55 research outputs found
Literature in the circle of influence of Hesychasm : Valaam in prose of Nikolai Leskov and Ivan Shmielyov
No full textMateriał do badań stanowiła proza wybitnego przedstawiciela literatury „pierwszej fali”
emigracji rosyjskiej po rewolucji 1917 r., Iwana Szmielowa, oraz wybrane teksty Nikołaja
Leskowa. Emigracyjny autor reprezentuje neorealistyczny nurt w prozie początku XX w.,
nawiązujący do klasyki dziewiętnastowiecznej literatury rosyjskiej. Traumatyczne przeżycia
związane z rewolucją i wojną domową stały się dla niego, jak zresztą dla całego pokolenia
rosyjskich emigrantów, punktem zwrotnym w przewartościowaniu światopoglądowym, prowadzącym
do odrodzenia religijnego. W konsekwencji stał się kontynuatorem prawosławnej
tradycji w literaturze, której wyrazicielem był N. Leskow. Pomimo odmienności dyskursów
patrystyki i literatury pięknej zawarta w tytule artykułu hipoteza, że rozpatrywany artysta
słowa – zarówno w aspekcie światopoglądowym, jak i literackim – znalazł się w kręgu wpływu
hezychazmu (starcostwa), uzyskuje potwierdzenie.The prose of a prominent literary representative of the “first wave” of Russian emigration
after the 1917 revolution Ivan Shmielyov and selected texts by Nikolai Leskov were used as the material for the study. The émigré author represents the neorealistic trend in the prose
of the early 20th century, referring to the classics of 19th century Russian literature. The
traumatic experiences of the revolution and the civil war became for him, as for the entire
generation of Russian émigrés, a turning point in reevaluating their worldview, leading to
a religious revival. Consequently, the author became a continuator of the Orthodox tradition
in literature, whose exponent was N. Leskov. Despite the differences between the discourses
of patristics and belles-lettres, the hypothesis stipulated in the title of the article that the considered
word artist - both in terms of worldview and literature - was under the influence of
hesychasm (elderhood), is confirmed
"Holy Rus" in the prose of Boris Zaitsev : literature in Hesychasm’s circle of Influence
No full textArtykuł rozpatruje możliwości i ograniczenia odzwierciedlania w dyskursie literatury pięknej doświadczenia duchowego opisywanego przez prawosławną teologię i ascetykę. Za materiał do badań posłużyła proza wybitnego przedstawiciela literatury „pierwszej fali” emigracji rosyjskiej po rewolucji 1917 r.: Borysa Zajcewa. Autor reprezentuje neorealistyczny nurt w prozie początku XX w., nawiązujący do klasyki dziewiętnastowiecznej literatury rosyjskiej. Traumatyczne przeżycia związane z rewolucją i wojną domową stały się dla niego, podobnie jak dla całego pokolenia emigrantów rosyjskich, punktem zwrotnym w przewartościowaniu światopoglądowym, prowadzącym do odrodzenia religijnego. W konsekwencji pisarz stał się kontynuatorem prawosławnej tradycji w literaturze, której wyrazicielem był autor "Braci Karamazow". Pomimo odmienności dyskursów patrystyki i literatury pięknej – zawarta w tytule artykułu hipoteza o tym, że rozpatrywany artysta słowa (podobnie jak F. Dostojewski) – zarówno w aspekcie światopoglądowym, jak i literackim – plasuje się w kręgu wpływu hezychazmu (starcostwa), znajduje potwierdzenie. Ów mistyczno-ascetyczny nurt duchowy, tradycyjnie wiązany z prawosławnym monastycyzmem, odegrał ważną rolę w życiu pisarza i określił w sposób istotny formę i przesłanie ideowe jego twórczości.The article considers the possibilities and limitations of reflecting the spiritual experience described by Orthodox theology and asceticism in the discourse of fiction literature. The prose of Boris Zaitsev, a prominent literary representative of the “first wave” of Russian emigration after the 1917 revolution served as the material for the study. The aforementioned author represents the neorealistic current in the prose of the early 20th century, referring to the classics of 19th century Russian literature. The traumatic experiences of the Revolution and the Civil War became for him, as indeed for the entire generation of Russian émigrés, a turning point in reevaluating his worldview, leading to a religious revival. Consequently, B. Zaitsev became a continuator of the Orthodox tradition in literature, whose exponent was the author of The Brothers Karamazov. Despite the dissimilarity of the discourses of patristics and literary fiction, the hypothesis
