1,720,974 research outputs found
The function of ghazels at Urfa special night gatherings and musical assemblies
Full text linkOsmanlı edebiyatında şairliğin göstergesi sayılan gazel, merkezle taşra arasında sanatsal iletişimi sağlayan en önemli nazım biçimidir. Divan şiiri, saray çevresinde ve merkezi yönetimin taşradaki temsilcilerinin himayesinde gelişmesine rağmen daha sonra geniş kitlelerce benimsenmiştir. Karagöz oyunu, tekke ve tasavvuf muhitlerindeki ritüeller ve halk meclislerinde icra edilen musiki sayesinde gazel söyleme ve okuma geleneği yaygınlık kazanmıştır. Çeşitli musiki meclislerinde icra edilen gazellerin işlevine dair tespitlerde bulunmak için Urfa sıra geceleri ve musiki meclisleri dikkate değer veriler sunmaktadır. Başta sıra geceleri olmak üzere Mevlit törenlerinde, dağ ve bağ evlerindeki fasıllarda musiki icra edildiği, gazeller okunduğu bilinmektedir. Urfa musiki meclislerinde Urfalı Abdî ve Kânî gibi mahallî klasiklerin, Kuddusî gibi mutasavvıfların ve ilginç bir tesadüfle Yaşar Nezihe Bükülmez’in gazellerinin yanı sıra Ahmet Paşa, Nabî ve Fuzulî gibi divan şairlerinin şiirleri de okunmaktadır. Kazancı Bedih (Yoluk) ve Tenekeci Mahmut (Güzelgöz) başta olmak üzere Urfalı gazelhanlar tarafından okunan gazeller, meşk geleneğine bağlı olarak klasik kültürün halka aktarımında önemli işlevlere sahiptir. Tamamını derlemek ve değerlendirmek niyetini taşımadan tespit ettiğimiz bu 36 şiir bile, işret geleneğinin nasıl bir dönüşüme uğrayarak halk meclislerinde eğlence ve eğlendirme işlevinin yanı sıra kültürel değerlerin aktarımına katkı sağladığını göstermektedir.Ghazel to be considered as the signal of poetship in the Ottoman Literature is the most important verse style providing communication between the center and the provinces. Although Divan poetry makes a progress at the palace atmosphere and in good care of rural representatives of the central government, it is welcome by great masses later. Thanks to shadow play, rituals at lodge and islamic mysticism environments and music to be performed at public assemblies, ghazel reciting tradition becomes widespread. In order to ascertain the function of ghazels to be performed at various musical assemblies, Urfa special night gatherings and musical assemblies provide with us remarkable data. It is obvious that music is performed and ghazels are recited first of all at special night gatherings, then Mevlit rituals and programs of classical Turkish music songs at chalets and houses of vineyards. The poems of Divan poets like Ahmet paşa, Nabi and Fuzuli are also recited in addition to the ghazels of local classics like Urfalı Abdi and Kani, those of Sufis like Kuddusi and those of Yaşar Nezihe Bükülmez with an interesting coincidence. Bedih the Boiler (Yoluk) and Mahmut the Tinman (Güzelgöz) most of all, the ghazels to be recited by the ghazelreciters from Urfa are of great function in transferring classical culture to people in accordance with practicing tradition. Even these 36 poems to be ascertained without the intention of compiling and analyzing all points out how carousing tradition having a transformation makes a contribution to transferring the cultural values in addition to the funtion of entertainment and amusement in public assemblies
The Function of ghazels at urfa special night gatherings and musical assemblies [Urfa sira gecelerİnde ve musİkİ meclİslerİnde okunan gazellerİn İşlevİ]
