3707 research outputs found
Sort by
„Bogactwo” Bożego miłosierdzia w listach św. Pawła
Get PDFThe author aims at presenting mercy in the letters of St. Paul in the aspect of the enriching relation of God towards man. He analyses the most representative texts, containing the semantic base: ἔλεος–ἐλεέω and οἰκτιρμός–οἰκτίρω. He takes the personal experience of God’s mercy in the apostle’s life as the starting point. Then, he attempts to deduce how it has influenced the development of the doctrine of mercy and how it has reflected in the practice of the Christian life. Finally, he enquires about the maturity of the Pauline doctrine of God’s mercy.Autor stawia sobie za cel prezentację miłosierdzia w listach św. Pawła w aspekcie ubogacającej relacji Boga do człowieka. Poddaje analizie najbardziej reprezentatywne teksty, które zawierają bazę semantyczną: ἔλεος–ἐλεέω i οἰκτιρμός–οἰκτίρω. Punktem wyjścia czyni osobiste doświadczenie miłosierdzia Bożego w życiu apostoła. Następnie podejmuje próbę wnioskowania jak ono wpłynęło na rozwój nauki o miłosierdziu i jakie znalazło przełożenie na praktykę życia chrześcijańskiego. W końcu zadaje pytanie o dojrzałość Pawłowej nauki o Bożym miłosierdziu
Rola biskupa w Kościele: pasterz czy tylko zarządca? Punkty sporne i perspektywy zmian
No full textThe article is an attempt to answer the question: Where is the pastoral dimension of religious service of bishops dominated by their managerial tasks and how may this be changed? Four of these modifications have been highlighted. Firstly, it is necessary to get away from the practice of the bishop’s nomination, where is a place just for managers. I particularly have in mind the Roman Curia and Apostolic Nunciature. Secondly, we need to intensify a process of decentralization of competences in ecclesiastical structures – transferring a maximal number of rights from Rome to local churches. Thirdly, the pastoral function of bishops will be emphasized if there were not any auxiliary bishops but only one pastor in a diocese. Fourthly, it is necessary to improve the process of communication between bishops and lay people in the cases of canonical visitations and pastoral letters
Prawo kanoniczne w publikacjach ks. dr. hab. Jana Ślósarza
No full textPriest Jan Ślósarz, PhD (habil.), published two works on canon law and practical theology: O cenzurach kościelnych i ekskomunikach w szczególny sposób Papieżowi zastrzeżonych (On the church censures and excommunications reserved especially to Pope) (1900) and Władza kluczów w św. sakramencie pokuty (The power of keys in the holy sacrament of penance) (1902).Both publications proved to be useful to priests as well as to the faithful because they presented clearly the codes of canon law, which at that time was complicated and scattered across many documents. Both publications addressed the application of ecclesiastical penalties to clergy and to laity. These penalties were intended both to protect the doctrine of the Catholic Church and to help sinners.Some punishments were applied by confessors, other by bishops, and some were reserved exclusively for the Pope. Due of difficulties in obtaining absolution, clergy and laity restrained themselves from committing sins and the worst sinners were directed under care of the most experienced confessors. Priest Jan Ślósarz described in his publications various sins and provided detailed instructions applicable to clergy as well as to laity on how to deal with the person committing those sins.Ks. dr hab. Jan Ślósarz opublikował dwie prace z zakresu prawa kanonicznego i teologii praktycznej: O cenzurach kościelnych i ekskomunikach w szczególny sposób Papieżowi zastrzeżoneonych (1900) i Władza kluczów w św . sakramencie pokuty (1902).Obie publikacje okazały się przydatne zarówno dla kapłanów, jak i wiernych, ponieważ jasno przedstawiały przepisy prawa kanonicznego, które w owym czasie były skomplikowane i rozrzucone po wielu dokumentach. Obie publikacje dotyczyły stosowania kar kościelnych wobec duchowieństwa i świeckich. Kary te miały na celu zarówno bronić nauki Kościoła katolickiego jak i pomagać grzesznikom.Niektóre kary były stosowane przez spowiedników, inne przez biskupów, a niektóre były zarezerwowane wyłącznie dla papieża. Z powodu trudności w uzyskaniu rozgrzeszenia duchowni i świeccy powstrzymywali się od popełniania grzechów, zaś najwięksi grzesznicy byli kierowani pod opiekę najbardziej doświadczonych spowiedników. Ks. Jan Ślósarz w swoich publikacjach opisał różne grzechy i podał szczegółowe instrukcje odnoszące się zarówno do duchownych jak i świeckich, a dotyczące tego jak postępować z osobą, która opełnia takie grzechy
