3707 research outputs found
Sort by
Rola etosu mieszczańskiego w badaniach naukowych. Krótki esej o rzetelności i uczciwości
Get PDFThe paper is an attempt to show science as an huge intellectual enterprise, based on bourgeois virtues such as straightforwardness and honesty. These virtues are reflected in methodology of science, which insists on meticulous, conscientious compliance to scientific rules and on using exactly specified methods of investigation. Scientific knowledge is supposed to be objective and critical, which means that it is to tend (1) to eliminate all extracognitive factors, (2) to check up and prove repeatedly the grounds of scientific statements and to adhere to procedures of scrupulous analysis of scientific arguments.Artykuł jest próbą ukazania nauki jako wielkiego przedsięwzięcia intelektualnego, u podstaw którego stoją mieszczańskie cnoty rzetelności i uczciwości. Znajdują one odzwierciedlenie w metodologii nauk, która kładzie akcent na skrupulatne przestrzeganie reguł naukowych i stosowanie ściśle określonych metod badawczych. Poznanie naukowe ma się cechować obiektywizmem oraz krytycyzmem, musi zatem (1) dążyć do wyeliminowania wszelkich czynników pozapoznawczych oraz (2) wielokrotnie sprawdzać zasadność wszelkich twierdzeń naukowych i skrupulatnie analizować naukowe dowody i argumentacje
Elizabeth Anscombe and an argument against contraception
Get PDFIn the 1960s, before the promulgation of Humanae Vitae, the Catholic philosophers Elizabeth Anscombe and Herbert McCabe OP debated whether there are convincing natural law arguments for the claim that contraception violates an exceptionless moral norm. This article revisits those arguments and critiques McCabe’s approach to natural law, concerned primarily with ‘social sin’ and not simply violations of ‘right reason,’ as one particularly ill-suited to addressing questions in sexual ethics and unable both to distinguish properly between certain forms of sexual wrongdoing and more obviously social sins such as theft, and also to distinguish between ‘natural’ and ‘unnatural’ sexual acts. Anscombe’s views, I argue, are closer to those of Thomas Aquinas and provide reasons for making the distinctions McCabe does not. An argument concerning the nature of the institution of marriage and the effects of non-marital acts on that institution is proposed as a way of strengthening Anscombe’s argument that contraception violates an exceptionless moral norm.In the 1960s, before the promulgation of Humanae Vitae, the Catholic philosophers Elizabeth Anscombe and Herbert McCabe OP debated whether there are convincing natural law arguments for the claim that contraception violates an exceptionless moral norm. This article revisits those arguments and critiques McCabe’s approach to natural law, concerned primarily with ‘social sin’ and not simply violations of ‘right reason,’ as one particularly ill-suited to addressing questions in sexual ethics and unable both to distinguish properly between certain forms of sexual wrongdoing and more obviously social sins such as theft, and also to distinguish between ‘natural’ and ‘unnatural’ sexual acts. Anscombe’s views, I argue, are closer to those of Thomas Aquinas and provide reasons for making the distinctions McCabe does not. An argument concerning the nature of the institution of marriage and the effects of non-marital acts on that institution is proposed as a way of strengthening Anscombe’s argument that contraception violates an exceptionless moral norm
Fenomenologia i twarz innego. Kontrowersje wokół Lévinasa
