56,903 research outputs found
A contribution to the study of Gnathia ware from Issa
No full textKeramika tipa Gnathia pronađena je na 38 nalazišta duž istočne
obale Jadrana i bliže mu unutrašnjosti. Ipak, najviše posuda te
keramičke vrste pronađeno je u antičkoj Isi. Brojnost i određene
značajke u obliku i ukrasu na posudama iz Ise otvorile su
pretpostavku o lokalnoj isejskoj proizvodnji keramike tipa
Gnathia. Prvi je tu pretpostavku iznio Branko Kirigin. Na temelju
proučavanja grobnog inventara s nekropole na Martvilu u Visu
podijelio je posude tipa Gnathia iz Ise u četiri faze. Autorica je
pomoću arheoloških komparativnih metoda analize dekoracije i
morfologije na svim dosad objavljenim posudama ove vrste na
istočnom Jadranu usporedila novije spoznaje o ovoj keramičkoj
vrsti s Kiriginovim tezama. Također je ponudila razvoj tipologije
posuda isejske keramike tipa Gnathia unutar kronološkog okvira
od sredine 3. do kraja 2. st. pr. Kr.Gnathia ware was found at 38 sites on the eastern Adriatic coast
and its immediate interior. Nonetheless, the most vessels of this
pottery type were found in Antique-era Issa. The high number
and specific characteristics in the shape and ornamentation on
the vessels from Issa have led to the hypothesis on local Issa
production of this pottery type. Branko Kirigin first stated this
hypothesis on the basis of study of the tomb inventory from the
necropolis at Martvilo in Vis, dividing the Gnathia vessels from
Issa into four phases. Using stylistic methods for the attribution
of painters and groups, analysis of morphology on all vessels thus
far published in the eastern Adriatic, the author compared new
knowledge on this pottery type with Kirigin’s theses. She also offers
a development of the typology of the Issa Gnathia ware vessels
inside a chronological framework from the mid-third to the end of
the second century BC
Uporaba pepela dobivenog spaljivanjem mulja u proizvodnji cementnog morta: pilot projekt u Hrvatskoj
No full textIn the paper an experimental research has been carried out regarding the possibility for the use of incinerated sewage sludge ash (ISSA) in the production of cement mortars with partial cement replacement. Different mixtures of cement mortar have been investigated, with comparison of its basic characteristics with and without certain amounts of added ISSA that was incinerated at the temperature of 800 °C. Additionally, the influence of the additives (metakaolin and silicon dust) was also investigated with the purpose to improve the physical characteristics of mortars. Altogether 177 specimens of cement mortar were investigated, with 9 different mixtures. In this research the sewage sludge from the Zagreb wastewater treatment plant was used. Results have shown satisfying physical and mechanical characteristics of mortars with added ISSA (workability, setting time, flexural and compressive strength) which brings to conclusion that use of ISSA in production of cement mortars seems possible and justified.U ovom radu je provedeno istraživanje mogućnosti i opravdanosti uporabe mulja s uređaja za pročišćavanje otpadnih voda na način da se pepeo dobiven spaljivanjem mulja ugrađuje u cementni mort kao sirovina (zamjena dijela cementa). U radu su provedena ispitivanja na cementnom mortu, pri čemu su razmatrane usporedbe osnovnih svojstava mješavina morta bez dodatka pepela i s dodatkom određenih udjela pepela dobivenog spaljivanjem mulja na temperaturi 800 °C. Dodatno je ispitivan i utjecaj dodatka aditiva (metakaolina i silicijske prašine), s ciljem poboljšanja fizikalnih karakteristika morta. Ukupno je proizvedeno i ispitano 177 uzoraka cementnog morta s 9 različitih mješavina. Za potrebe ovog istraživanja rabljen je mulj dobiven na uređaju za pročišćavanje otpadnih voda u Zagrebu. Dobiveni rezultati s dodatkom pepela pokazali su zadovoljavajuća svojstva što navodi na zaključak da je u pogledu ispitivanih svojstava (obradljivost, vrijeme vezivanja, čvrstoća na savijanje i tlačna čvrstoća) moguća i opravdana uporaba mulja u proizvodnji cementnog morta
L'economia della polis di Issa
No full textRad obrađuje gospodarsku povijest isejskog polisa u razdoblju od 4. do 1. st. pr. Kr. Naglasak istraživanja stavljen je na specifičnosti gospodarstva Ise u kontekstu grčkog svijeta i Jadrana, s naglaskom na potencijale prirodnih resursa i njihovih nedostataka. Poljoprivreda je analizirana u okviru modela, dok su stočarstvo, pčelarstvo, ribarstvo, rudarstvo, brodogradnja i keramičarstvo analizirani putem pokretne arheološke građe.
Budući da je Isa je bila značajna grčka kolonija na Jadranu, a njezin gospodarski razvoj bio je duboko povezan s prirodnim obilježjima otoka, u radu se također razmatra utjecaj geografije i geomorfologije na razvoj gospodarskih aktivnosti. Istraživački okvir sužen je zbog manjka pisanih izvora o gospodarskim djelatnostima što uvelike otežava rekonstruiranje gospodarske slike polisa. Međutim, analizom dostupnih epigrafskih i materijalnih izvora, rad pokušava popuniti praznine i ukazati na sličnosti i razlike u usporedbi s drugim grčkim polisima. Praznine se nastoje upotpuniti oslanjanjem na ekonomske modele koji su temeljeni na podacima iz drugih sredozemnih polisa.
