Cuadernos de Estudios Gallegos (E-Journal)
Not a member yet
542 research outputs found
Sort by
Las comunidades monásticas de San Pedro de Rocas, San Salvador de Celanova y Santo Estevo de Ribas de Sil: su evolución y cargos en los siglos XIII y XIV
The creation of monasteries was one of the most important aspects of the Middle Ages in Galicia, because the documentation they produced makes it possible to study the period from a “microhistoric” perspective. Although monasteries were established in different periods, the traits of their communities are similar, since at their head we find an abbot, or a prior, followed by officials in charge of specific tasks. There are differences in the magnitude of these communities, as some, like Celanova or Oseira, have a community and wealth much greater than Rocas or Naves, which are bigger than San Salvador de Coruxo or Santa María de Ribeira. Despite these differences, some of the monasteries share similarities due to the adversities that occurred during Middle Ages, especially the 1347-1348 Black Death, which would condition the fate of monasteries in the rest of Medieval period, and in the Modern Age. In this paper, we will study the communities of three monasteries in Ourense: Rocas, Celanova, and Santo Estevo de Ribas de Sil, both their evolution and work organization in the 13th-14th Centuries, in comparison with other monasteries in Ourense and Galicia.La creación de monasterios fue uno de los aspectos más relevantes de la Edad Media en Galicia, pues la documentación generada permite estudiar el período desde una perspectiva “microhistórica”. A pesar de que los cenobios se funden en épocas diferentes, los rasgos de sus comunidades son similares, puesto que a su frente encontraremos al abad o al prior seguidos por oficiales encargados de labores concretas. Existen diferencias en cuanto a la magnitud de dicha comunidad, ya que algunos como Celanova u Oseira cuentan con una comunidad y una riqueza muy superior a las de Rocas o Naves, y estos a su vez son más grandes que San Salvador de Coruxo o Santa María de Ribeira. A pesar de eso, algunos de los cenobios mostrarán semejanzas debido a los avatares ocurridos durante la Edad Media, en especial la Peste Negra de 1347-1348, que condicionarán el destino de los monasterios en el resto del Medievo y en la Edad Moderna. En este trabajo se estudiarán las comunidades de tres cenobios orensanos: Rocas, Celanova y Santo Estevo de Ribas de Sil, tanto su evolución como organización de las labores en los siglos XIII y XIV, comparando con otros monasterios de Ourense y Galicia.
[gl] A creación de mosteiros foi un dos aspectos máis relevantes da Idade Media en Galicia, pois a documentación xerada permite estudar o período dende unha perspectiva “microhistórica”. A pesar de que os cenobios se funden en épocas diferentes, os caracteres das súas comunidades son similares, posto que á súa fronte atoparemos o abade ou o prior seguidos por oficiais encargados de labores concretas. Existen diferenzas en canto á magnitude de dita comunidade, xa que algúns como Celanova ou Oseira contan cunha comunidade e riqueza moi superior ás de Rocas ou Naves, e estes á súa vez son máis grandes que San Salvador de Coruxo ou Santa María de Ribeira. A pesar diso, algúns dos cenobios mostrarán semellanzas debido aos avatares ocorridos durante a Idade Media, en especial a Peste Negra de 1347-1348, que condicionarán o destino dos mosteiros no resto do Medievo e na Idade Moderna. Neste traballo estudaranse as comunidades de tres cenobios ourensáns: Rocas, Celanova e Santo Estevo de Ribas de Sil, tanto a súa evolución como organización dos labores nos séculos XIII e XIV, comparando con outros mosteiros de Ourense e Galicia
Doña María de Ulloa, camarera mayor de la reina doña Juana I de Castilla. Familia y contexto político
Doña María de Ulloa, condesa viuda de Salinas, sirve como camarera mayor de la reina doña Juana I de Castilla. Descendiente de la familia real castellana, la condesa pertenece a una nueva nobleza que asciende gracias a los servicios a la Corona y las conexiones familiares. Situaciones personales y políticas le otorgan posición relevante a principios del siglo XVI.