No full textGhazel to be considered as the signal of poetship in the Ottoman Literature is the most important verse style providing communication between the center and the provinces. Although Divan poetry makes a progress at the palace atmosphere and in good care of rural representatives of the central government, it is welcome by great masses later. Thanks to shadow play, rituals at lodge and Islamic mysticism environments and music to be performed at public assemblies, ghazel reciting tradition becomes widespread. In order to ascertain the function of ghazels to be performed at various musical assemblies, Urfa special night gatherings and musical assemblies provide with us remarkable data. It is obvious that music is performed and ghazels are recited first of all at special night gatherings, then Mevlit rituals and programs of classical Turkish music songs at chalets and houses of vineyards. The poems of Divan poets like Ahmet paşa, Nabi and Fuzuli are also recited in addition to the ghazels of local classics like Urfali{dotless} Abdi and Kani, those of Sufis like Kuddusi and those of Yaşar Nezihe Bükülmez with an interesting coincidence. Bedih the Boiler (Yoluk) and Mahmut the Tinman (Güzelgöz) most of all, the ghazels to be recited by the ghazelreciters from Urfa are of great function in transferring classical culture to people in accordance with practicing tradition. Even these 36 poems to be ascertained without the intention of compiling and analyzing all points out how carousing tradition having a transformation makes a contribution to transferring the cultural values in addition to the funtion of entertainment and amusement in public assemblies
The Fonction of İbrahim Gülşeni at Ottoman Culture and Art
No full textOsmanlı şiir ve sanatının gelişmesine katkıda bulunan tekketasavvuf erbabından biri de İbrahim Gülşenî’dir. Onun Tebriz’de biçimlenen sufi kimliği, Kahire’de kurduğu Gülşenî Tekkesinde olgunluğa erişmiştir. Kahire’deki Gülşenî Tekkesi, Anadolu ve Rumeli’de yetişen pek çok insan için bir cazibe merkezi olmuştur. Yenice, Edirne, Bursa, İstanbul, Gelibolu gibi o devrin belli başlı Osmanlı kültür merkezlerinden Gülşenî Tekkesine gidip tasavvuf eğitiminden geçtikten sonra Osmanlı coğrafyasının değişik bölgelerinde faaliyetlerini sürdüren çok sayıda şair ve musikişinas yetişmiştir. Gülşenî şair ve musikişinaslar Mevlevî ve Hurufî muhitleriyle iyi ilişkiler kurmuş ve karşılıklı etkileşim içinde Osmanlı sanatına katkıda bulunmuşlardır.One of dervish lodge-mystical connoisseurs making contribution to the development of the Ottoman poetry and art is İbrahim Gülşeni. His mystical identity shaped in Tabriz matured at Gülşeni Dervish Lodge in Cairo. Gülşeni Dervish Lodge in Cairo became a center of attraction for many people trained in both Anatolia and Rumelia. Lots of poems and musiclovers going into action at different regions of the Ottoman region after having a mystical training at Güşeni Dervish Lodge, one of the Ottoman cultural centers of that period, like Yenice, Edirne, Bursa, İstanbul and Gelibolu were brought up. Gülşeni poets and musiclovers set up good relations with Mevlevi and Hurufi environments and made contributions to the Ottoman art in an interdependent manner
The Divan Poem in Diyadin: Necmî
Full text linkDivan edebiyatına ilişkin algı doğal olarak İstanbul merkezli ve tezkire referanslı okumalarla biçimlenmiştir. Oysa tezkirelerde ve diğer biyografi kitaplarında adı geçmediği hâlde eserleri günümüze ulaşan çok sayıda şair vardır. Bu şairlerden biri de Necmî"dir. Aslen Ercişli olan Necmî, Erzurum"da maliyede memuriyete başlamış, bir süre günümüzde Ağrı"ya bağlı Diyadin"de mal müdürü olarak görev yapmıştır. Necmî üç eser yazmış olmasına rağmen bunlardan Divânçe-i Necmî ve Nusuh-nâme günümüze ulaşmıştır. Onun Gülşenistan adlı bir kitap yazdığına dair kendi ifadelerini kanıtlayacak başka bir bulguya henüz rastlanmamıştır. Necmî başta II. Abdülhamid olmak üzere Erzurum valisi Samih Paşa ve Erzurum defterdarı Mehmed Emin Efendi"ye kasideler sunmuş, tarih manzumeleri yazmıştır. 