Get PDFIn the paper the author would like to draw readers’ attention to the discussion about the other’s face. The point of reference is the philosophy of E. Lévinas. The French philosopher considered himself a phenomenologist, but if so, someone may ask: what kind of phenomenology is it? and how should be the phenomenon understood? These questions led to a vivid discussion. On the one hand, there is D. Janicaud who severely criticized Lévinas for having made “a theological turn” and thus for having abandoned phenomenology for theology. On the other hand, J.-L. Marion tried to reformulate the Lévinas central idea of the other’s face in a language of the new phenomenology. In the paper the author first presents the position of Lévinas about phenomenology, then goes into critical arguments and discuss them, finally he tries to reformulate in the new way the phenomenon of the other’s face, it means in terms of J.-L. Marion’s new phenomenology.W artykule podejmuję dyskusję dotyczącą twarzy innego. Punktem odniesienia będą poglądy E. Lévinasa, który uważał się za fenomenologa. Powstaje pytanie: jakiego rodzaju jest to fenomenologia? Jak rozumieć fenomen? Pytania te wywołały żywą dyskusję. Z jednej strony spotkały się one z krytyką. D. Janicaud zarzuca Lévinasowi „teologiczny zwrot” i porzucenie fenomenologii na rzecz teologii. Z drugiej J. L. Marion stara się przeformułować analizy Lévinasa w duchu nowej fenomenologii. W mojej argumentacji przedstawię najpierw poglądy Lévinasa dotyczące fenomenologii, następnie uwagi krytyczne pod jego adresem, by w końcowej części artykułu ująć fenomen twarzy w języku nowej fenomenologii
Applied ethics, i.e. the issue of norms and values in the choices of everyday life
Get PDFValuation and evaluation are inevitable in life. They concern both making personal choices and assessing facts. In the world where we live, ethics seems to appear only when social issues such as abortion, euthanasia or the death penalty go to the discussion. Ethics, however, is not common in the issues of everyday life, in the choices that accompany us on every level of life. In both private and public life one can notice more and more blind momentum, more and more tasks but also we set the boundary between good and evil with greater difficulty. It seems that the diagnosis regarding the axiological crisis seems more and more accurate today. The common belief that it is allowed to do so because “everyone does it” is nothing more than a mindless imitation of social behavior or just plain ignorance of ethics. According to Seneca the thing which is not prohibited by the law is prohibited by shame, it seems that today the shame, which in this sentence was a synonym of “awareness” or “ethical sensitivity” ceased to exist. The aim of this article is a brief reflection on the ethics of contemporary man, on the way how he makes choices, and actually on the basis of what he should take. The inspiration for writing this text was the author’s personal experience, which indicates the lack of optimism in assessing the moral condition of a modern man.Wartościowanie i ocenianie jest w życiu nieuniknione. Dotyczy ono zarówno dokonywania osobistych wyborów, jak i oceniania faktów. W świecie, w którym przyszło nam żyć, etyka wydaje się pojawiać dopiero w momentach, gdy do dyskusji trafiają istotne tematy społeczne, takie jak aborcja, eutanazja czy kara śmierci. Etyka nie jest jednak powszechna w zagadnieniach życia codziennego, w wyborach, które towarzyszą nam na każdej płaszczyźnie życia. Zarówno w życiu prywatnym, jak i publicznym coraz więcej ślepego pędu, coraz więcej wyznaczamy sobie zadań, ale też z większym trudem wyznaczamy granicę między dobrem i złem. Wydaje się, że współcześnie coraz bardziej trafna wydaje się diagnoza dotycząca kryzysu aksjologicznego. Powszechne przekonanie, że wolno tak robić, ponieważ „wszyscy to robią”, to nic innego, jak bezmyślne naśladowanie zachowań społecznych bądź po prostu zwykła ignorancja wobec etyki. Zdaniem Seneki – czego nie zabrania prawo, zabrania wstyd. Wydaje się, że dzisiaj wstyd, który w tej sentencji był synonimem „świadomości” czy „wrażliwości” etycznej, przestał istnieć. Celem artykułu jest krótka refleksja nad etyką współczesnego człowieka, nad sposobem, w jaki podejmuje wybory, a właściwie w oparciu o co powinien je podejmować. Inspiracją do napisania tego tekstu były osobiste doświadczenia autorki, które wskazują na brak optymizmu w ocenie kondycji moralnej współczesnego człowieka
Особенности нового языка («Новоязы») русских язычников XXI века
