to the “meeting of thoughts” of Rev. Prof. Józef Tischner and Prof. Leszek Kołakowski. The meeting of Christian and leftist thought in the context of liberation theology understood not radically, as a South American movement of armed struggle for Christian values, but as actions of leftist ideas in regard to values present among people of the Church. Both Leszek Kołakowski and Józef Tischner have repeatedly taken up themes related to liberation theology. In the article I will define the role and place of both thinkers in relation to the fact of Christianity’s involvement in politics.The article is devoted to the “meeting of thoughts” of Rev. Prof. Józef Tischner and Prof. Leszek Kołakowski. The meeting of Christian and leftist thought in the context of liberation theology understood not radically, as a South American movement of armed struggle for Christian values, but as actions of leftist ideas in regard to values present among people of the Church. Both Leszek Kołakowski and Józef Tischner have repeatedly taken up themes related to liberation theology. In the article I will define the role and place of both thinkers in relation to the fact of Christianity’s involvement in politics
Józefa Tischnera pytanie o „przeświadczenie podstawowe” Leszka Kołakowskiego
No full textIn the present research paper I focus on the issues concerned with the perspective adopted by Rev. Józef Tischner in his review of Leszek Kołakowski’s life and philosophical work. I demonstrate – which is the main purpose of the paper – that this perspective is determined by the Tischnerian discovery of the so-called “basic conviction” in Kołakowski’s writings. Such a conviction was of crucial significance for his philosophical apologetics of Marxism as well as his radical criticism of the Church, and communism founded on Marxism. As Józef Tischner poses the question about the “basic conviction,” he proves that in Kołakowski’s philosophy from the beginning it centres around ethical issues, and in particular the idea of human rights. It is in these that Tischner discerns the central theme in Leszek Kołakowski’s philosophy. In this way Tischner paints a picture of Kołakowski as a philosopher of actually one thought which matures in his work at various levels, but above all at the level of understanding of man, religion and the Church.W niniejszym opracowaniu koncentruję się na problematyce perspektywy, z jakiej ks. Józef Tischner patrzy na dzieło filozoficzne i życie Leszka Kołakowskiego. Wykazuję, i to jest główny cel artykułu, że ta perspektywa wyznaczona jest przez Tischnerowskie odkrycie tzw. „przeświadczenia podstawowego” w pismach Kołakowskiego. Takie przeświadczenie miało decydujące znaczenie zarówno dla jego filozoficznej apologetyki marksizmu, jak również dla jego radykalnej krytyki Kościoła i ufundowanego na marksizmie komunizmu. Stawiając pytanie o „przeświadczenie podstawowe”, Józef Tischner uzasadnia, że w filozofii Kołakowskiego od początku ogniskuje się ono wokół problematyki etycznej, w szczególności w wokół idei praw człowieka. To w niej Tischner dostrzega kluczowy wątek filozofii Leszka Kołakowskiego. W ten sposób Tischner kreśli obraz Kołakowskiego jako filozofa właściwie jednej myśli, która dojrzewa w jego twórczości na różnych poziomach, przede wszystkim zaś na poziomie rozumienia człowieka, religii i Kościoła
Modern Theological Debates of Hell in the USA
No full textAmong the differing Christian denominations there are various viewpoints regarding hell. This article presents differing viewpoints of the theological questions concerning hell that have been debated over the last ten years (2010–2020) in the United States in the theological arena as well as the popular press. The positions of annihilationism, universalism, and the traditional viewpoint are be surveyed. The differing philosophical, theological and biblical are presented for each general category. The article strives to give a general overview of the various theologies and to show that such theological investigation is of urgent importance for Christians today.Wśród różnych wyznań chrześcijańskich istnieją rozmaite poglądy na temat piekła. W artykule przedstawiono różnorodne stanowiska teologiczne dotyczące piekła, nad którymi debatowano w ciągu ostatnich dziesięciu lat (2010–2020) w Stanach Zjednoczonych na płaszczyźnie teologicznej oraz w prasie popularnej. Badane są tutaj: anihilacjonizm, uniwersalizm i tradycyjny punkt widzenia. Dla każdej generalnej kategorii przedstawiono różne teorie filozoficzne, teologiczne i biblijne. W artykule starano się zaprezentować ogólny przegląd rozmaitych teologii, aby pokazać, że takie teologiczne dociekania powinny być niezwłocznie podjęte, bo mają bardzo ważne znaczenie dla współczesnych chrześcijan