19. yüzyılın ikinci yarısında 93 Harbi olarak bilinen Osmanlı-Rus Savaşı"nın Erzurum ve çevresinde yarattığı sıkıntılara şiirlerinde değinmiş, halkın maruz kaldığı tifo, kıtlık ve yokluk gibi felaketlerden duyduğu acıyı şiir aracılığıyla paylaşmıştır. Başta Nâbî olmak üzere Fuzûlî ve Nedîm gibi divan şiirinin ustaları ile Gafûrî ve Müştak Baba gibi mistik şiirin temsilcilerinden etkilenmiştir. Her ne kadar divan tertip ederek geleneğin izinde yürüse de şiirlerinde hürriyet, politika gibi siyaset alanına dair kavramları ve haberleşmenin modern araçları olan posta ve telgraf gibi sözcükleri kullanmıştırThe perception of Poetry in the Ottoman Court is naturally shaped by Istanbul- centered readings that are referred to as tadhkiras. However, there are a lot of poets whose names are not found in tadhkiras or other biographical books but can be found at the present time. One of these poets is Necmi. Necmi, who is from Erciş originally, started work in the Finance Office in Erzurum and later worked as Merchandise manager in Diyadin district of Ağrı province. Even though he wrote three books, only two of them, Divanche-i Necmi and Nusuhname, are available today. Gulshenistan, the third book attributed to Necmi, has been lost. Necmi dedicated some odes primarily to Abdulhamid II as well as Erzurum Governor Samih Pasha and Mehmet Emin Aphendi, the treasurer of Erzurum. Necmi also wrote some historical poems. He touched on the problems of the Ottoman-Russian war, known the War of ?93, while it was being realized during the second part of 19th Century. He also conveyed the distress of folk due to poverty, typhoid and famine with his poems. Necmi was first inspired by Nabi and later by Fuzuli and Nedim, both masters of Poetry of the Ottoman Court and he also influenced by major mystical poets like Gafuri and Mushtak baba. While he pursued poetic tradition throughout arranged divan, he also used some political terms like “freedom” and addresses modern communication technologies through the use of terms like „post? and „telegrap
Has Shah Ismail Ever Read Ahmet Paşa Divanı?, ??? ?? ?????? ??? ?????? ? ??????????? ??????? ?????? ?????
No full textTürk şiirinin gelişiminde sufilerin ve sultanların payı büyüktür. Sufilerin dergâhları, sultanların sarayları diğer güzel sanatların yanında şiirin de çiçeklendiği mekânlardır. Erdebil Tekkesinin şeyhi ve Safevi Devleti’nin kurucusu Şah İsmail, bu iki geleneği şahsında birleştiren müstesna kişilerdendir. Dolayısıyla Şah İsmail Hatayî’nin hem saray çevresinin beklentileri doğrultusunda biçimlenen estetik anlayışa uygun gazelleri hem de dinî-mistik vurgusu oldukça belirgin şiirleri vardır. Şah İsmail, siyasi kimliğiyle dönüştürdüğü tasavvuf anlayışına uygun şiirleriyle sadece Safevilerin temel etnik unsurunu oluşturan heterodoks Türkmenleri değil, Osmanlı coğrafyasındaki Alevi-Bektaşi geleneğini de derinden etkilemiştir. Bu tarz şiirlerinde Nesimî’nin etkisi belirgindir. Diğer şiirlerinde de kendi kültür çevresinin önde gelen şairlerinden Habibî, Kişverî ve Fuzulî’nin etkileri vardır. Ancak Hatayî’nin şair kimliğinin biçimlenmesinde, bu şairler kadar olmasa da, Osmanlı ve Çağatay şairlerinin de etkili olduğu eserlerinden anlaşılmaktadır. Böyle olduğu halde mevcut yayınlarda Hatayî’nin Çağatay sahasının şairleriyle ilişkisi yeterince vurgulanmamış, Osmanlı şiirine ilgisi ise tamamen göz ardı edilmiştir. Oysa nazire geleneği çerçevesinde Hatayî’nin Osmanlı şairleriyle alışverişini gösteren örnekler ve Şah İsmail’in Tebriz’deki Heşt-Behişt Sarayı’ndan Topkapı Sarayı’na taşınan hazinesindeki kitaplar arasında Osmanlı şairlerine ait divanların bulunduğuna dair kayıtlar vardır.Sufis and sultans have great shares in the progress of Turkish poetry. Tekkes of sufis and and palaces of sultans are the places in which poetry flourishes as well as other fine arts. The sheikh of Erdebil Tekke and the founder of Safavid Dynasty, Shah Ismail, is one the exceptional personalities combining these two traditions in his body. Thus, Shah Ismail Hatayi has both his ghazels convenient for the sense of aesthetics shaped in terms of the expectations of palace atmosphere and