Get PDFContemporary paganism, like other new religious movements, includes theoretical explanations and substantiations of the doctrines created by ideologists of associations, oral speeches of leaders, replicated in the form of narratives, electronic carriers, fixed prophecies, and writings of adherents (usually within the first generation). Russian paganism of the XXth–XXIst centuries has its own “novoyaz”, created by the founders of communities and implemented in ritual practice. Modern “pagan language” is manifested in onomastics, ritual terminology and in the construction of magical verbal formulas. «Novo-lingua» used by today’s polytheists is represented by “science-like” and “ethnically enriched” groups; they are characterized by the use of the practice of text complexity. In addition, following other NSDs, pagans are “determined” by a set of standardized markers that are expressed in basic concepts and expressions. One of the characteristic features of the successfully implemented project “pagan seal as a commodity” is the eclecticism of the source of traditional paganism and the new - constructed. This specificity is realized through the textual work of the leader-author, the formula “copy-paste”, due to which the pagan “new people” acquires the features of a full-fledged “historical” source. In this connection, it is possible to draw parallels between the «new language of new pagans» and the phenomenon of “folk-stories”. Like the latter, the “historical” creations of modern leaders from nativism pretend to be true in the last instance.Особенности нового языка («Новоязы») русских язычников XXI века. Современное язычество, подобно иным новым религиозным движениям (НРД), включает теоретические изложения и обоснования учений, созданные идеологами объединений, устные выступления руководителей, растиражированные в форме нарративов, электронных носителей, фиксированные пророчества, сочинения адептов (как правило, в рамках первого поколения). Русское язычество XX-XXI веков обладает собственным «новоязом», созданным основателями общин и реализуемым в ритуальной практике. Современный «языческий язык» проявляется в ономастиконе, обрядовой терминологии и в конструировании магических словесных формул. «Новоязы», используемые сегодняшними политеистами, представлены «наукообразными» и «этнически обогащенными» группами, для них характерно использование практики усложнения текста. Кроме того, вслед за другими НРД, язычники «определяются» набором стандартизированных маркеров, нашедших выражение в базовых понятиях и выражениях. Одной из характерных черт успешно реализуемого проекта «языческая печать как товар» является эклектизм источниковой базы традиционного язычества и нового – конструируемого. Данная специфика реализуется через текстологическую работу лидера-автора, формулу «копировать-вставить», за счет которой языческий «новояз» приобретает черты полноценного «исторического» источника. В этой связи можно провести параллели между «новым языком новых язычников» и феноменом «фолк-хистори». Подобно последней, «исторические» творения современных лидеров от нативизма претендуют на истинность в последней инстанции
Doktryna katarska – ewangeliczne chrześcijaństwo czy import ze Wschodu?
No full textThe main aim of this article is to verify the tenets of the interpretation of Catharism which is getting more and more popular in the recent historiography, assuming that Cathar doctrine appeared independently from the Bogomil influence, as a result of different exegesis of the Holy Scripture. According to this interpretation that emerged in 1950s, the Cathars were evangelic reformers trying to restore the Church basing on the patterns taken from the New Testament. Their contacts with the Bogomils appeared in the 13th century when their doctrine was completely formed. Precise analysis of the sources shows, however, that such an interpretation is difficult to sustain not only because of the sources confirming the existence of Cathar-Bogomil contacts dating back to the 60’s of the 12th century. Also precise analysis