Vinogradarstvo i ostali oblici poljoprivredne proizvodnje zasigurno su predstavljali bazu isejskog gospodarstva, što je bilo karakteristično za brojne grčke polise. Ribarstvo i branje soli su, zbog položaja otoka, bili važan segment gospodarstva. Bogatstvo okolnog mora i ribolovnih područja osiguravali su primarno izvor hrane, a sekundarno proizvode za trgovinu sa zaleđem. Uz ribarstvo, brodogradnja i rudarstvo također su igrali značajnu ulogu posebice na polju trgovine. Keramičarstvo je najvažnija privredna djelatnost pomoću koje se Isa razvila kao vodeći distributivni i proizvodni centar slikane keramike na Jadranu. Proizvodi isejskih keramičara bili su distribuirani duž srednjeg Jadrana i njegova zaleđa, a ostaci isejske keramike na brojnim nalazištima, koja vezujemo uz autohtono stanovništvo, ukazuju na široku trgovačku mrežu.
Radom se u velikoj mjeri pokušava skrenuti pozornost na političku i trgovačku ovisnost Ise o vanjskim silama dok polis nije samostalno krenuo u ekspanziju. Posebno poglavlje posvećeno je trgovini, kako onoj na Jadranu s autohtonim zajednicama, tako i onoj u širem perimetru Sredozemlja. Isejska trgovina bila je jedan od vodećih faktora razmjene robe na srednjem Jadranu, a distribucija robe obuhvaćala je u najvećoj mjeri ponudu luksuznih lončarskih proizvoda u potražnji žita i metala. Iako je Isa politički bila samostalna, proučavanje odnosa sa Sirakuzom i kasnije s Rimom ključno je za shvaćanje gospodarskog razvoja. Ne treba pri tome zanemariti razdoblje isejskog gospodarskog vrhunca u 2. st. pr. Kr. kada je polis već postao dio rimske interesne sfere, što je u konačnici imalo posljedice na njenu političku neovisnost.
Ovim se radom pokušao načiniti sustavan pregled razvoja isejskog gospodarstva naglašavajući potrebu za daljnjim arheološkim istraživanjima kako bi u budućnosti mogli bolje razumjeti gospodarsku dinamiku isejskog polisa.This paper discusses the economic history of the Issa polis during the period from the 4th to the 1st century BC. The research focuses on the specific characteristics of Issa’s economy in the context of the Greek world and the Adriatic region, with an emphasis on natural resources - their potential and limitations. Farming is analyzed through models, while animal husbandry, beekeeping, fishing, mining, shipbuilding, and pottery production are examined through movable archaeological finds.
Since Issa was a significant Greek colony in the Adriatic, and its economic development was deeply connected to the island's natural features, the paper also examines how geography and geomorphology influenced the development of economic activity. The research framework is limited due to the lack of written sources about the economy, which makes any attempts to reconstruct it fairly difficult. However, through the analysis of available epigraphic and material sources, the paper attempts to fill these gaps and highlight similarities and differences in comparison to other Greek poleis. This is done by using existing economic models based on data from other Mediterranean poleis.
Viticulture and other forms of agricultural production certainly formed the base of Issa’s economy, as was common in many Greek poleis. Due to the island's location, fishing and salt harvesting were also important parts of the economy. The abundance of fish in the surrounding sea was primarily used as food source for the local population, but also for products for trading with the hinterland. Alongside fishing, shipbuilding and mining also played a significant role, especially in the context of trade. Pottery production was the most important economic activity, through which Issa developed into a leading center for the production and distribution of painted pottery in the Adriatic. The products of Issa's potters were distributed along the entire central Adriatic and its hinterland, and the presence of Issa pottery remnants at numerous sites associated with indigenous populations indicates a wide trading network.
The paper heavily focuses on Issa's political and commercial dependence on external powers before the polis embarked on its own independent expansion. One specific chapter is dedicated to trade, both with indigenous communities in the Adriatic, as well as the peoples of the wider Mediterranean region. Issa’s trade was one of the leading factors of exchange in the central Adriatic, and the distribution of goods largely involved luxury pottery products in exchange for grain and metals. Although Issa was politically independent, studying its relations with Syracuse and later with Rome is crucial for understanding its economic development. The period of Issa's economic peak in the 2nd century BC, when the polis had already become part of the Roman sphere of influence, should not be overlooked, as this ultimately impacted its political independence.
This paper aims to provide a systematic overview of the development of Issa’s economy, emphasizing the need for further archaeological research to better understand the economic dynamics of the polis in the future.Il lavoro tratta la storia economica del polis di Issa nel periodo dal IV al I secolo a.C. L'accento della ricerca è posto sulle specificità dell'economia di Issa nel contesto del mondo greco e dell'Adriatico, con particolare attenzione ai potenziali delle risorse naturali e alle loro carenze. L'agricoltura è analizzata nel contesto di modelli economici, mentre l'allevamento, l'apicoltura, la pesca, l'estrazione mineraria, la costruzione navale e la produzione di ceramica sono studiati attraverso reperti archeologici mobili.
Poiché Issa era una significativa colonia greca sull'Adriatico e il suo sviluppo economico era profondamente legato alle caratteristiche naturali dell'isola, il lavoro esamina anche l'influenza della geografia e della geomorfologia sullo sviluppo delle attività economiche. Il quadro di ricerca è limitato dalla mancanza di fonti scritte sulle attività economiche, il che rende difficile ricostruire il quadro economico del polis. Tuttavia, attraverso l'analisi delle fonti epigrafiche e materiali disponibili, il lavoro tenta di colmare le lacune e di evidenziare somiglianze e differenze rispetto ad altri polis greci. Le lacune vengono integrate facendo riferimento a modelli economici basati su dati provenienti da altri polis mediterranei.