contained in the title of the article that the mentioned artist, same as F. Dostoevsky, both in worldview and literary aspects, was within the circle of influence of Hesychasm (elders), is confirmed. This mystical-ascetic spiritual current, traditionally associated with Orthodox monasticism, played an important role in his life and significantly defined the form and ideological message of the works of the author under consideration
Temporal aspects in "The Life of St. Cyril of Beloozero"
No full textW artykule podjęto rozważania na temat podstawowych odniesień "Żywotu św. Kiryła Biełozierskiego" autorstwa Pachomiusza Logotety wobec wieloznacznej kategorii językowo-kulturowej, jaką jest czas. Wyznaczono i omówiono pięć aspektów temporalnych nasuwających się w badanym zabytku hagiograficznym staroruskiej literatury: czas autorski, czas odbiorcy, czas historyczny, czas symboliczny, wieczność.The article discusses the basic references of The Life of St. Cyril of Beloozero by Pachomius Logotheta against the ambiguous language and cultural category of time. Five temporal aspects emerging in the studied hagiographic monument of Old Russian literature were selected and discussed: author’s time, recipient’s time, historical time, symbolic time, and eternity
A phenomenon of Roza Mira as a philosophical and artistic method of Daniil Andreev writings
No full textIn search of a key for the interpretation of the writings of Maxim the Greek : the author of "The Story about Savonarola"
No full textBunin, Christianity and revolution
No full textZa punkt wyjścia do refleksji na temat rewolucji posłużył dziennik pierwszego rosyjskiego noblisty w dziedzinie literatury Iwana Bunina, w którym opisano wydarzenia 1918- 1919 r. w Moskwie i Odessie. Oryginalny tytuł "Окаянные дни" sugeruje ich genezę w buncie biblijnego Kaina. Zarówno w owym pisanym na gorąco diariuszu, jak i w powstałym już na emigracji opowiadaniu "Bogini Rozumu" autor wykorzystał epizody Wielkiej Rewolucji Francuskiej, konstatując uniwersalizm mechanizmów rządzących każdą rewolucją. W artykule odwołano się również do prac francuskich historyków – Georges’a Lenotre’a i Reynalda Sechera, a także szkicu historiograficznego rosyjskiego poety Fiodora Tiutczewa. Na podstawie przeanalizowanego materiału badawczego wysunięta została teza o ontologicznej sprzeczności pomiędzy rewolucją a chrześcijaństwem. Pierwsza propaguje kult Rozumu oraz bunt, i w konsekwencji jest cywilizacją śmierci. Chrześcijaństwo z kolei wyznaje zmartwychwstałego Chrystusa, głosi powszechne zmartwychwstanie umarłych, i jest bezwzględną afirmacją życia.The diary of Russia’s first Nobel Prize winner in literature, Ivan Bunin, describing the events of 1918-1919 in Moscow and Odessa, served as a starting point for reflection on the revolution, the genesis of which is seen in the rebellion of the biblical Cain, as the original title "Окаянные дни" suggests. In both works – this diary, written in the spur of the moment, and in the short story "The Goddess of Reason" written in exile, the author used episodes from the Great French Revolution, stating the universalism of the mechanisms by which every revolution in ruled. The article also refers to the works of French historians Georges Lenotre and Reynald Secher, as well as the historiosophical sketch of Russian poet Fyodor Tyutchev. Based on the analysed research material, a thesis about the ontological contradiction between a revolution and Christianity was put forward. The former propagates the cult of Reason and calls for rebellion which consequently leads to the civilization of death. Christianity confesses the Risen Christ, proclaims the universal Resurrection of the dead and is an absolute affirmation of life
Isihazm Moskovskoj Rusi : Nil Sorskij