of the foundations of the Cathar doctrine, defining their heresy on the level of heology, cosmology, anthropology, Christology or sacramentology shows clearly that they could not have been created without a Bogomil influence but only as the effect of the scriptural exegesis. Stunning similarities of the crucial themes in Cathar mythology to their Bogomil equivalents, as well as analogies in the biblical exegesis show unambiguously that Cathar doctrine could not have appeared independently in the West, and in consequence, that it was imported from the East.Głównym celem artykułu jest weryfikacja coraz popularniejszej w obecnych czasach interpretacji genezy katarskiej doktryny, zakładającej, że powstała ona w oderwaniu od wpływów bogomilskich, jedynie w oparciu o odmienną interpretację Pisma Świętego. Według tej koncepcji interpretacyjnej istniejącej już od lat 50. XX wieku katarzy byli ewangelicznymi reformatorami, dążącymi do odnowy Kościoła w oparciu o Pismo Święte Nowego Testamentu. Kontakty z bogomiłami mieli nawiązać dopiero w XIII wieku, kiedy ich doktryna była całkowicie ukształtowana. Dokładna analiza źródeł wskazuje jednak, że taka interpretacja jest trudna do utrzymania i to nie tylko ze względu na jednoznaczne wzmianki świadczące o kontaktach katarsko-bogomilskich począwszy od lat 60. XII wieku Również szczegółowa analiza fundamentów doktryn katarskich, będących wyznacznikiem tej herezji na poziomie teologii, kosmologii, antropologii, chrystologii i sakramentologii wskazuje jednoznacznie, że nie mogły się one rozwinąć bez wpływów bogomilskich, jedynie na podstawie analizy Pisma Świętego. Uderzające podobieństwa kluczowych wątków mitologii katarskiej do ich bogomilskich odpowiedników, jak również analogie na poziomie egzegezy biblijnej wskazują jednoznacznie, że doktryna kataryzmu nie mogła powstać niezależnie na Zachodzie, lecz była importem ze Wschodu
К вопросу о том, почему конфессиональный фактор не стал определяющим во втором разделе Речи Посполитой
Get PDFThe article is devoted to the analysis of the Russian political and military projects between 1789 and 1791. These projects were represented as different notes, letters, orders of Grigory Potemkin and foresaw the initiation and usage of the orthodox population of the south-eastern parts of the Polish–Lithuanian Commonwealth revolts. They were precursory approved by Ekaterina II and were intended to be used in case of a war conflict with the Polish–Lithuanian Commonwealth if the force balance was unprofitable for Russia. Four main reasons that did not let these plans to be accomplished are specified in this work. Firstly, the weakening of the Russian influence among the dissidents of the Polish–Lithuanian Commonwealth during the Four-Year Sejm (1788–1792). Secondly, the changes on the global stage, that diminished the threat of simultaneous attack of several European countries on Russia, as well as the disadvantageous for G. Potemkin court conjuncture, that of the increased influence of the new favourite – Platon Zubov. And lastly – the French Revolution influence, which forced Ekaterina II to avoid supporting the lower class, which included most of the local orthodox population. In this article Ekaterina’s II refusal to start the religious and class war in the Right-Bank Ukraine is considered as one of the factors leading to the alternative scenario of Russian military intervention in the internal affairs of the Polish–Lithuanian Commonwealth – in the formation of Targowica confederation.