„Haec foecunda magnorum virorum parens Academia Cracoviensis”. Historia Uniwersytetu Krakowskiego w akademickich panegirykach dla biskupów krakowskich w I połowie XVII wieku
No full textIn 15th–16th centuries, Krakow University developed fundamental elements of its memory culture and historical awareness. In the first half of the 17th century, the Krakow academic community strengthened its message concerning its past. Occasional literature, in particular panegyrics, was a particularly important medium of this message. Numerous academic prints were dedicated to Krakow bishops, since they were the University’s chancellors, and frequently its alumni and supporters, while the University itself was one of the key institutions in the diocese, closely related to the Church. The panegyrics were created mostly to celebrate the award of bishopric, a ceremonial entrance of a bishop to the city, an ingress to the Wawel Cathedral or were written in the event of death and the funeral. Seven bishops ruled the diocese in the analyzed period. In that time, university professors and students dedicated a total of 65 panegyrics to them, of which 43 contained references to the University’s past. Panegyrics were a medium of the University’s institutionalized memory culture. Key facts and persons mentioned in the works include: the foundation of 1400, founder King Władysław Jagiełło, House of Jagiellon as the dynasty of founders and representatives of the golden age in the University’s history, Jan Kanty – a revered professor of theology (deceased in 1473) as an exemplary lecturer and patron of the University, as well as catalogues of renowned professors and alumni of the University. The catalogues were in fact lists of surnames, and they were supplied as anevidence of the University’s long history and service to the society, the country,and the Church.Uniwersytet Krakowski w XV-XVI w. wypracował fundamentalne elementy swojej kultury pamięci i świadomości historycznej. W I połowie XVII w. krakowskie środowisko akademickie wzmocniło przekaz dotyczący swojej przeszłości. Bardzo ważnym medium tego oddziaływania była literatura okolicznościowa, a zwłaszcza panegiryki. Liczne druki akademickie poświęcano biskupom krakowskim, ponieważ byli oni kanclerzami uniwersytetu, a często jego wychowankami i mecenasami, uniwersytet zaś był jedną z najważniejszych instytucji diecezji, mocno związaną z Kościołem. Panegiryki takie powstawały głównie z okazji nadania biskupstwa, uroczystego wjazdu biskupów do miasta i ingresu do katedry wawelskiej oraz z racji śmierci i pogrzebu. W analizowanym okresie diecezją rządziło siedmiu biskupów. W tym czasie profesorowie i studenci uniwersytetu dedykowali im 65 panegiryków, z których 43 utwory zawierały treści i nawiązania z przeszłości uniwersyteckiej. Panegiryki były nośnikiem zinstytuzjonalizowanej uniwersyteckiej kultury pamięci. Głównymi figurami tej pamięci były: fundacja 1400 roku, fundator król Władysław Jagiełło, dynastia Jagiellonów jako dynastia fundatorów i reprezentantów złotego wieku w dziejach uniwersytetu, otoczony kultem profesor teologii Jan Kanty (zm. 1473) jako wzorzec profesora i patron uniwersytetu oraz katalogi sławnych profesorów i wychowanków uniwersytetu. Katalogi te miały formę wyliczania nazwisk, a przytaczano je jako dowód żywotności i zasług uniwersytetu dla społeczeństwa,państwa i Kościoła
Beauty as a Criterion of Spiritual Discernment: an Outline of a Theory and Practice
