1,721,018 research outputs found
List, nowela, opowiadanie : analizy i interpretacje
No full textEliza Orzeszkowa przyrównała nowelę do „błyskawicy, która przelotnie,
lecz świetnie oświetla jeden kątek świata lub na nim jeden przedmiot”.
Współcześni teoretycy gatunku tę wypowiedź traktują bardzo serio,
widząc w noweli taki sposób rozpoznawania świata, który z drobiazgów
i detali codzienności prowadzi do nagłego ujawnienia jakiejś ważnej
prawdy. W tym duchu są też utrzymane sposoby interpretowania
krótkich form epickich pomieszczone w tym tomie: skupiają się nieraz na
jednym elemencie utworu, by poprzez uważną analizę dochodzić do sensów,
które przed wieloma czytelnikami były dotąd ukryte. Niniejszy tom
zawiera też interpretację listu. Epistolografia zasadniczo nie spełnia kryteriów
literackości, niemniej w niektórych epokach (jak w romantyzmie)
wypowiedź listowna wchłania cechy dominującego prądu literackiego.
Potraktowanie listu jako gatunku wypowiedzi niezbyt odległej od poetyki
krótkich form epickich wydaje się więc uzasadnione.
Nie pierwszy to w polskim literaturoznawstwie zbiór różnych interpretacji
nowel i opowiadań, a pewnie i nie ostatni. Pierwszy bodaj za to.
który tak wyraźnie dąży do ujęć interdyscyplinarnych - historii i teorii
literatury, dydaktyki literatury oraz lingwistyki. Obok celu poznawczego
taka kompozycja tomu spełnia też funkcje poglądowe jako demonstracja
różnych metod badawczych. Książka może więc być wykorzystywana
przez różne grupy czytelników: nauczyciel i-polonistów, studentów, a także
licealistów i każdego miłośnika literatur) . Z myślą o szerokim kręgu
odbiorców zamieszczone tu artykuły, respektując intelektualne rygory
postępowania badawczego, zostały napisane językiem jak najprzystępniejszym.
Jakkolwiek interpretuje się tu teksty wielu autorów, powstałe
w różnym czasie i reprezentujące różne prądy estetyczne, wszystkie artykuły
scala wpisana w te utwory problematyka aksjologiczna. Większość
interpretacji dotyczy utworów z epoki pozytywizmu - nie tylko dlatego,
że był to „złoty wiek” nowelistyki polskiej. W zainteresowaniu, jakie
wśród autorów budzi zwłaszcza Orzeszkowa, dotąd bardziej ceniona jako
powieściopisarka, widać chyba i jakiś znak czasu. Może właśnie te utwory
kryją takie prawdy i wartości, których poszukuje się dzisiaj
Editorial concepts and editorial practice of Józef Ignacy Kraszewski
No full textAkademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Humanistyczny. Instytut Filologii Polskiej. Praca doktorska promotor prof. zw. dr hab. Tadeusz Budrewicz.Celem pracy było zbadanie, jak ewoluowała edytorska praktyka, umiejętności i poglądy Jozefa Ignacego Kraszewskiego. Temat przedstawiono możliwie kompletnie, oprócz zagadnień z teorii edytorstwa i tekstologii, zawarto również wiedzę z zakresu historii historiografii, historii czasopiśmiennictwa i księgoznawstwa. Omówiono też największe osiągnięcia redakcyjne pisarza m. in. historię miasta Wilna, edycje pism Kazimierza Brodzińskiego i dramatów Williama Szekspira. W rozprawie scalono rozproszone wizerunki Kraszewskiego-pisarza, historyka, dziennikarza, działacza polityczno-społecznego. Ustalono, na tle innych wydawców źródeł pierwszej połowy XIX wieku, przyjętą przez Kraszewskiego strategię metaedytorską. W dysertacji ukazano, w jaki sposób romantyczny kreacjonizm walczył o prymat z sumiennością historyka. Podczas analizy prac redaktorskich dokonano mikroanalizy językowej różnych wersji tekstu (oddalonych od siebie nawet o 20 lat). Ukazano m. in. wpływ stylu wydawanego tekstu lub wyraźne odciski osobowości badacza w języku aparatu naukowego. W pracy przedstawiono więc sposób tworzenia się konwencji wydawniczej w XIX wieku i doniosły w tym udział Kraszewskiego.The purpose of the study was to examine the evolution of the editorial practice, skills