La viticoltura e altre forme di produzione agricola costituivano sicuramente la base dell'economia di Issa, il che era caratteristico per molti polis greci. La pesca e la raccolta del sale, grazie alla posizione dell'isola, erano un segmento importante dell'economia. La ricchezza del mare circostante e delle aree di pesca forniva principalmente una fonte di cibo e in secondo luogo prodotti per il commercio con l'entroterra. Oltre alla pesca, la costruzione navale e l'estrazione mineraria giocavano anch'esse un ruolo significativo, specialmente nel campo del commercio. La produzione ceramica era l'attività economica più importante che ha permesso a Issa di svilupparsi come centro principale di produzione e distribuzione di ceramiche dipinte nell'Adriatico. I prodotti dei ceramisti di Issa erano distribuiti lungo l'Adriatico centrale e il suo entroterra, e i resti della ceramica di Issa in numerosi siti, associati alla popolazione autoctona, indicano una vasta rete commerciale.
Il lavoro tenta in gran parte di attirare l'attenzione sulla dipendenza politica e commerciale di Issa dalle potenze esterne prima che il polis intraprendesse una propria espansione. Un capitolo specifico è dedicato al commercio, sia quello nell'Adriatico con le comunità autoctone, sia quello nell'area più ampia del Mediterraneo. Il commercio di Issa era uno dei principali fattori di scambio di merci nell'Adriatico centrale e la distribuzione delle merci comprendeva in gran parte l'offerta di prodotti ceramici di lusso in cambio di grano e metalli. Sebbene Issa fosse politicamente autonoma, lo studio delle relazioni con Siracusa e successivamente con Roma era fondamentale per comprendere lo sviluppo economico. Non si può trascurare il periodo di apice economico di Issa nel II secolo a.C., quando il polis era già diventato parte della sfera di influenza romana, il che ha avuto conseguenze sulla sua indipendenza politica.
Questo lavoro cerca di fornire una revisione sistematica dello sviluppo economico di Issa, evidenziando la necessità di ulteriori ricerche archeologiche per comprendere meglio in futuro la dinamica economica del polis di Issa
L'economia della polis di Issa
No full textRad obrađuje gospodarsku povijest isejskog polisa u razdoblju od 4. do 1. st. pr. Kr. Naglasak istraživanja stavljen je na specifičnosti gospodarstva Ise u kontekstu grčkog svijeta i Jadrana, s naglaskom na potencijale prirodnih resursa i njihovih nedostataka. Poljoprivreda je analizirana u okviru modela, dok su stočarstvo, pčelarstvo, ribarstvo, rudarstvo, brodogradnja i keramičarstvo analizirani putem pokretne arheološke građe.
Budući da je Isa je bila značajna grčka kolonija na Jadranu, a njezin gospodarski razvoj bio je duboko povezan s prirodnim obilježjima otoka, u radu se također razmatra utjecaj geografije i geomorfologije na razvoj gospodarskih aktivnosti. Istraživački okvir sužen je zbog manjka pisanih izvora o gospodarskim djelatnostima što uvelike otežava rekonstruiranje gospodarske slike polisa. Međutim, analizom dostupnih epigrafskih i materijalnih izvora, rad pokušava popuniti praznine i ukazati na sličnosti i razlike u usporedbi s drugim grčkim polisima. Praznine se nastoje upotpuniti oslanjanjem na ekonomske modele koji su temeljeni na podacima iz drugih sredozemnih polisa.
Vinogradarstvo i ostali oblici poljoprivredne proizvodnje zasigurno su predstavljali bazu isejskog gospodarstva, što je bilo karakteristično za brojne grčke polise. Ribarstvo i branje soli su, zbog položaja otoka, bili važan segment gospodarstva. Bogatstvo okolnog mora i ribolovnih područja osiguravali su primarno izvor hrane, a sekundarno proizvode za trgovinu sa zaleđem. Uz ribarstvo, brodogradnja i rudarstvo također su igrali značajnu ulogu posebice na polju trgovine. Keramičarstvo je najvažnija privredna djelatnost pomoću koje se Isa razvila kao vodeći distributivni i proizvodni centar slikane keramike na Jadranu. Proizvodi isejskih keramičara bili su distribuirani duž srednjeg Jadrana i njegova zaleđa, a ostaci isejske keramike na brojnim nalazištima, koja vezujemo uz autohtono stanovništvo, ukazuju na široku trgovačku mrežu.
Radom se u velikoj mjeri pokušava skrenuti pozornost na političku i trgovačku ovisnost Ise o vanjskim silama dok polis nije samostalno krenuo u ekspanziju. Posebno poglavlje posvećeno je trgovini, kako onoj na Jadranu s autohtonim zajednicama, tako i onoj u širem perimetru Sredozemlja. Isejska trgovina bila je jedan od vodećih faktora razmjene robe na srednjem Jadranu, a distribucija robe obuhvaćala je u najvećoj mjeri ponudu luksuznih lončarskih proizvoda u potražnji žita i metala. Iako je Isa politički bila samostalna, proučavanje odnosa sa Sirakuzom i kasnije s Rimom ključno je za shvaćanje gospodarskog razvoja. Ne treba pri tome zanemariti razdoblje isejskog gospodarskog vrhunca u 2. st. pr. Kr. kada je polis već postao dio rimske interesne sfere, što je u konačnici imalo posljedice na njenu političku neovisnost.