No full textThe goal of this paper is to indicate some possible ways of enriching the traditional approach to discernment by some new forms taken from fine arts. To achieve it, firstly different definitions of discernment are presented. Then, follows the presentation of some theological reasons for analogy between discernment and art. The next section develops the hypothesis resulting from the above analogy, in reference to some texts approaching discernment from the perspective of arts. The conclusion brings some practical indications.Celem niniejszego artykułu jest wskazanie pewnych możliwych dróg wzbogacenia tradycyjnego podejścia do rozeznania, przez niektóre nowe formy zaczerpnięte ze sztuki. Aby to osiągnąć, najpierw zostają podane rozmaite definicje rozeznania, po czym zostaje przedstawione teologiczne uzasadnienie analogii między rozeznaniem i sztuką. Następna sekcja rozwija hipotezę wynikającą z powyższej analogii, w odniesieniu do pewnych tekstów opisujących rozeznanie z perspektywy sztuki. Zakończenie oferuje kilka praktycznych wskazań
„Rozeznawanie duchów” (διάκρισις) według św. Doroteusza z Gazy (505–560/580)
No full textDescription of spiritual fatherhood with its supreme authority of “discernment of spirits”, which we find in the texts of St. Dorotheus of the Thawath monastery at Gaza did not lead to the absolutization of this ascetic power. Father’s spiritual guidance did not bear the responsibility of the individual student. The spiritual power of discernment represented by the spiritual father should help the student shape his conscience properly and support him in the process of recognizing what he pleases. The spiritual father’s advice that followed the student’s “disclosure of thoughts” was to help the latter firmly reject bad thoughts. By gradually renouncing their own will, based on spiritual obedience to the spiritual father as a guide in faith, the monks of Thawatha gradually broke free from the power of passion. The conditions postulated by Dorotheus as necessary for the discernment itself are also significant: gentleness and humility, rejection of the attitude of justification and acceptance of repentance, and the constant fight against passions. These attitudes should be shaped in monks, but also in everyone who “tries to unite with God through humble life”.Opis ojcostwa duchowego z jego naczelną władzą „rozeznawania duchów”, jaki znajdujemy w tekstach św. Doroteusza z monasteru Thawatha pod Gazą, nie prowadził do absolutyzowania tej ascetycznej władzy. Przewodnictwo duchowe ojca nie znosiło odpowiedzialności indywidualnego ucznia. Duchowa władza rozeznawania reprezentowana przez ojca duchowego winna dopomóc uczniowi we właściwym kształtowaniu sumienia i wspomagać go w samym procesie rozpoznawania tego, co się Bogu podoba. Rady ojca duchowego, jakie następowały po „ujawnianiu myśli” przez ucznia, miały pomóc temu uczniowi w stanowczym odrzuceniu złych myśli. Poprzez stopniowe wyrzekanie się własnej woli, oparte na duchowym posłuszeństwie ojcu duchowemu jako przewodnikowi w wierze, mnisi z Thawatha stopniowo wyrywali się spod władzy namiętności. Znamienne są również warunki postulowane przez Doroteusza jako konieczne dla samego rozeznawania: łagodność i pokora, odrzucenie postawy samousprawiedliwienia się i przyjęcie skruchy oraz ustawiczna walka z namiętnościami. Postawy te winny się kształtować nie tylko u mnichów, ale i u każdego, kto „przez najpokorniejsze życie stara się jednoczyć z Bogiem”
Eucharystia jako ofiara w pismach św. Urszuli Ledóchowskiej
No full textThe article presents the issue of Eucharist as sacrifice according to the writings of Saint Ursula Ledóchowska. The Eucharist is a re-presentation and perpetuation of the sacrifice of Jesus, offered on the Cross. Mother Ledóchowska demonstrates that it is impossible to separate the mystery of the real presence of Christ under the species of bread and wine from His sacrifice. She encourages us to adopt the attitude of love for Jesus–the Host, the attitude of gratitude and adoration of Eucharistic Christ and to live the sacrificial and selfless love for the others. Saint Ursula points especially to the vocation of the consecrated persons, who dedicate themselves totally to God.Artykuł przedstawia zagadnienie Eucharystii jako ofiary w pismach św. Urszuli Ledóchowskiej. Eucharystia jest – według św. Urszuli – uobecnieniem i przedłużeniem ofiary Jezusa, którą złożył On na krzyżu. Matka Ledóchowska wskazuje, że nie można rozłączać tajemnicy realnej obecności Chrystusa pod postacią chleba i wina od Jego ofiary. Na tej prawdzie opiera się jej duchowość eucharystyczna. Zachęca do miłości Jezusa–Hostii, do postawy wdzięczności i uwielbienia Chrystusa Eucharystycznego oraz do życia ofiarną i służebną miłością wobec bliźnich. W tym kontekście szczególnie wskazuje na powołanie osób zakonnych, które oddają Bogu całych siebie