and views of Józef Ignacy Kraszewski. The subject has been presented as fully as possible, except for the issues concerning the theory of editorship and textual criticism; in the thesis the author has also contained the knowledge of the history of historiography, history of journalism and bibliography. Also, the greatest achievements of the writer in editorship, among others: history of the city of Vilnius, editions of the literary output of Kazimierz Brodziński as well as plays by William Shakespeare. In his thesis the author has integrated scattered images of Kraszewski the writer, historian, journalist, political and social activist. It has been established what the meta-editorial strategy assumed by Kraszewski was in comparison with the background of other editors of the first half of the 19th century. The author of the dissertation has shown how the romantic creationism fought for primacy with the conscientiousness of a historian. In the course of the analysis of the editorial work, the author achieved the linguistic micro-analysis of various versions of the text (written even at 20-year intervals). The author has presented, among others, the influence of the style of the edited text or distinct imprints of the researcher's personality in the language of the scholarly apparatus. Thus, the author has presented in the thesis the way of the creation of the editorial convention in the 19th century and Kraszewski's significant participation in this process
List, nowela, opowiadanie : analizy i interpretacje [Wydanie nowe poszerzone]
No full textWydanie nowe poszerzoneEliza Orzeszkowa przyrównała nowelę do „błyskawicy, która przelotnie, lecz świetnie oświetla jeden kątek świata lub
na nim jeden przedmiot”. Współcześni teoretycy gatunku tę wypowiedź traktują bardzo serio, widząc w noweli taki
sposób rozpoznawania świata, który z drobiazgów i detali codzienności prowadzi do nagłego ujawnienia jakiejś ważnej
prawdy. W tym duchu są też utrzymane sposoby interpretowania krótkich form epickich pomieszczone w tym tomie:
skupiają się nieraz na jednym elemencie utworu, by poprzez uważną analizę dochodzić do sensów, które przed wieloma
czytelnikami były dotąd ukryte. Niniejszy tom zawiera też interpretację listu. Epistolografia zasadniczo nie spełnia
kryteriów literackości, niemniej w niektórych epokach (jak w romantyzmie) wypowiedź listowna wchłania cechy
dominującego prądu literackiego. Potraktowanie listu jako gatunku wypowiedzi niezbyt odległej od poetyki krótkich
form epickich wydaje się więc uzasadnione.
Nie pierwszy to w polskim literaturoznawstwie zbiór różnych interpretacji nowel i opowiadań, a pewnie i nie ostatni.
Pierwszy bodaj za to, który tak wyraźnie dąży do ujęć interdyscyplinarnych - historii i teorii literatury, dydaktyki
literatury oraz lingwistyki. Obok celu poznawczego taka kompozycja tomu spełnia też funkcje poglądowe jako
demonstracja różnych metod badawczych. Książka może więc być wykorzystywana przez różne grupy czytelników:
nauczycieli-polonistów, studentów, a także licealistów i każdego miłośnika literatury. Z myślą o szerokim kręgu
odbiorców zamieszczone tu artykuły, respektując intelektualne rygory postępowania badawczego, zostały napisane
językiem jak najprzystępniejszym. Jakkolwiek interpretuje się tu teksty wielu autorów, powstałe w różnym czasie i
reprezentujące różne prądy estetyczne, wszystkie artykuły scala wpisana w te utwory problematyka aksjologiczna.
Większość interpretacji dotyczy utworów z epoki pozytywizmu - nic tylko dlatego, że był to „złoty wiek” nowelistyki
polskiej. W zainteresowaniu, jakie wśród autorów budzi zwłaszcza Orzeszkowa, dotąd bardziej ceniona jako
powieściopisarka, widać chyba i jakiś znak czasu. Może właśnie te utwory kryją takie prawdy i wartości, których
poszukuje się dzisiaj?