[gl] Dona María de Ulloa, condesa viúva de Salinas, serve como camareira maior da raíña dona Xoana I de Castela. Descendente da familia real castelá, a condesa pertence a unha nova nobreza que ascende grazas aos servizos á Coroa e ás conexións familiares. Situacións persoais e políticas outórganlle unha posición relevante a comezos do século XVI
Jesús Ángel Sánchez García, Julio Vázquez Castro, Alfredo Vigo Trasancos (eds.), Juan David Díaz López (coord.), Arquitecturas añoradas. Memoria gráfica del patrimonio destruido en Galicia en el siglo XX, Gijón, Ediciones Trea, 2023 (Estudios Históricos La Olmeda. Colección Piedras Angulares), 935 págs. ISBN: 978-84-19525-46-8.
El clero regular ante el primer reformismo borbónico (ca. 1700-1750): entre el inmovilismo y la tímida adaptación
The objective of this paper is the study of the attitude of the regular clergy in the face of the criticism received in the first half of 18th century. By reviewing a varied number of sources (economic-political literature, documentation from Spanish-Roman relations, and various texts written by members of religious orders) this work analyses the positions of the professed clergy in the face of three controversies, namely the accusation of encouraging the depopulation of the kingdom, the attempts at fiscal reform in the 1740s, and the reception of the Apostolici Ministerii bull (1723). Among the most outstanding contributions to this article, it is important to highlight the study of the Manifiesto del recibo de rentas (1743), a rather unknown work by Father Sarmiento. This text is crucial to understand the Benedictine’s intellectual profile and the opposition of the regular clergy to Bourbon reformism in fiscal terms. The plurality of attitudes detected oscillates between immobility and gradual adaptation. Although the religious orders managed to avoid the imposition of far-reaching reforms, the analysis of the disputes that existed between 1700-1750 is essential to understand the attacks that were to come about in the subsequent decadesEl estudio de la actitud del clero regular ante las críticas recibidas durante la primera mitad del siglo XVIII constituye el objetivo principal de este trabajo. En base a la revisión de un variado número de fuentes (literatura económico-política, documentación surgida de las relaciones hispano-romanas y varios textos elaborados por religiosos), analizamos la posición de los profesos ante tres polémicas: la acusación de fomentar la despoblación del reino, los intentos de reforma fiscal de la década de 1740 y la recepción de la bula Apostolici Ministerii (1723). Entre las aportaciones más destacadas de este artículo se encuentra el estudio del Manifiesto del recibo de rentas (1743), un escrito del padre Sarmiento muy poco conocido, pero clave para el conocimiento del perfil intelectual del benedictino y la oposición del clero regular al reformismo borbónico en materia fiscal. La pluralidad de actitudes detectadas oscila entre el inmovilismo y la paulatina adaptación. Aunque los religiosos consiguen eludir la imposición de reformas de calado, el análisis de las disputas existentes entre 1700-1750 se torna fundamental para comprender los ataques que se sobrevendrían en las siguientes décadas.
[gl] O estudo da actitude do clero regular ante as críticas recibidas na primeira metade do século XVIII constitúe o obxectivo deste traballo. Tendo en conta un variado número de fontes (literatura económico-política, documentación xurdida das relacións hispanoromanas e varios textos elaborados por relixiosos), analizamos a posición dos profesos ante tres polémicas: a acusación de fomentar o despoboamento do reino, os intentos de reforma fiscal da década de 1740 e a recepción da bula Apostolici Ministerii (1723). Entre as aportacións máis destacadas deste artigo pódense salientar o estudo do Manifiesto del recibo de rentas (1743), un texto apenas coñecido do padre Sarmiento, pero chave para o coñecemento do perfil intelectual do monxe bieito e a oposición do clero regular ao reformismo borbónico no eido fiscal. A pluralidade de actitudes detectadas oscila entre o inmobilismo e a paulatina adaptación. Aínda que os relixiosos conseguen eludir a imposición de reformas de calado, a análise das disputas existentes entre 1700-1750 tórnase fundamental para comprender os ataques que sobrevirían nas seguintes décadas
Diego Piay y Juan Luis Naveiro, La huella romana en Catoira, de la Arqueología a la Historia, Santiago de Compostela, Andavira, 2023, 160 págs. ISBN: 978-84-126450-4-0.