No full textMonografia stanowi kontynuację dwóch poprzednich tegoż autora, wydanych w 2013 i 2014, poświęconych hezychazmowi Rusi Moskiewskiej. Zawiera cztery rozdziały, na które składają się pierwsze polskie przekłady dwóch najważniejszych w opinii badaczy dzieł św. Niła Sorskiego, staroruskiego hezychasty żyjącego na przełomie XV i XVI w., tj. "Pouczenie dla uczniów" oraz "Reguła skitu", a także obszerne komentarze krytyczno-naukowe tłumacza. Ponadto w aneksie zamieszczono oryginalne wersje obu dzieł ze wskazaniem ich licznych wariantów tekstowych, a także przytoczono cytaty z patrystycznych źródeł greckich i cerkiewnosłowiańskich, z których korzystał św. Nił Sorski.The monograph is a continuation of the two previous ones by this author published in 2013 and 2014, which were devoted to Muscovite Rus hesychasm. It contains four chapters, which consist of the first Polish translations of the two most important – in the opinion of the researchers – works of St. Nil Sorsky: "The instruction for disciples" and "The Skete Rule". The Elder Nil (Nikolai Maikov), a founder of the hermitage on the Sora river, was an Old Rusian hesychast living at the turn of the 15th and 16th centuries. The content of the two remaining chapters are extensive critical and scientific commentaries of the translator. In addition, the annex contains original versions of both works with an indication of their numerous textual variants, and quotes from Greek and Church Slavonic patristic sources used by Sorsky Hermit.Монография является продолжением двух предыдущих книг того же автора напечатанных в Кракове в 2013 и 2014 годах, посвященных исихазму Московской Руси. Она состоит из четырех глав, среди которых две – это первые польские переводы двух самых важных по мнению исследователей творений прп. Нила Сорского, древнерусского исихаста второй пол. XV – нач. XVI веков: "Предание ученикам" и "Устав в 11 главах". Прочие две главы представляют собою обширные научно-критические комментарии переводчика. Кроме того в присоединении помещено оригинальные тексты обоих произведений с указанием отличий в разных списках, а также включено цитации из святоотеческих греческих и церковнославянских источников, которыми пользовался Cорский отшельник
Konec Srednevekov'ȃ : putešestvie boȃr iz Moskvy k kolybeli Pravoslavnoj Evropy
No full textW artykule podjęto temat eschatologii Słowian wschodnich w kontekście ogólnoeuropejskich wydarzeń zwiastujących koniec Średniowiecza, a w szczególności upadku Konstantynopola i odkrycia Ameryki. W oparciu o hagiograficzne obrazy i pisma wybranych prawosławnych świętych, żyjących pomiędzy XIV i XVI w. na terenach Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, starano się ukazać swoisty program religijno-społeczny nawiązujący do bizantyńsko-słowiańskiej tradycji, sformułowany w epoce tzw. Renesansu Paleologów – na wiek przed upadkiem Cesarstwa Wschodniego. Najdojrzalszym staroruskim wyrazicielem owej idei jest św. Nił Sorski, którego pouczeniom oraz biografii poświęcono najwięcej uwagi w artykule. W swojej „Regule skitu” założyciel Pustelni nad rzeką Sorą zawarł mistyczno-ascetyczny aspekt idei bizantyńskiej w postaci syntezy prawosławnej patrystyki.The article deals with the eschatology of Eastern Slavs in the context of pan-European events heralding the end of the Middle Ages, in particular the fall of Constantinople and the discovery of America. Based on the hagiographic images and writings of selected Orthodox saints, living between the 14th and 16th centuries in the areas of the Grand Duchy of Moscow, the author tries to present a specific religious and social program referring to the Byzantine-Slavic tradition, formulated in the so-called The Paleologian Renaissance – a century before the fall of the Eastern Empire. The most mature Old Russian exponent of this idea is st. Nil Sorsky, whose spiritual instructions and biography was given the most attention in the article. In his "The Skete Rule" the founder of the hermitage on the Sora river included a mystical-ascetic aspect of the Byzantine idea in the form of a synthesis of Orthodox patristics.