Szybkie wyczerpanie się pierwszego wydania oraz opinie czytelników przekonały redaktorów tomu do celowości
przygotowania nowej, uzupełnionej edycji. W doborze analizowanych utworów kierowano się opiniami polonistów
szkolnych - to głównie dla ich potrzeb przygotowano tę publikację.Wydanie nowe poszerzon
Miejsca Konopnickiej : przeżycia - pejzaż - pamięć
Full text linkZbiór prac skupionych pod wspólnym tytułem Miejsca Konopnickiej
jest owocem studiów nad tym problemem podjętych z okazji czterdziestolecia
pracy Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Ta okoliczność
w naturalny sposób podpowiedziała temat refleksji badawczej. Miejsce
to część przestrzeni naznaczona obecnością człowieka. Z jakimi miejscami
wiązało się życie Konopnickiej? Mapa jej przemieszczania się po
świecie jest wyjątkowo rozległa - czy znalazło to odbicie w twórczości,
a jeśli, to jakie? Gdzie widziała Konopnicka granice przestrzeni „swojej”
i „cudzej”? Jak w różnych znakach przestrzeni odczytywała znaki przeszłości
i zapowiedzi przyszłości? W jaki sposób doświadczenie kontaktu
z przestrzenią wywołuje (i jakie) asocjacje, jak one organizują teksty pod
względem ideowym, jakie kategorie estetyczne aktywizuje? Jak poetka
przeżywa kontakt z naturą - górami, morzem - a jak z miejscem historycznym?
Czy są do utrzymania sądy o jej sztuce pejzażowania, co w niej
jest oryginalne, a co wynika z kanonów estetycznych epoki? I jakie to
kanony? Wreszcie - jak się pamięta Konopnicką w miejscach, które do
dziś noszą ślady jej bytności?
Takie pytania postawili sobie autorzy i próbowali na nie odpowiadać
podczas spotkania w Żarnowcu w dniach 23-25 września 2000 r. Inicjatorem
i organizatorem wspólnego przedsięwzięcia badawczego było
Muzeum Marii Konopnickiej wraz z Akademią Pedagogiczną w Krakowie
i istniejącym w niej kołem Towarzystwa im. M. Konopnickiej. Książka
obecna stanowi zbiór rozpraw poddanych publicznej dyskusji podczas
konferencji i wskutek tego poprawionych, co tłumaczy zwłokę w oddaniu
pracy do druku. Odbija - bo musi - indywidualne preferencje badaczy
w zakresie metod i tematyki. Daje jednak wszechstronny opis problemu,
przynosząc ujęcia nowe i zaskakująco odkrywcze wobec tradycji
literaturoznawczej
Oneiric Metaphorics In the Lirics of Młoda Polska (Young Poles)
No full textAkademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej. Wydział Humanistyczny.
Promotor: prof. dr hab. Tadeusz Budrewicz.Praca Metaforyka oniryczna w liryce Młodej Polski stanowi ujęcie typologiczne o charakterze teoretycznoliterackim. Przedmiotem badań są tu literackie konstrukcje metaforyczne związane znaczeniowo ze snem, a więc zawierające wyrazy dotyczące "spania" lub "śnienia" (w tym również artystyczne neologizmy). Źródłem ekscerpcji przykładów jest liryka młodopolska (ponad dwa tysiące tekstów), utwory reprezentatywnych dla epoki poetów. Przyjęta w pracy synkretyczna metodologia opiera się na założeniach współczesnej hermeneutyki (w kwestii ogólnego rozumienia metafory i jej odbioru), sposobach wyróżniania i opisywania metafor pojęciowych stosowanych w lingwistyce kognitywnej oraz współczesnej strukturyzacji i typologii polskich metafor, sporządzonej przez P. Wróblewskiego (Struktura, typologia i frekwencja polskich metafor, Białystok 1998).