poems whose religious and mystical emphasis are quite obvious. Shah Ismail has a deep impact by his poems convenient for islamic mysticism he converted with his political identity on not only heterodox Turkomans, the basic ethnical element of Safavids, but also Alevi-Bektashi tradition in the Ottoman geography. In this kind of his poems, Nesimi has an obvious impact. Habibi, Kisveri and Fuzuli who are the prominent poets of his own cultural atmosphere are influential. However, in formatting of his poetic identity, it is obvious that Ottoman and Jagatai poets also have impacts, despite not as much as the above mentioned poets’ impacts. Such is the case, Hatayi’s relation with the poets of Jagatai area is not emphasized enough and his interest in Ottoman poetry is absolutely ignored. On the other hand, there are records of the samples revealing Hatayi’s connection with Ottoman poets within the framework of nazire tradition and divans of Ottoman poets among the books in the treasury of Shah Ismail moved from his palace of Hest-Behişt in Tebriz to Topkapı palace., ? ???????? ???????? ?????????? ?????? ???? ?????? ? ????????. ? ????????? ???????? ? ??????? ?????????? ?????? ? ??????? ??????????? ?????????? ? ??????. ??? ??????, ???? ???????????? ??????? ? ?????????? ??????????? ?????????, ???????? ?????????, ??????????? ? ???? ??? ??? ????????. ?? ???? ??????? ?????? ???? ??????? ????? ???????? ??? ??????, ?????????? ? ???????????? ? ????????????? ??????? ??????????? ?????????, ??? ? ?????, ? ??????? ?????? ??????????-??????????? ????????. ??? ??????, ?????????? ??? ???????????? ??????? ? ?????????? ? ??????? ??????? ????????????? ?????, ??????? ???????? ??????? ?? ?????? ?? ???????????????? ???????, ??????? ?????????? ???????? ?????????? ????????? ?????????, ?? ????? ?? ?????????-???????????? ???????? ?? ????????? ??????. ? ???? ?????? ????????? ??????? ??????? ??????. ??????? ?????????? ????????? ???? ??????? ????????? ????? ??????, ???????, ?????? ???????? ?? ?????? ????? ?????? ?????. ?? ???? ?????? ????????, ??? ??? ??????????? ?????????? ????????????? ????? ??? ???????????? ????????? ? ??????????? ??????, ???????, ????????, ?? ???? ????? ?? ???????. ???????? ?? ???, ? ?????????? ?? ??????? ???????? ????? ????? ? ??????? ???????????? ?????, ? ?? ??? ???????? ? ????????? ?????? ?? ??????????? ?????. ????? ???, ?????? ?? ??????? ?????, ?????????? ? ????? ?????? (??????????), ?????????? ? ????? ? ????????? ???????, ???? ????? ????????????? ? ??????? ????????? ??????, ???????????? ????? ???? ????????????, ???????????? ?? ????-?????? - ??????????? ?????? ???? ??????? - ?? ?????? ???????
The Fonction of İbrahim Gülşeni at Ottoman Culture and Art
No full textOsmanlı şiir ve sanatının gelişmesine katkıda bulunan tekke-tasavvuf erbabından biri de İbrahim Gülşenî'dir. Onun Teb-riz'de biçimlenen sufi kimliği, Kahire'de kurduğu Gülşenî Tekkesinde olgunluğa erişmiştir. Kahire'deki Gülşenî Tekkesi, Anadolu ve Rumeli'de yetişen pek çok insan için bir cazibe merkezi olmuştur. Yenice, Edirne, Bursa, İstanbul, Gelibolu gibi o devrin belli başlı Osmanlı kültür merkezlerinden Gül-şenî Tekkesine gidip tasavvuf eğitiminden geçtikten sonra Osmanlı coğrafyasının değişik bölgelerinde faaliyetlerini sür-düren çok sayıda şair ve musikişinas yetişmiştir. Gülşenî şair ve musikişinaslar Mevlevî ve Hurufî muhitleriyle iyi ilişkiler kurmuş ve karşılıklı etkileşim içinde Osmanlı sanatına katkıda bulunmuşlardır.One of dervish lodge-mystical connoisseurs making contribu-tion to the development of the Ottoman poetry and art is İbrahim Gülşeni. His mystical identity shaped in Tabriz ma-tured at Gülşeni Dervish Lodge in Cairo. Gülşeni Dervish Lodge in Cairo became a center of attraction for many people trained in both Anatolia and Rumelia. Lots of poems and mu-siclovers going into action at different regions of the Ottoman region after having a mystical training at Güşeni Dervish Lodge, one of the Ottoman cultural centers of that period, like Yenice, Edirne, Bursa, İstanbul and Gelibolu were brought up. Gülşeni poets and musiclovers set up good rela-tions with Mevlevi and Hurufi environments and made con-tributions to the Ottoman art in an interdependent manner