В статье рассматривается тема эсхатологии восточных славян на фоне общеевропейских событий, в частности падения Константинополя и открытия Америки, предвещающих конец средневековья. На основании творений избранных православных святых, которые жили в XIV-XVI веках на территории Великого княжества Московского, и их агиографических образов указано своеобразную религиозно-общественную программу относящуюся к византийско-славянской традиции, сформулированную за столетие до падения Восточной империи – во времена ренессанса палеологов. Самым зрелым древнерусским представителем этой идеи является прп. Нил Сорский, чьи наставления и биография получили наибольшее внимание в статье. В своем «Скитском уставе» основатель Пустни на реке Соре определил мистико-аскетический аспект византийской идеи как синтез православной патристики
"Ustav skitsky" in relation to the Byzantine patristic tradition (135 years after the first monography about St. Nil Sorsky)
No full textZa punkt odniesienia dla refleksji posłużyła pierwsza monografia o św. Nile Sorskim Aleksandra Archangielskiego, wydana w Sankt Petersburgu w 1882 r. Przypisanie przez rosyjskiego filologa (wybitnego znawcę piśmiennictwa Moskiewskiej Rusi) piątemu rozdziałowi Reguły, dotyczącemu ośmiu głównych namiętności, znaczenia centralnej części utworu – ma wpływ na określoną interpretację sensu traktatu oraz prowadzi do hipotezy o bezpośrednim wpływie św. Jana Kasjana Rzymskiego na staroruskiego hezychastę. W artykule natomiast prezentowana jest teza o tym, że najważniejszy tekst sorskiego pustelnika opisuje strategię duchową, w której nauka o namiętnościach i walce z nimi spełnia rolę ogniwa podstawowego Łańcucha Strategii Hezychazmu odzwierciedlającego proces duchowy wiodący ku theosis. Wobec konstatacji braku bezpośrednich odwołań autora Reguły skitu do protoplasty zachodniego monastycyzmu z IV-V w. – jako główne źródło literackie wskazani zostali na pierwszym miejscu dwaj Święci Ojcowie należący do synajsko-syryjskiej formacji hezychazmu: Jan Klimak i Izaak Syryjczyk. Ich imiona pojawiają się w 11 rozdziałach „Z pism Świętych Ojców o działaniu umysłu” po 24 razy. W następnej kolejności występuje przedstawiciel athosko-synaickiego nurtu – św. Grzegorz Synaita (16 razy) oraz św. Symeon Nowy Teolog (przywołany 12 razy), reprezentant areopagitycko-konstantynopolitańskiej formacji hezychamu bizantyńskiego.The first monography about St. Nil Sorsky by Alexander Arhangelskii published in St. Petersburg in 1882 served as a point of reference for the reflection. The Russian philologist (a specialist in the field of Moscovite Rus’ literature) assigned to the 5th chapter of the Hermitage Rule about 8 main passions, the role of the central part of the work has an impact on a specific interpretation of the meaning of the treaty and leads to the hypothesis of a direct impact of St. John Cassian the Roman on the Old Russian Hesychast. However, in the article the thesis is proposed that the most important text of Sorsky hermit describes the spiritual strategy in which the doctrine of the passions and fight with them serves as a link of the Strategic Chain of Hesychasm, which reflects the spiritual process leading to the theosis. In view of the finding of the lack of direct references by the author of the Hermitage Rule to the Progenitor of Western monasticism of 4th-5th century – as a source of quotations and references in the first place two Holy Fathers who belong to the Sinai-Syrian formation of Hesychasm were mentioned: John Climacus and Isaac the Syrian whose names appear in the Rule 24 times each. In the next the Athos-Sinai mainstream – St. Gregory of Sinai (16 times) and St. Symeon the New Theologian (appointed 12 times), a representative of the Areopagitic-Constantinople formation of Byzantine Hesychasm, are referred to
Ustav Skitsky in Relation to the Byzantine Patristic Tradition (135 years after the first Monography about st. Nil Sorsky)