A Tença do Temple y el cabildo compostelano: herencia y recepción patrimonial de la Orden del Temple tras su desaparición
This paper studies several documents related to the Tença do Temple preserved in the archives of the Cathedral of Santiago. The objective is to delve deeper into the tenencia from the Compostelan canonry (never before the subject of a monograph) and through it to examine the presence of the Templar Knights around the Terra do Salnés, Moraña, and Arcos da Condesa (Pontevedra). The first part of the paper will deal with the moment when the tenencia was created, once the assets formerly owned by the templars were handed over. It will also consider the legal action that the Compostelan canonry incumbents took before the Royal Court against the Count of Lemos Pedro Enríquez de Trastámara and Gonzalo Pérez de Goyanes, for the possession of these assets. The second part will analyse an inventory of the Tença do Temple from the fifteenth century (a copy of an older one) in which we find a list of the different properties they managed. This document not only provides us with a valuation of the Templar Knights’ patrimony and assets from this tenencia, but it also gives us a clear idea of how the order managed them.En este artículo se estudian una serie de documentos relacionados con la Tença do Temple conservados en el Archivo de la Catedral de Santiago. El objetivo es profundizar en esta tenencia del cabildo compostelano no analizada de manera monográfica hasta ahora, y considerar a través de sus propiedades la antigua presencia de la Orden del Temple en la zona de la Terra do Salnés, Moraña y Arcos da Condesa (Pontevedra). En una primera parte se abordará el momento de la fundación de la tenencia tras la recepción del conjunto de bienes que habían pertenecido a los templarios, así como el pleito que el cabildo de Santiago mantiene por la posesión de este patrimonio con el conde de Lemos Pedro Enríquez de Trastámara y Gonzalo Pérez de Goyanes ante la Audiencia Real. En un segundo punto se analizará un inventario de la Tença do Temple producido en el siglo XV, copia de una fuente anterior, el cual recoge un listado de las propiedades que administraba. Este escrito no sólo nos proporciona una apreciación de los bienes y rentas de esta tenencia, sino que también nos aproxima a una idea de su anterior articulación en el patrimonio de la Orden del Temple.
[gl] Neste artigo estúdanse unha serie de documentos relacionados coa Tença do Temple conservados no Arquivo da Catedral de Santiago. O obxectivo é afondar na tenencia do cabido compostelán non analizada de maneira monográfica ata o de agora, e considerar a través das súas propiedades a antiga presenza da Orde do Temple na zona da Terra do Salnés, Moraña e Arcos da Condesa (Pontevedra). Nunha primeira parte abordarase o momento da fundación da tenencia trala recepción dun conxunto de bens que pertenceran aos templarios, así como o litixio que o cabido de Santiago mantivo pola posesión deste patrimonio co conde de Lemos Pedro Enríquez de Trastámara e Gonzalo Pérez de Goyanes ante a Audiencia Real. Nun segundo punto analizarase un inventario da Tença do Temple producido no século XV, copia dunha fonte anterior, o cal recolle un listado de propiedades que administraba. Este escrito non só nos proporciona unha apreciación dos bens e rendas desta tenencia, senón que tamén nos aproxima a unha idea da súa anterior articulación no patrimonio da Orde do Temple. 