Mariological Dimension of the Theological and Pastoral Concepts of Cardinal Stefan Wyszyński, Primate of Poland
No full textThis article presents an analysis of one of the fundamental aspects of Cardinal Stefan Wyszyński’s teaching, which is Mariology understood in praxeological terms. As the source materials’ research confirms, veneration and trust in the Blessed Virgin Mary undoubtedly enacted a significant role in the life and episcopal ministry of Cardinal Stefan Wyszyński. Moreover, the Marian pastoral program developed by the Primate resisted the communist apparatus of state power pressure. As a result, it became a response to many threats posed by post-war social and political reality, contributing to preserving the Polish people’s identity and cultural independence.The author of this paper intends to present Cardinal Wyszyński’s teaching on the Blessed Virgin Mary, apprehended as the Mother of God-Man and the Mother of the Church. The exploration of the above research will be based on analyzing source texts using the historical and theological method. Consequently, the author of the article will try to capture and outline not only the Mariology of the Primate Wyszyński and the crucial theological substance it contains. However, an essential element of the above research will expose its praxeological dimension manifested in various pastoral initiatives monitored by the then Church in Poland.Thus, the reverence and veneration of the Blessed Virgin Mary, Queen of Poland, and Mother of the Church have played a fundamental role. The culminating moment on the Marian way of Cardinal Wyszyński’s episcopal service was the act of total dedication to Mary in the spirit of St. Louis Maria Grignion de Montfort. The pastoral programs that emerged as a consequence of this Vows enacted a pivotal role in maintaining the faith and Christian tradition by the Nation, strengthening the post-war Church in Poland, as well as impacting the entire universal Church.W powyższym artykule zaprezentowano analizę jednego z fundamentalnych aspektów nauczania Kardynała Stefana Wyszyńskiego jakim jest mariologia rozumiana w kategoriach prakseologicznych. Podjęta przez autora eksplikacja materiałów źródłowych ma za zadanie ukazać zaufanie do Maryi, Matki Kościoła, które odegrało niewątpliwie ogromną rolę w życiu i posłudze biskupiej Kardynała Wyszyńskiego. Rola i przymioty Maryi wpisane zostały tutaj w praktykę duszpasterską mającą na celu integralną odnowę moralną człowieka i narodu polskiego. Co więcej, opracowany przez Prymasa maryjny program duszpasterski oparł się naciskom komunistycznego aparatu władzy państwowej. Dzięki temu, stał się odpowiedzią na wiele zagrożeń, jakie niosła ze sobą powojenna rzeczywistość społeczno-polityczna, przyczyniając się do zachowania tożsamości i niezależności kulturowej Polaków.Zamierzeniem autora powyższej publikacji jest syntetyczne ukazanie spojrzenia Kardynała Stefana Wyszyńskiego na Maryję jako na Matkę Boga-Człowieka i Matkę Kościoła. Eksploracja powyższych badań opierać się będzie na analizie tekstów źródłowych dokonywaną metodą historyczno-teologiczną. W konsekwencji, autor niniejszego artykułu starał się uchwycić i zarysować nie tylko mariologię Prymasa Tysiąclecia i zawarte w niej istotne treści teologiczne. Ważnym elementem powyższych badań jest ukazanie jej wymiaru pastoralno-prakseologicznego, przejawiającego się w różnorodnych inicjatywach duszpasterskich, w których nie tylko wyidealizowany pietyzm i admiracja, ale przede wszystkim głęboka wiara i zaufanie do Maryi Królowej Polski i Matki Kościoła odgrywały fundamentalną rolę