К вопросу о том, почему конфессиональный фактор не стал определяющим во втором разделе Речи Посполитой. Статья посвящена анализу содержания российских военно-политических проектов 1789–1791 гг. по инициированию и использованию в собственных целях волнений православного населения в юго-восточных регионах Речи Посполитой. Эти проекты – представленные в виде различных записок, писем и распоряжений Г. А. Потёмкина – получили предварительное одобрение Екатерины II, которая была намерена использовать их в случае начала военного конфликта с участием Речи Посполитой и невыгодным для России соотношением сил. Определены четыре главные причины, не позволившие реализоваться данным планам: ослабление российского влияния среди диссидентов Речи Посполитой в период Четырёхлетнего сейма (1788–1792); изменения на международной арене, снизившие угрозу одновременного нападения на Россию ряда европейских государств; неблагоприятная для Г. А. Потёмкина дворцовая конъюнктура, связанная с усилением роли нового фаворита – П. А. Зубова; наконец – влияние Французской революции, заставившее Екатерину II воздержаться от поддержки в Речи Посполитой нижних слоёв населения, к которым относилось большинство местного православного населения. Отказ Екатерины II от развязывания в Правобережной Украине сословно-религиозной войны указывается в работе как один из факторов, обусловивший в скором времени осуществление альтернативного сценария российского военного вмешательства во внутренние дела Речи Посполитой – в виде cоздания Тарговицкой конфедерации
Ausgeschlossene einführen in die Liebe des Vaters. Ein Anliegen des Apostels Paulus im Römerbrief
Get PDFIn Zusammenhang mit der Behauptung, dass Juden und Heiden gemeinsam am Bunde Gottes teilhaftig sind, wird der Römerbrief von Paulus von einem heilsgeschichtlichen Zug gekennzeichnet. In der Dynamik der Einführung der bisher ausgeschlossenen Heiden in die Liebe Gottes in Christus haben die Motive der Herrlichkeit und des Verherrlichen eine zentrale Bedeutung. Paulus unterscheidet dabei drei verschiedene Schritte: erstens der gemeinsame Grund des Naturgesetzes, zweitens die vorherige Wirkung der Barmherzigkeit Gottes und drittens die gegenseitige Annahme aller Gläubigen in die Kirche.Stating that Jews and gentiles alike are called to share in God’s covenant, Paul’s Letter to the Romans is characterized by a perspective of salvation history. The motives of glory and glorifying play a central role in the dynamics of introducing the formerly excluded gentiles into the Love of God in Christ. Paul lines this process out in three stages: first the common ground of natural law, second the previous working of the mercy of God and third the mutual acceptance of all faithful in the Church.In Zusammenhang mit der Behauptung, dass Juden und Heiden gemeinsam am Bunde Gottes teilhaftig sind, wird der Römerbrief von Paulus von einem heilsgeschichtlichen Zug gekennzeichnet. In der Dynamik der Einführung der bisher ausgeschlossenen Heiden in die Liebe Gottes in Christus haben die Motive der Herrlichkeit und des Verherrlichen eine zentrale Bedeutung. Paulus unterscheidet dabei drei verschiedene Schritte: erstens der gemeinsame Grund des Naturgesetzes, zweitens die vorherige Wirkung der Barmherzigkeit Gottes und drittens die gegenseitige Annahme aller Gläubigen in die Kirche
Krucha podmiotowość, czyli o sporze na gruncie Lévinasowskiej i Ricœurowskiej filozofii człowieka oraz niektórych jego implikacjach dla rozumienia zdrowia psychicznego
Get PDFThe study aims to confront two concepts of fragile subjectivity: one by Emmanuel Lévinas and the other by Paul Ricœur. However, this is not the purpose in itself. Actually, the first step consists on the pointing out the similarities and divergences that exist between both approaches in dealing with the open and labile trait of human identity. This step further serves to highlight the discussion points which, due to the tension generated by the underlined incompatibilities, stimulate thinking and the search for mediation. To illustrate the fertility of this controversy, it is transferred to the area of philosophy of psychiatry, where an attempt is made to apply both anthropological positions to a philosophical interpretation of the essence of the phenomenon of schizophrenia. This interpretation of the pathogenesis of the chosen phenomenon allows, in turn, for a cautious conclusion to be drawn as to the described controversy between Lévinas and Ricœur.Poniższe studium stawia sobie jako zadanie skonfrontowanie dwóch koncepcji kruchej podmiotowości: jednej autorstwa Emmanuela Lévinasa i drugiej, wypracowanej