The story of Shah Hatayi and Taçlı Hanım
No full textErdebil Tekkesinin şeyhi ve Safevî Devletinin kurucusu Şah İsmail (1487-1524), aynı zamanda Hatâyî mahlasıyla Türkçe şiirler söyleyen bir şairdir. Şiirleri Deh-nâme, Nasihat-nâme ve Dîvân-ı
Hatâyî adlı eserlerinde toplanmıştır. Eserlerinin mevcut yazma nüshalarında bulunmayan Hatâyî
mahlaslı şiirlere mecmua ve cönklerde sıkça rastlanır. Tarihî kişiliğinin yanı sıra Şah İsmail, bir hikâye
kahramanı olarak da tanınır. Özellikle Şah İsmail ile Gülizar hikâyesi oldukça geniş bir coğrafyada
ve yaygın olarak bilinmektedir. Şah İsmail ile Gülizar hikâyesinin başka anlatılardan eklenen epizotlarla çeşitlenmiş olması muhtemeldir. Bu hikâye kadar yaygın olmamakla birlikte, “Der-Vākıʿāt-ı Şāh
Hatāyī” başlığı altında yazılı metni tespit edilen Şah Hatâyî ile Taçlı Hanım hikâyesi de anlatı geleneği
açısından ilgi çekicidir. Şah İsmail ile Gülizar hikâyelerinin tarihsel olaylarla irtibatı çok dolaylı olsa
da Şah Hatâyî ve Taçlı Hanım hikâyesinin Şah İsmail’in biyografisiyle doğrudan ilişkisi vardır. Bu
hikâyenin çekirdeğini Şah İsmail’in hayatında en önemli kırılma noktasını teşkil eden Çaldıran Savaşı
oluşturur. Şah İsmail’in yenilgisiyle sonuçlanan Çaldıran Savaşı’nda kendisi ölümden ve tutsaklıktan
son anda kurtulmakla birlikte eşi veya eşleri Osmanlı askerleri tarafından esir alınmıştır. Esir alınan
eşinin kim olduğu tartışmalı olsa da tarihçilerin ilgisi Safevi hareminin en gözde kadınlarından Taçlı
Hanım üzerinde yoğunlaşmış, onun etrafında hikâyeler teşekkül etmiştir. Mistik gücü ve karizmatik
kişiliğine rağmen Şah İsmail’in Çaldıran Savaşı’nda yaşadığı trajedi onu bir anlatı kahramanına dönüştürmüştür. “Der-Vākıʿāt-ı Şāh Hatāyī” başlıklı hikâye parçalarındaki manzum kısımlar da Şah
İsmail’in şair kimliğiyle ilişkilendirilebilecek bir bağlamda sunulmuştur. Öte yandan Şah İsmail’in
eserlerinin elyazmaları tamamen klasik anlayışa uygun biçimde üretildiği hâlde yazma nüshalarda
bulunmayan Hatâyî mahlaslı, hece ölçüsüyle ve âşık edebiyatının kurallarına göre üretilmiş çok sayıda şiir Şah İsmail’e atfedilerek sözlü gelenekte dolaşıma girmiştir. Hatâyî’ye atfedilen şiirlerin Şah
İsmail’e ait olup olmadığı meselesi, hem tenkitli metin neşriyle ilgili yaklaşımlar hem de Şah Hatâyî ve
Taçlı Hanım hikâyesi bağlamında folklor kuramlarına dayalı bakış açısıyla ele alınmıştırShah Ismail (1487-1524), the Erdebil Dervish Monastery’s Shaykh and the founder of Safavid
Dynasty, is a poet who also tells Turkish poems under the pseudonym Hatâyî. His poems were collected
in his works named Deh-nâme, Nasihat-nâme and Dîvân-ı Hatâyî. Poems which are with the pseudonym Hatâyî are not found in the current manuscripts, they are often found in magazines and poetry
books. In addition to his historical personality, Shah Ismail is also known as a story hero. Especially,
the story of Shah Ismail and Gulizar is widely known throughout a wide geography. It is possible that
the story of Shah Ismail and Gulizar is diversified with episodes added from other accounts. Although
not as common as this story, the story of Shah Hatâyî and Taçlı Hanım, in which the written text is
found under the heading of “Der-Vākı’at-i Shāh Hatāyī”, is also interesting in terms of narrative tradition. Even though the stories of Shah Ismail and Gülizar are very indirect in their connection to the
historical events, the story of Shah Hatâyî and Taçlı Hanım is directly related to the biography of Shah
Ismail. The core of this story is the Battle of Çaldıran, which is the most important breaking point in