Ovim se radom pokušao načiniti sustavan pregled razvoja isejskog gospodarstva naglašavajući potrebu za daljnjim arheološkim istraživanjima kako bi u budućnosti mogli bolje razumjeti gospodarsku dinamiku isejskog polisa.This paper discusses the economic history of the Issa polis during the period from the 4th to the 1st century BC. The research focuses on the specific characteristics of Issa’s economy in the context of the Greek world and the Adriatic region, with an emphasis on natural resources - their potential and limitations. Farming is analyzed through models, while animal husbandry, beekeeping, fishing, mining, shipbuilding, and pottery production are examined through movable archaeological finds.
Since Issa was a significant Greek colony in the Adriatic, and its economic development was deeply connected to the island's natural features, the paper also examines how geography and geomorphology influenced the development of economic activity. The research framework is limited due to the lack of written sources about the economy, which makes any attempts to reconstruct it fairly difficult. However, through the analysis of available epigraphic and material sources, the paper attempts to fill these gaps and highlight similarities and differences in comparison to other Greek poleis. This is done by using existing economic models based on data from other Mediterranean poleis.
Viticulture and other forms of agricultural production certainly formed the base of Issa’s economy, as was common in many Greek poleis. Due to the island's location, fishing and salt harvesting were also important parts of the economy. The abundance of fish in the surrounding sea was primarily used as food source for the local population, but also for products for trading with the hinterland. Alongside fishing, shipbuilding and mining also played a significant role, especially in the context of trade. Pottery production was the most important economic activity, through which Issa developed into a leading center for the production and distribution of painted pottery in the Adriatic. The products of Issa's potters were distributed along the entire central Adriatic and its hinterland, and the presence of Issa pottery remnants at numerous sites associated with indigenous populations indicates a wide trading network.
The paper heavily focuses on Issa's political and commercial dependence on external powers before the polis embarked on its own independent expansion. One specific chapter is dedicated to trade, both with indigenous communities in the Adriatic, as well as the peoples of the wider Mediterranean region. Issa’s trade was one of the leading factors of exchange in the central Adriatic, and the distribution of goods largely involved luxury pottery products in exchange for grain and metals. Although Issa was politically independent, studying its relations with Syracuse and later with Rome is crucial for understanding its economic development. The period of Issa's economic peak in the 2nd century BC, when the polis had already become part of the Roman sphere of influence, should not be overlooked, as this ultimately impacted its political independence.
This paper aims to provide a systematic overview of the development of Issa’s economy, emphasizing the need for further archaeological research to better understand the economic dynamics of the polis in the future.Il lavoro tratta la storia economica del polis di Issa nel periodo dal IV al I secolo a.C. L'accento della ricerca è posto sulle specificità dell'economia di Issa nel contesto del mondo greco e dell'Adriatico, con particolare attenzione ai potenziali delle risorse naturali e alle loro carenze. L'agricoltura è analizzata nel contesto di modelli economici, mentre l'allevamento, l'apicoltura, la pesca, l'estrazione mineraria, la costruzione navale e la produzione di ceramica sono studiati attraverso reperti archeologici mobili.
Poiché Issa era una significativa colonia greca sull'Adriatico e il suo sviluppo economico era profondamente legato alle caratteristiche naturali dell'isola, il lavoro esamina anche l'influenza della geografia e della geomorfologia sullo sviluppo delle attività economiche. Il quadro di ricerca è limitato dalla mancanza di fonti scritte sulle attività economiche, il che rende difficile ricostruire il quadro economico del polis. Tuttavia, attraverso l'analisi delle fonti epigrafiche e materiali disponibili, il lavoro tenta di colmare le lacune e di evidenziare somiglianze e differenze rispetto ad altri polis greci. Le lacune vengono integrate facendo riferimento a modelli economici basati su dati provenienti da altri polis mediterranei.
La viticoltura e altre forme di produzione agricola costituivano sicuramente la base dell'economia di Issa, il che era caratteristico per molti polis greci. La pesca e la raccolta del sale, grazie alla posizione dell'isola, erano un segmento importante dell'economia. La ricchezza del mare circostante e delle aree di pesca forniva principalmente una fonte di cibo e in secondo luogo prodotti per il commercio con l'entroterra. Oltre alla pesca, la costruzione navale e l'estrazione mineraria giocavano anch'esse un ruolo significativo, specialmente nel campo del commercio. La produzione ceramica era l'attività economica più importante che ha permesso a Issa di svilupparsi come centro principale di produzione e distribuzione di ceramiche dipinte nell'Adriatico. I prodotti dei ceramisti di Issa erano distribuiti lungo l'Adriatico centrale e il suo entroterra, e i resti della ceramica di Issa in numerosi siti, associati alla popolazione autoctona, indicano una vasta rete commerciale.
Il lavoro tenta in gran parte di attirare l'attenzione sulla dipendenza politica e commerciale di Issa dalle potenze esterne prima che il polis intraprendesse una propria espansione. Un capitolo specifico è dedicato al commercio, sia quello nell'Adriatico con le comunità autoctone, sia quello nell'area più ampia del Mediterraneo. Il commercio di Issa era uno dei principali fattori di scambio di merci nell'Adriatico centrale e la distribuzione delle merci comprendeva in gran parte l'offerta di prodotti ceramici di lusso in cambio di grano e metalli. Sebbene Issa fosse politicamente autonoma, lo studio delle relazioni con Siracusa e successivamente con Roma era fondamentale per comprendere lo sviluppo economico. Non si può trascurare il periodo di apice economico di Issa nel II secolo a.C., quando il polis era già diventato parte della sfera di influenza romana, il che ha avuto conseguenze sulla sua indipendenza politica.