przez Paula Ricœura. Zestawienie to nie jest wszelako celem samym w sobie. Owszem, chodzi w nim najpierw o wskazanie zbieżności i rozbieżności istniejących pomiędzy obydwoma ujęciami otwartego i labilnego w swej tożsamości ludzkiego podmiotu. Krok ów służy dalej uwydatnieniu punktów dyskusyjnych, które wskutek napięcia generowanego przez niezgodności pobudzają do myślenia i poszukiwania mediacji. W celu zilustrowania płodności tej kontrowersji zostaje ona przeniesiona na obszar filozofii psychiatrii, gdzie podejmuje się próbę zastosowania obydwu antropologicznych stanowisk w filozoficznej interpretacji istoty fenomenu schizofrenii. Zarysowana w ten sposób wykładnia patogenezy wybranego zjawiska pozwala z kolei na sformułowanie ostrożnych wniosków odnośnie do samego sporu Lévinasa i Ricœura w kwestii podmiotowości etycznej, a zwłaszcza co do odczytania ewolucji ich własnych koncepcji
Przyjęcie wykluczonych do wspólnoty zbawienia na przykładzie Dz 15, 1–35
Get PDFThe aim of the article is to examine the way, in which the community of the Church acted in confrontation with a huge theological, pastoral, normative, and disciplinary challenge set in front of the early Christianity by an ethical issue of accepting into the community of salvation those, who were excluded so far, i.e. pagans.The issue has been approached in three points. As the issue in question deals with the ecclesiastical process of taking decisions around norms of behavior, the first point brings a definition of a moral decision in its three-dimensional time structure. In the second, the central point of the paper, a paradigm for an ecclesiastical decision making process has been presented. The reflection has been based on the narrative from Acts 15, 1–35 concerning Jerusalem Council, a process that brought excluded ethno-Christians to the community of the Church. The third, final point of the analysis has been dedicated to the present issues of a communitarian discernment, as they are presented in a document of the Pontifical Biblical Commission The Bible and Morality. The document presents the Holy Bible as an indispensable source for the ecclesiastical discernment process, and as a necessary point of reference for the new ethical issues.Celem artykułu było ukazanie sposobu postępowania wspólnoty pierwotnego Kościoła wobec problemu przyjęcia do wspólnoty zbawienia wykluczonych wcześniej pogan. Kwestia ta stanowiła wielkie wyzwanie teologiczne, pastoralne i normatywno-dyscyplinarne dla chrześcijaństwa początków. Zagadnienie przedstawione zostało w trzech punktach. Z uwagi na fakt, iż przedmiotem rozważań był eklezjalny proces decyzyjny dotyczący norm postępowania, w punkcie pierwszym zdefiniowane zostało pojęcie decyzji moralnej w jej trójwymiarowości czasowej. Stwierdziliśmy, że rozpoznanie prawdy moralnej jest owocem spotkania między przeznaczeniem (ἔσχατος), zbawczym działaniem Chrystusa (κριτήριον) oraz rzeczywistością wymagającą przemiany (καιρός). W centralnym, drugim punkcie ukazano paradygmat procesu eklezjalnej decyzji, którego owocem było pełne włączenie do wspólnoty Kościoła wykluczonych etnochrześcijan. Kościół czasu soboru w Jerozolimie na „sposób synodalny” podjął problem wykluczonych i rozwiązał go w wyważonym połączeniu prawdy, wolności i miłości, stając się pod tym względem koniecznym punktem odniesienia dla procesu rozeznawania wspólnoty chrześcijan każdego czasu. Przypomniano o tym w trzecim punkcie artykułu, który dedykowany został aktualnym wskazaniom na temat rozeznawania wspólnotowego zawartym w dokumencie Biblia a moralność. Wskazano w nim, iż Pismo Święte, niezbędne źródło inspiracji dla procesu rozeznawania eklezjalnego, nadal stanowić powinno konieczny punkt odniesienia dla rozwiązywania przez Kościół nowych, aktualnych problemów etycznych. Celem najważniejszym, który udało się osiągnąć, było zaproponowanie synodalności, starożytnej kościelnej metody rozeznawania, chrześcijańskiej „kultury dialogu i spotkania” jako skutecznej metody przezwyciężania degradującej współczesną cywilizację „kultury wykluczenia”