W rozprawie przedstawiono m.in. zagadnienia dotyczące relacji metafory i modelu jako struktur znaczeniowych i logicznych, stan badań nad językiem Młodej Polski i metaforyką tego okresu, a także historię myśli ludzkiej o problemie snu ze szczególnym zaakcentowaniem nowych teorii snu i marzeń sennych, które objaśniają sposoby transponowania zjawisk sennych na literackie. Jednak centralnym zabiegiem pozostaje wyróżnienie ośmiu podstawowych modeli metafor onirycznych. W tłumaczeniu znaczenia metaforycznego i widzeniu składników połączenia metaforycznego jako struktury pojęciowej zachowano układ: znaczenie domeny źródłowej (modyfikator) nakładane na znaczenie domeny docelowej (temat). W obrębie "snu-spania" funkcjonują modele: (1) SUBSTANCJA, (2) SEN TO ISTOTA, (3)
ŻYCIE TO SEN, (4) ŚMIERĆ TO SEN. W ramach "snu-śnienia" wyszczególniono dwa dychotomiczne podziały. Podstawą wyodrębnienia pierwszego jest aspekt ontologiczny: (5) SEN TO PROJEKCJA FILMOWA i (6) SEN TO INNA RZECZYWISTOŚĆ, drugiego - aspekt temporalny: (7) SEN TO MARZENIE, (8) SEN TO WSPOMNIENIE. Dodatkowo zostały opisane konstrukcje nie mieszczące się w wyróżnionych modelach, np. sen jako opowieść. Wyniki przeprowadzonych analiz pozwalają stwierdzić nie tyle dostrzeżoną już obecność pierwiastków onirycznych w liryce (literaturze) Młodej Polski, ile pokazać jej istotę w konkretnym wymiarze językowym, strukturze i funkcjonowaniu modeli metaforycznych i składających się na nie faktycznych metafor poetyckich.The dissertation Oneiric Metaphorics In the Lirics of Młoda Polska (Young Poles) is a typological approach within the theory of literature. The subject of study are literary metaphorical structures semantically related to sleep and as such containing words referring to "sleeping" or "dreaming" (including artistic neologisms). The sources are over two thousand works of lirics of Młoda Polska written by poets representative of those writing in the literary epoch. The syncretic methodology applied in the studies is based upon the foundations of the present hermeneutics (in the matter of general comprehension and reception of metaphor) as well as, used in cognitive linguistics, ways of distinguishing and describing notional metaphor and present structuring and typology of Polish metaphor elaborated by P.Wróblewski (Struktura, typologia i frekwencja polskich metafor /Structure, Typology, and Frequency of Polish Metaphors/, Białystok 1998).
The dissertation deals among other things with problems concerning relations between metaphor and model as semantic and logical structures, the state of research on the language of Młoda Polska and metaphorics of the epoch and besides the history of human thought on the problem of sleep, especially new theories of sleeping and dreaming that try to explain ways of transferring sleep phenomena to literary ones. Yet the main elaboration is distinguishing eight basic models of oneiric metaphors. In explaining metaphorical meaning and understanding components of metaphorical combination as a notional structure the following scheme was used: the meaning of initial domain (a modifier) put on the meaning of destination domain (a subject). Within "sleeping" the following models are used: (1) SLEEP IS SUBSTANCE, (2) SLEEP IS BEING, (3) LIFE IS SLEEP, (4) DEATH IS SLEEP.
Within "dreaming" two dichotomic partitions were specified. The former one is based upon an ontological aspect: (5) SLEEP IS FILM PROJECTION and (6) SLEEP IS DIFFERENT REALITY, the latter takes into account a temporal aspect: (7) SLEEP IS DREAM, (8) SLEEP IS MEMORY. Some structures, that do not fit to any of the models mentioned above (e.g. SLEEP IS STORY), were also described. The results of the executed analyses enable not exactly to find previously detected oneiric elements in lirics (literature) of Młoda Polska but to show their essence present in definite language applications, structures and metaphorical models as well as real poetic metaphors that the structures consist of
- …