Questo lavoro cerca di fornire una revisione sistematica dello sviluppo economico di Issa, evidenziando la necessità di ulteriori ricerche archeologiche per comprendere meglio in futuro la dinamica economica del polis di Issa
L'economia della polis di Issa
No full textRad obrađuje gospodarsku povijest isejskog polisa u razdoblju od 4. do 1. st. pr. Kr. Naglasak istraživanja stavljen je na specifičnosti gospodarstva Ise u kontekstu grčkog svijeta i Jadrana, s naglaskom na potencijale prirodnih resursa i njihovih nedostataka. Poljoprivreda je analizirana u okviru modela, dok su stočarstvo, pčelarstvo, ribarstvo, rudarstvo, brodogradnja i keramičarstvo analizirani putem pokretne arheološke građe.
Budući da je Isa je bila značajna grčka kolonija na Jadranu, a njezin gospodarski razvoj bio je duboko povezan s prirodnim obilježjima otoka, u radu se također razmatra utjecaj geografije i geomorfologije na razvoj gospodarskih aktivnosti. Istraživački okvir sužen je zbog manjka pisanih izvora o gospodarskim djelatnostima što uvelike otežava rekonstruiranje gospodarske slike polisa. Međutim, analizom dostupnih epigrafskih i materijalnih izvora, rad pokušava popuniti praznine i ukazati na sličnosti i razlike u usporedbi s drugim grčkim polisima. Praznine se nastoje upotpuniti oslanjanjem na ekonomske modele koji su temeljeni na podacima iz drugih sredozemnih polisa.
Vinogradarstvo i ostali oblici poljoprivredne proizvodnje zasigurno su predstavljali bazu isejskog gospodarstva, što je bilo karakteristično za brojne grčke polise. Ribarstvo i branje soli su, zbog položaja otoka, bili važan segment gospodarstva. Bogatstvo okolnog mora i ribolovnih područja osiguravali su primarno izvor hrane, a sekundarno proizvode za trgovinu sa zaleđem. Uz ribarstvo, brodogradnja i rudarstvo također su igrali značajnu ulogu posebice na polju trgovine. Keramičarstvo je najvažnija privredna djelatnost pomoću koje se Isa razvila kao vodeći distributivni i proizvodni centar slikane keramike na Jadranu. Proizvodi isejskih keramičara bili su distribuirani duž srednjeg Jadrana i njegova zaleđa, a ostaci isejske keramike na brojnim nalazištima, koja vezujemo uz autohtono stanovništvo, ukazuju na široku trgovačku mrežu.
Radom se u velikoj mjeri pokušava skrenuti pozornost na političku i trgovačku ovisnost Ise o vanjskim silama dok polis nije samostalno krenuo u ekspanziju. Posebno poglavlje posvećeno je trgovini, kako onoj na Jadranu s autohtonim zajednicama, tako i onoj u širem perimetru Sredozemlja. Isejska trgovina bila je jedan od vodećih faktora razmjene robe na srednjem Jadranu, a distribucija robe obuhvaćala je u najvećoj mjeri ponudu luksuznih lončarskih proizvoda u potražnji žita i metala. Iako je Isa politički bila samostalna, proučavanje odnosa sa Sirakuzom i kasnije s Rimom ključno je za shvaćanje gospodarskog razvoja. Ne treba pri tome zanemariti razdoblje isejskog gospodarskog vrhunca u 2. st. pr. Kr. kada je polis već postao dio rimske interesne sfere, što je u konačnici imalo posljedice na njenu političku neovisnost.
Ovim se radom pokušao načiniti sustavan pregled razvoja isejskog gospodarstva naglašavajući potrebu za daljnjim arheološkim istraživanjima kako bi u budućnosti mogli bolje razumjeti gospodarsku dinamiku isejskog polisa.This paper discusses the economic history of the Issa polis during the period from the 4th to the 1st century BC. The research focuses on the specific characteristics of Issa’s economy in the context of the Greek world and the Adriatic region, with an emphasis on natural resources - their potential and limitations. Farming is analyzed through models, while animal husbandry, beekeeping, fishing, mining, shipbuilding, and pottery production are examined through movable archaeological finds.
Since Issa was a significant Greek colony in the Adriatic, and its economic development was deeply connected to the island's natural features, the paper also examines how geography and geomorphology influenced the development of economic activity. The research framework is limited due to the lack of written sources about the economy, which makes any attempts to reconstruct it fairly difficult. However, through the analysis of available epigraphic and material sources, the paper attempts to fill these gaps and highlight similarities and differences in comparison to other Greek poleis. This is done by using existing economic models based on data from other Mediterranean poleis.
Viticulture and other forms of agricultural production certainly formed the base of Issa’s economy, as was common in many Greek poleis. Due to the island's location, fishing and salt harvesting were also important parts of the economy. The abundance of fish in the surrounding sea was primarily used as food source for the local population, but also for products for trading with the hinterland. Alongside fishing, shipbuilding and mining also played a significant role, especially in the context of trade. Pottery production was the most important economic activity, through which Issa developed into a leading center for the production and distribution of painted pottery in the Adriatic. The products of Issa's potters were distributed along the entire central Adriatic and its hinterland, and the presence of Issa pottery remnants at numerous sites associated with indigenous populations indicates a wide trading network.