Shah Ismail’s life. In the Battle of Çaldıran, which resulted in the defeat of Shah Ismail being on the point of death and narrowly escaped from detention, his wife or wives were taken captive by the Ottoman
troops. Although it is controversial who the captive wife is, the interest of the historians is concentrated
on Taçlı Hanım, one of the most popular women of the Safavid Seraglio, and stories have been formed
around her. Despite his mystical power and charismatic personality, the tragedy of Shah Ismail in the
Battle of Çaldıran transformed him into a narrative hero. The verse sections of the story titled “DerVākı’at-i Shāh Hatāyī” are also presented in a context that can be associated with Shah Ismail’s poet
identity. On the other hand, the handwritings of Shah Ismail’s works were produced in accordance
with the classical understanding, but not in the manuscripts under the pseudonym Hatâyî, the poetry
produced according to the rules of syllabic and minstrel literature is attributed to Shah Ismail and
entered into oral tradition, afterwards. The issue of whether the poems attributed to Hatayi belongs to
Shah Ismail is handled both in terms of approach to criticize texts and in view of folklore theories in the
context of the story of Shah Hatâyî and Taçlı Hanı
The Story of Shah Hayati and Tacli Hanim
No full textWOS: 000431284800002Shah Ismail (1487-1524), the Erdebil Dervish Monastery's Shaykh and the founder of Safavid Dynasty, is a poet who also tells Turkish poems under the pseudonym Hatayi. His poems were collected in his works named Deh-name, Nasihat-name and Divan-i Hatayi. Poems which are with the pseudonym Hatayi are not found in the current manuscripts, they are often found in magazines and poetry books. In addition to his historical personality, Shah Ismail is also known as a story hero. Especially, the story of Shah Ismail and Gulizar is widely known throughout a wide geography. It is possible that the story of Shah Ismail and Gulizar is diversified with episodes added from other accounts. Although not as common as this story, the story of Shah Hatayi and Tack Hanim, in which the written text is found under the heading of "Der-Vaki'at-i Shah Hatayi", is also interesting in terms of narrative tradition. Even though the stories of Shah Ismail and Gulizar are very indirect in their connection to the historical events, the story of Shah Hatayi and TEO Hamm is directly related to the biography of Shah Ismail. The core of this story is the Battle of caldiran, which is the most important breaking point in Shah Ismail's life. In the Battle of caldiran, which resulted in the defeat of Shah Ismail being on the point of death and narrowly escaped from detention, his wife or wives were taken captive by the Ottoman troops. Although it is controversial who the captive wife is, the interest of the historians is concentrated on Tagh Hamm, one of the most popular women of the Safavid Seraglio, and stories have been formed around her. Despite his mystical power and charismatic personality, the tragedy of Shah Ismail in the Battle of caldiran transformed him into a narrative hero. The verse sections of the story titled "Der-Vaki'at-i Shah Hatayi" are also presented in a context that can be associated with Shah Ismail's poet identity. On the other hand, the handwritings of Shah Ismail's works were produced in accordance with the classical understanding, but not in the manuscripts under the pseudonym Hatayi, the poetry produced according to the rules of syllabic and minstrel literature is attributed to Shah Ismail and entered into oral tradition, afterwards. The issue of whether the poems attributed to Hatayi belongs to Shah Ismail is handled both in terms of approach to criticize texts and in view of folklore theories in the context of the story of Shah Hatayi and Tacli Hanim
Has Shah Ismail Ever Read Ahmet Pasa Divani?