Odpowiedź św. Tomasza z Akwinu na współczesną utratę świadomości grzechu
No full textCurrently, especially in Europe, we are dealing with progressive and rapidly deepening secularization. As a result, the sources of morality, i.e., family, school, and the Church have gradually begun to lose their authoritative significance. This, in turn, leads to extremely subjective attitudes. Therefore, the loss of the consciousness of sin is another consequence of the above-mentioned processes. The sources of the moral anesthesia are the deepening crisis of faith, the domination of subjective attitudes, and a wrong concept of the Church. Contemporary man ceases to seek the unchanging moral norms that have shaped European societies for centuries, because he himself wants to become their only source and determinant.The still valid teaching of St. Thomas Aquinas brings us an antidote to the illnesses that torment modern man. The return to realism and cognitive objectivity, as the correct way of perceiving reality and the acceptance of the person of God as the authentic source of the moral law are the best ways of regaining the lost consciousness of sin.Współcześnie, zwłaszcza w Europie, można zaobserwować postępującą fragmentaryzację społeczną i pogłębiającą się w szybkim tempie sekularyzację. W efekcie źródła moralności, takie jak rodzina, szkoła i Kościół, zaczęły stopniowo tracić właściwe im autorytatywne znaczenie. To z kolei prowadzi do postaw skrajnie subiektywistycznych. Dlatego kolejnym następstwem wymienionych wyżej procesów jest utrata świadomości grzechu. Źródłem znieczulenia moralnego jest pogłębiający się kryzys wiary, dominowanie postaw subiektywistycznych, niewłaściwa koncepcja Kościoła. Współczesny człowiek przestaje poszukiwać niezmiennych norm moralnych, które kształtowały społeczeństwa europejskie przez stulecia, ponieważ sam dla siebie staje się ich wyznacznikiem.Wciąż aktualna nauka św. Tomasza z Akwinu przynosi antidotum na bolączki dręczące współczesnego człowieka. Powrót do realizmu i obiektywizmu poznawczego jako właściwego sposobu postrzegania rzeczywistości oraz akceptacja osoby Boga będącego autentycznym źródła prawa moralnego są drogami powrotu do odzyskania utraconej świadomości grzechu
Man and the natural world
Get PDFThe paper takes up Paul W. Taylor’s theses (beliefs) concerning the relations between human beings and the environment. First thesis sets forth that humans are members of the Earth community of life; second, humans are interrelated with other species; third, all organisms are teleological centers of life tending to fulfill their inner good; fourth, humans are equal with other living creatures. These theses are analyzed in-depth and critically assessed. Most controversial is the last belief. It implies that all living creatures have the same value and should be treated equally. The paper shows that these assertions are not viable. More realistic is the idea that natural living creatures differ as far as their values are concerned. Hence, in the paper is undertaken an attempt to figure out a method of disclosing these axiological differences, starting from a personalist model describing mutual relations between anthropology and ethics.The paper takes up Paul W. Taylor’s theses (beliefs) concerning the relations between human beings and the environment. First thesis sets forth that humans are members of the Earth community of life; second, humans are interrelated with other species; third, all organisms are teleological centers of life tending to fulfill their inner good; fourth, humans are equal with other living creatures. These theses are analyzed in-depth and critically assessed. Most controversial is the last belief. It implies that all living creatures have the same value and should be treated equally. The paper shows that these assertions are not viable. More realistic is the idea that natural living creatures differ as far as their values are concerned. Hence, in the paper is undertaken an attempt to figure out a method of disclosing these axiological differences, starting from a personalist model describing mutual relations between anthropology and ethics