The paper heavily focuses on Issa's political and commercial dependence on external powers before the polis embarked on its own independent expansion. One specific chapter is dedicated to trade, both with indigenous communities in the Adriatic, as well as the peoples of the wider Mediterranean region. Issa’s trade was one of the leading factors of exchange in the central Adriatic, and the distribution of goods largely involved luxury pottery products in exchange for grain and metals. Although Issa was politically independent, studying its relations with Syracuse and later with Rome is crucial for understanding its economic development. The period of Issa's economic peak in the 2nd century BC, when the polis had already become part of the Roman sphere of influence, should not be overlooked, as this ultimately impacted its political independence.
This paper aims to provide a systematic overview of the development of Issa’s economy, emphasizing the need for further archaeological research to better understand the economic dynamics of the polis in the future.Il lavoro tratta la storia economica del polis di Issa nel periodo dal IV al I secolo a.C. L'accento della ricerca è posto sulle specificità dell'economia di Issa nel contesto del mondo greco e dell'Adriatico, con particolare attenzione ai potenziali delle risorse naturali e alle loro carenze. L'agricoltura è analizzata nel contesto di modelli economici, mentre l'allevamento, l'apicoltura, la pesca, l'estrazione mineraria, la costruzione navale e la produzione di ceramica sono studiati attraverso reperti archeologici mobili.
Poiché Issa era una significativa colonia greca sull'Adriatico e il suo sviluppo economico era profondamente legato alle caratteristiche naturali dell'isola, il lavoro esamina anche l'influenza della geografia e della geomorfologia sullo sviluppo delle attività economiche. Il quadro di ricerca è limitato dalla mancanza di fonti scritte sulle attività economiche, il che rende difficile ricostruire il quadro economico del polis. Tuttavia, attraverso l'analisi delle fonti epigrafiche e materiali disponibili, il lavoro tenta di colmare le lacune e di evidenziare somiglianze e differenze rispetto ad altri polis greci. Le lacune vengono integrate facendo riferimento a modelli economici basati su dati provenienti da altri polis mediterranei.
La viticoltura e altre forme di produzione agricola costituivano sicuramente la base dell'economia di Issa, il che era caratteristico per molti polis greci. La pesca e la raccolta del sale, grazie alla posizione dell'isola, erano un segmento importante dell'economia. La ricchezza del mare circostante e delle aree di pesca forniva principalmente una fonte di cibo e in secondo luogo prodotti per il commercio con l'entroterra. Oltre alla pesca, la costruzione navale e l'estrazione mineraria giocavano anch'esse un ruolo significativo, specialmente nel campo del commercio. La produzione ceramica era l'attività economica più importante che ha permesso a Issa di svilupparsi come centro principale di produzione e distribuzione di ceramiche dipinte nell'Adriatico. I prodotti dei ceramisti di Issa erano distribuiti lungo l'Adriatico centrale e il suo entroterra, e i resti della ceramica di Issa in numerosi siti, associati alla popolazione autoctona, indicano una vasta rete commerciale.
Il lavoro tenta in gran parte di attirare l'attenzione sulla dipendenza politica e commerciale di Issa dalle potenze esterne prima che il polis intraprendesse una propria espansione. Un capitolo specifico è dedicato al commercio, sia quello nell'Adriatico con le comunità autoctone, sia quello nell'area più ampia del Mediterraneo. Il commercio di Issa era uno dei principali fattori di scambio di merci nell'Adriatico centrale e la distribuzione delle merci comprendeva in gran parte l'offerta di prodotti ceramici di lusso in cambio di grano e metalli. Sebbene Issa fosse politicamente autonoma, lo studio delle relazioni con Siracusa e successivamente con Roma era fondamentale per comprendere lo sviluppo economico. Non si può trascurare il periodo di apice economico di Issa nel II secolo a.C., quando il polis era già diventato parte della sfera di influenza romana, il che ha avuto conseguenze sulla sua indipendenza politica.
Questo lavoro cerca di fornire una revisione sistematica dello sviluppo economico di Issa, evidenziando la necessità di ulteriori ricerche archeologiche per comprendere meglio in futuro la dinamica economica del polis di Issa
Pottery Production in Issa
No full textRad je uvod u proučavanje keramicarske djelatnosti u antičkoj
Isi. Na jednome mjestu sažimaju se svi dosad poznati podatci
koji potvrđuju pretpostavke o keramičkoj proizvodnji, a na
osnovi novopronađenih ulomaka različitih keramičkih oblika
donosi se i uvid u pojedine oblike isejskih proizvoda tijekom
kasnoga helenizma i ranorimskoga razdoblja. Na temelju analize
pronađenih ulomaka lončarska djelatnost u Isi može se pratiti
od 3. st. pr. Kr., i traje barem do 3. st. po. Kr. Pronađeni ulomci
svjedoče o raznolikoj lončarskoj proizvodnji, od helenističkih
terakotnih figura tipa Tanagra, preko svjetiljaka i reljefnih čaša,
do amfora i dolija, manjih vrčeva s jednom ručkom, pečatnih
svjetiljaka i drugog iz kasnijeg ranorimskog razdoblja.