No full textWOS: 000397203100011Türk şiirinin gelişiminde sufilerin ve sultanların payı büyüktür. Sufilerin
dergâhları, sultanların sarayları diğer güzel sanatların yanında şiirin de
çiçeklendiği mekânlardır. Erdebil Tekkesinin şeyhi ve Safevi Devleti’nin
kurucusu Şah İsmail, bu iki geleneği şahsında birleştiren müstesna kişilerdendir. Dolayısıyla Şah İsmail Hatayî’nin hem saray çevresinin beklentileri doğrultusunda biçimlenen estetik anlayışa uygun gazelleri hem
de dinî-mistik vurgusu oldukça belirgin şiirleri vardır. Şah İsmail, siyasi
kimliğiyle dönüştürdüğü tasavvuf anlayışına uygun şiirleriyle sadece Safevilerin temel etnik unsurunu oluşturan heterodoks Türkmenleri değil,
Osmanlı coğrafyasındaki Alevi-Bektaşi geleneğini de derinden etkilemiştir.
Bu tarz şiirlerinde Nesimî’nin etkisi belirgindir. Diğer şiirlerinde de kendi
kültür çevresinin önde gelen şairlerinden Habibî, Kişverî ve Fuzulî’nin
etkileri vardır. Ancak Hatayî’nin şair kimliğinin biçimlenmesinde, bu
şairler kadar olmasa da, Osmanlı ve Çağatay şairlerinin de etkili olduğu eserlerinden anlaşılmaktadır. Böyle olduğu halde mevcut yayınlarda
Hatayî’nin Çağatay sahasının şairleriyle ilişkisi yeterince vurgulanmamış,
Osmanlı şiirine ilgisi ise tamamen göz ardı edilmiştir. Oysa nazire geleneği
çerçevesinde Hatayî’nin Osmanlı şairleriyle alışverişini gösteren örnekler
ve Şah İsmail’in Tebriz’deki Heşt-Behişt Sarayı’ndan Topkapı Sarayı’na
taşınan hazinesindeki kitaplar arasında Osmanlı şairlerine ait divanların
bulunduğuna dair kayıtlar vardır.Sufis and sultans have great shares in the progress of Turkish poetry. Tekkes of sufis and and palaces of sultans are the places in which poetry flourishes as well as other fine arts. The sheikh of Erdebil Tekke and the founder of Safavid Dynasty, Shah Ismail, is one the exceptional personalities combining these two traditions in his body. Thus, Shah Ismail Hatayi has both his ghazels convenient for the sense of aesthetics shaped in terms of the expectations of palace atmosphere and poems whose religious and mystical emphasis are quite obvious. Shah Ismail has a deep impact by his poems convenient for islamic mysticism he converted with his political identity on not only heterodox Turkomans, the basic ethnical element of Safavids, but also Alevi-Bektashi tradition in the Ottoman geography. In this kind of his poems, Nesimi has an obvious impact. Habibi, Kisveri and Fuzuli who are the prominent poets of his own cultural atmosphere are influential. However, in formatting of his poetic identity, it is obvious that Ottoman and Jagatai poets also have impacts, despite not as much as the above mentioned poets' impacts. Such is the case, Hatayi's relation with the poets of Jagatai area is not emphasized enough and his interest in Ottoman poetry is absolutely ignored. On the other hand, there are records of the samples revealing Hatayi's connection with Ottoman poets within the framework of nazire tradition and divans of Ottoman poets among the books in the treasury of Shah Ismail moved from his palace of Hest-Behist in Tebriz to Topkapi palace
The Fonction of Ibrahim Gulseni at Ottoman Culture and Art
No full textWOS: 000302408000009One of dervish lodge-mystical connoisseurs making contribution to the development of the Ottoman poetry and art is Ibrahim Gulseni. His mystical identity shaped in Tabriz matured at Gulseni Dervish Lodge in Cairo. Gulseni Dervish Lodge in Cairo became a center of attraction for many people trained in both Anatolia and Rumelia. Lots of poems and musiclovers going into action at different regions of the Ottoman region after having a mystical training at Guseni Dervish Lodge, one of the Ottoman cultural centers of that period, like Yenice, Edirne, Bursa, Istanbul and Gelibolu were brought up. Gulseni poets and musiclovers set up good relations with Mevlevi and Hurufi environments and made contributions to the Ottoman art in an interdependent manner
- …