No full textZa punkt odniesienia dla refleksji posłużyła pierwsza monografia o św. Nile Sorskim Aleksandra Archangielskiego, wydana w Sankt Petersburgu w 1882 r. Przypisanie przez rosyjskiego filologa (wybitnego znawcę piśmiennictwa Moskiewskiej Rusi) rozdziałowi V Reguły, dotyczącemu ośmiu głównych namiętności, znaczenia centralnej części utworu ma wpływ na określoną interpretację sensu traktatu oraz prowadzi do hipotezy o bezpośrednim wpływie św. Jana Kasjana Rzymskiego na staroruskiego hezychastę. W artykule natomiast prezentowana jest teza o tym, że najważniejszy tekst sorskiego pustelnika opisuje strategię duchową, w której nauka o namiętnościach i walce z nimi spełnia rolę ogniwa podstawowego Łańcucha Strategii Hezychazmu, odzwierciedlającego proces duchowy, wiodący ku theosis. Wobec konstatacji braku bezpośrednich odwołań autora Reguły skitu do protoplasty zachodniego monastycyzmu z IV-V w. jako główne źródło literackie wskazani zostali na pierwszym miejscu dwaj święci Ojcowie należący do synajsko-syryjskiej formacji hezychazmu: Jan Klimak i Izaak Syryjczyk. Ich imiona pojawiają się w 11 rozdziałach „Z pism Świętych Ojców o działaniu umysłu” po 24 razy. W następnej kolejności występuje przedstawiciel athosko-synaickiego nurtu – św. Grzegorz Synaita (16 razy) oraz św. Symeon Nowy Teolog (przywołany 12 razy), reprezentant areopagitycko-konstantynopolitańskiej formacji hezychamu bizantyńskiego.
Cкитский устав по отношению к святоотеческой византийской традиции (135 года после первой монографии о преп. Ниле Сорском)
Отправной точкой для рассуждений послужила первая монография об основателе Сорской пустыни Александра Семеновича Архангельского (издана в Санкт-Петербурге в 1882 г.) Поставление русским филологом, знатоком письменности Московской Руси, пятой главы Скитского устава, относящейся к 8 главным страстям («помыслам злобы»), в качестве центральной части произведения – влияет на определенную интерпретацию всего трактата и ведет к гипотезе о непосредственном влиянии преп. Иоанна Кассиана Римлянина на творчество древнерусского исихаста. В статье, однако, был выдвинут тезис о том, что самое значительное творение Сорского отшельника описывает духовную стратегию, в которой учение о страстях и борьбе с ними выступает здесь в качестве звена основной Цепи Стратегии Исихазма, воспроизводящей этапы духовного процесса, ведущего к обожению. Вследствие осознания отсутствия непосредственных ссылок автора Скитского устава на основоположника западного монашества IV-V в. – в виде главного литературного источника были названы в первую очередь два Святых Отца, принадлежащих к синайско-сирийскому направлению исихазма: преподобные Иоанн Лествичник и Исаак Сирин. Их имена появляются в 11 главах «Отъ писанiй святыхъ отецъ о мысленом дѣланiи» – 24 раза каждое. В следующем порядке выступает представитель афонско-синаитского течения – преп. Григорий Синаит (16 раз), а также преп. Симеон Новый Богослов (12 ссылок на его имя), принадлежащий к ареопагитико-константинопольскому направлению византийского исихазма.The first monography about St. Nil Sorsky by Alexander Arhangelskii published in St. Petersburg in 1882 served as a point of reference for the reflection. The Russian philologist (a specialist in the field of Moscovite Rus’ literature) assigned to the 5th chapter of the Hermitage Rule about 8 main passions, the role of the central part of the work has an impact on a specific interpretation of the meaning of the treaty and leads to the hypothesis of a direct impact of St. John Cassian the Roman on the Old Russian Hesychast. However, in the article the thesis is proposed that the most important text of Sorsky hermit describes the spiritual strategy in which the doctrine of the passions and fight with them serves as a link of the Strategic Chain of Hesychasm, which reflects the spiritual process leading to the theosis. In view of the finding of the lack of direct references by the author of the Hermitage Rule to the Progenitor of Western monasticism of 4th-5th century – as a source of quotations and references in the first place two Holy Fathers who belong to the Sinai-Syrian formation of Hesychasm were mentioned: John Climacus and Isaac the Syrian whose names appear in the Rule 24 times each. In the next the Athos-Sinai mainstream – St. Gregory of Sinai (16 times) and St. Symeon the New Theologian (appointed 12 times), a representative of the Areopagitic-Constantinople formation of Byzantine Hesychasm, are referred to
- …