U suradnji s Rudarsko-geološko-naftnim fakultetom Sveučilišta
u Zagrebu načinjene su prve arheometrijske analize keramičkih
ulomaka i mogućih prirodnih pojava gline na otoku Visu, u svrhu
što boljeg razumijevanja procesa izrade keramičkih proizvoda
i opsega lončarske djelatnosti u tom istočnojadranskom gradu
tijekom spomenutih razdoblja. Rezultati tih analiza ovdje se prvi put objavljuju.This work constitutes an introduction to the study of pottery
production in ancient Issa. In a single place, it summarizes all previous
data pertaining to pottery production confirmed by previous
hypotheses thereon, while newly-discovered fragments of various
pottery forms provide an insight into individual forms of Issa products
during the Late Hellenistic and Early Roman periods. Pursuant to an
analysis of the potsherds, pottery production in Issa can be followed
from the third century BC, lasting until the third century AD at the very
least. The fragments found testify to the diverse pottery production,
from Hellenistic terracotta figures of Tanagra type and relief cups, to
amphorae and dolia, juglets with single handles, stamped oil-lamps
and so forth from the later Early Roman period.
In cooperation with the Mining, Geology and Petrochemistry
Faculty of the University of Zagreb, the first archaeometric analyses of
ceramic fragments and possible deposits of clay on the island of Vis
were conducted for the purpose of the best possible understanding
of the actual process of making ceramics and the extent of pottery
activity in this Eastern Adriatic city during the aforementioned periods.
The results of these analyses are published here for the first tim
Vessels with net decorations from Issa on the island of Vis
No full textU tekstu se govori o lekitima (lekythos) i bocama,
odnosno unguentarijima (unguentarium) u obliku
boce ukrašenim karakterističnim mrežastim ukrasom
po površini tijela. Na posudama se ukras javlja u crno
oslikanom i Gnathia stilu, odnosno izveden je crnom
bojom na keramičkoj površini posude, tj. bijelom bojom
na crno obojenoj podlozi kojom je premazano tijelo
posude. Prvi put se na jednome mjestu donose sve
posude s mrežastim ukrasom iz Ise (Issa), a budući da
je Isa dala najveći broj tih posuda, zapravo je riječ o
gotovo svim posudama te vrste s istočne obale Jadrana.
Radi se o trinaest uglavnom dobro očuvanih posuda
pronađenih u grobovima obiju isejskih nekropola.
Izrađene su na prostoru južne Italije, ponajprije Apulije
i Kampanije u drugoj polovici ili zadnjoj četvrtini
IV. st. pr. Kr., odakle su trgovačkim vezama dospjele
u Isu. Danas se ti predmeti najvećim dijelom čuvaju u
Arheološkoj zbirci “Issa” u Visu i manjim dijelom u
čuvaonici splitskog Arheološkog muzeja.The text covers lekythoi and bottles, or unguentaria
shaped like bottles, decorated with net decorations
over the surface of their bodies. This decoration
appears on vessels of the Black-painted and Gnathian
ware, rendered with black paint on the ceramic surfaces
of the vessels, or in white paint on the black
base painted over the vessel bodies. This is the first
time all of the vessels with the net decoration from
Issa are being published in a single work, and since
Issa yielded the highest number of these vessels, this
in fact encompasses virtually all vessels of this type
from the eastern Adriatic seaboard. These are thirteen
generally well-preserved vessels found in the graves
of both Issaean necropolises. They were manufactured
in the territory of southern Italy, mostly in Apulia
and Campania, in the latter half or final quarter of
the fourth century BC, whence they made their way
to Issa through trade. Today these items are mostly
held in the Issa Archaeological Collection in Vis, and
to a lesser extent in the depot of the Archaeological
Museum in Split
ALTO-ADRIATICO VASES FROM ISSA
No full textU ovom prilogu obrađuju se slikane vaze tipa"Alto-Adriatico" otkrivene na nekropolama antičke Isse, a koje pripadaju kraju 4. i početku 3. st. stare ere. Autor se osvrće i na ostale nalaze ovih vaza na sjevernom i srednjem Jadranu te donosi sva relevantna mišljenja o ovoj produkciji. Posebno se bavi datacijom ovih vaza te zastupa mišljenje da se one nisu tako dugo proizvodile kako se smatra u dosadašnjoj literaturi.Na kraju je dan katalog vaza.In this paper 10 oinohoai of the Alto-Adriatico style from Issa are published. A short history and bibliography of the study of these vases is presented at the beginning of the paper. A distribution map of these vases which are found on 10 sites is given (fig. 1) and also a quantitative figure (fig. 2) of shapes and number of vases found on sites. All together15 shapes and 373 vases of Alto-Adriatico style are known. From this it is evident that the production and distribution is restricted to the north and central Adriatic and that the concentration is in Spina (180) and Adria (11O). All the known vases are found in graves what strongly suggests their funerary function.The vases from Issa could be dated in the late 4th cent. B. C. and probably in the very early 3rd cent. B.C. In Issa they are found on 3 cemeteries but all the vases are similar in shape, decoration and fabric. It could be that these vases came from Spina or from Adria (?) together with grain or ores which the Isseians needed. The fact that the number of Alto-Adriatico vases is very small and that not many painters (hands) can be distinguished made the author think that the production did not lastlong, i.e. from the mid 4th cent. B. C. to the early 3rd. cent. B. C.Although the vases belong to the Hellenistic period they are not Hellenistic but an late provincial offspring of redfigured vases of the classical period.At the end of the paper a detailed catalogue of the published vases is given
The Mosaics of Classical Issa
No full textAnalizirajući geometrijske i figuralne uzorke svih poznatih mozaika urbane Isse, nameće se zaključak kako je mozaična produkcija na istočnoj jadranskoj obali postojala još u helenističkom razdoblju. Do danas sačuvana emblema, otkrivena početkom dvadesetoga stoljeća u podu, na žalost, uništenog helenističkog mauzoleja, svojim stilskim i likovnim karakteristikama pripada helenističkoj mozaičnoj tradiciji Sicilije i italskoga kopna, a autor smatra da je najvjerojatnije uvezena i datira je u prijelaz iz 2. u 1. stoljeće prije Krista. U sklopu velikih rimskih urbanih termi sačuvali su se brojni podni mozaični tapeti iz prijelaza 1. u 2. stoljeće poslije Krista. Dominantnu rimsku strogost i jednostavnost geometrijskih formi obogatila je razigrana figuracija dupina kao poveznica s ranijim helenističkim mozaicima. Odraz te najranije mozaične produkcije jasno je vidljiv i odabirom prevladavajućih motiva meandra i svastike. Mozaici viških termi, kao jedinstvena likovna cjelina sačuvana u izvornom arhitektonskom okviru, odraz su vrlo aktivnog mozaičkog stvaralaštva koje se temelji na jakoj helenističkoj tradiciji i sve ozbiljnijem domaćem stvaralaštvu koje preuzima uobičajeni repertoar rimskih uzoraka 1. i 2. stoljeća. Upravo preko ove grupe mozaika, nastalih u neposrednoj blizini glavnoga grada Salone, možemo naslutiti obrise nastajanja i ranog djelovanja salonitanske škole mozaika koja se zasigurno u svojim začetcima poglavito naslanjala i na helenističku mozaičnu tradiciju Farosa i pogotovo Isse.In analyzing the geometric and figural patterns of all known mosaics from urban Issa, the conclusion is reached that mosaic production on the eastern Adriatic coast existed as early as the Hellenistic period. The emblem preserved to the present day, discovered at the beginning of the 20th century in the floor of the unfortunately destroyed Hellenistic mausoleum, belongs in terms of its stylistic and artistic characteristics to the Hellenistic mosaic tradition of Sicily and the Italian mainland, and the author considers it most likely to be an import, dating it to the transition from the 2nd to the 1st centuries BC. Numerous floor mosaics from the transition from the 1st to the 2nd centuries AD have been preserved in the framework of the large Roman urban thermal baths. The dominant Roman severity and simplicity of geometric forms was enriched by a playful figure of a dolphin as a connection to the early Hellenistic mosaics. A reflection of this earliest mosaic production is clearly apparent in the selection of the predominant motifs of meanders and swastikas. The mosaics of the Issa thermae, as a uniform artistic unit preserved in the original architectural framework, are a reflection of a highly active production of mosaics, based on a strong Hellenistic tradition and the increasingly professional local production, which followed the usual repertory of Roman models of the 1st and 2nd centuries. By
viewing this group of mosaics created in the immediate vicinity of the capital city of Salona, it is possible to perceive the outlines of the creation and early activities of the Salonitan school of mosaics, which certainly in its very beginnings must have relied on the Hellenistic traditions of Pharos, and most definitely on those of Issa
On urbanism in Issa in light of new archaeological research
No full textU radu se donose rezultati istraživanja koja se provode
proteklih godina u jugoistočnom dijelu Ise (intra
muros). Dosad su tim istraživanjima pronađeni ostatci
dviju ulica orijentiranih u smjeru S-J (stenopos), te
triju inzula (insulae). U inzulama su pronađeni i prvi
ostatci kuća, od kojih ni jedna za sada nije u potpunosti
istražena, pa se rad ponajprije temelji na istraženim
dijelovima ulica i organizaciji prostora unutar grada.
Uz kraći osvrt na povijest istraživanja koja su pridonijela
boljem sagledavanju urbanizma Ise, u tekstu se
raspravlja o stepenastim ulicama i kanalima u njima,
potom se objavljuju dosad nepoznati podatci o ulicama
u Isi pronađenima tijekom istraživanja s kraja
pedesetih godina prošlog stoljeća u zapadnom dijelu
grada; zatim se govori o veličini inzula i u preliminarnom
obliku iznose se zapažanja o kući 1 u inzuli I (I,
1). Donosi se novo viđenje isejskog rastera i daju usporedbe
sa sličnim urbanističkim rješenjima gradova
u južnoj Italiji, Epiru, sjeverozapadnoj Grčkoj i južnoj
Francuskoj.This work contains the results of research which
has been ongoing in the south-east section of Issa (intra
muros) in recent years. The remains of two streets with
a north-south orientation (stenopos), and three insulae
have been found thus far in the course of this research.
The first remains of houses were found in the insulae,
of which not one has been thoroughly examined, so this
work is based primarily on the researched sections of
the street and the organization of space inside the city.
In addition to a brief overview of the course of research,
which has contributed to a better understanding
of urbanism in Issa, the text contains a discussion
of the stair-like streets and the gutters in them, while
previously unknown data on the streets of Issa found
in the western section of the city during research from
the late 1950s are also published. This is followed by
discussion of the size of the insulae and observations
on house I in insula I (I, 1) are provided in preliminary
form. A new view of the Issa urban layout is also presented,
together with comparisons with similar urban
planning solutions in southern Italy, Epirus, northwestern
Greece and southern France
- …