El estadista Seyxas de Mondoñedo, posible primer descriptor y cartógrafo de la Antártida (1678)
After the discovery of America and the subsequent race to the East Indies and China, the management of navigation techniques and knowledge of the seas were essential to maintain capital commercial sea routes. Francisco Seyxas y Lovera, statesman, polymath, navigator, and writer, born in the diocese of Mondoñedo (Galicia), after a life of adventures, wrote a series of books to put his knowledge at the service of the Hispanic Monarchy. This study analyzes his work, including unpublished documentation studied by the author. We provide unknown aspects of his biography for which we propose that he be considered the first notary of the existence of Antarctica, given that Elephant Island (which is part of the South Shetland archipelago), would be one of the islands discovered by Seyxas at the end of February 1678. This hypothesis would delegitimize British claims over part of the so-called British Antarctic Territory, reinforcing the claims of Chile and Argentina.Tras el descubrimiento de América y la posterior carrera a las Indias Orientales y China, el manejo de las técnicas de navegación y el conocimiento de los mares eran fundamentales para mantener rutas marítimas comerciales capitales. Francisco Seyxas y Lovera, estadista, polímata, navegante y escritor, nacido en la diócesis de Mondoñedo (Galicia), tras una vida de aventuras escribió una serie de libros para poner sus conocimientos al servicio de la Monarquía Hispánica. Este trabajo analiza su obra, incluyendo documentación inédita estudiada por el autor. Aportamos aspectos desconocidos de su biografía por los que proponemos que sea considerado primer fedatario de la existencia de la Antártida, ya que la isla Elefante (que forma parte del archipiélago Shetland del Sur), podría ser una de las islas descubiertas por Seyxas a finales de febrero de 1678. Esta hipótesis deslegitimaría las reclamaciones británicas de parte del denominado Territorio Antártico Británico reforzando las reclamaciones de Chile y Argentina.
[gl] Tras o descubrimento de América e a posterior carreira ás Indias Orientais e China, o manexo das técnicas de navegación e o coñecemento dos mares eran fundamentais para manter rutas marítimas comerciais capitais. Francisco Seyxas y Lovera, estadista, polímata, navegante e escritor, nacido na diocese de Mondoñedo (Galicia), tras unha vida de aventuras escribiu unha serie de libros para poñer os seus coñecementos ao servizo da Monarquía Hispánica. Este traballo analiza a súa obra, incluíndo documentación inédita estudada polo autor. Achegamos aspectos descoñecidos da súa biografía polos que propoñemos que sexa considerado o primeiro fedatario da existencia da Antártida, xa que a illa Elefante (que forma parte do arquipélago Shetland do Sur), podería ser unha das illas descubertas por Seyxas a finais de febreiro de 1678. Esta hipótese deslexitimaría as reclamacións británicas de parte do denominado Territorio Antártico Británico reforzando as reclamacións de Chile e Arxentina
Tradición e innovación en la vitivinicultura de Valdeorras. De la recuperación del godello al enoturismo
This article studies the process, over the last 70 years, through which Godello wine from Valdeorras (Galicia, Spain) has become a successful product and brand. The information is based on two research projects, carried out between 2015 and 2022. After an initial phase of surveys in wineries, the research adopted an anthrohistorical approach to investigate wine experiences in situ. Specifically, a historical and ethnographic work was carried out in Valdeorras, with research in archives, bibliographic searches, interviews and, above all, direct observation with farmers, winemakers, technicians, oenologists, even wine tourists. The study discovered that the so-called “Godello miracle” is based on a unique collaboration between various institutions and the winemakers themselves, who have strategically worked to bring together traditional knowledge and innovation throughout the whole production and sales process.Este artículo estudia el proceso que, en los últimos 70 años, ha situado al Godello valdeorrés como un producto y una marca exitosos. La información parte de dos proyectos de investigación, realizados entre 2015 y 2022. Tras una primera fase de encuestas a bodegas, la investigación adoptó un enfoque antrohistórico para indagar in situ las experiencias vitivinícolas. En concreto, en Valdeorras se llevó a cabo un trabajo histórico y etnográfico, con indagación en archivos, rastreo bibliográfico, entrevistas y, sobre todo, observación directa con los diversos actores: agricultores, bodegueros, técnicos, enólogos, incluso enoturistas. El estudio descubrió que el llamado “milagro del Godello” se ha basado en una singular colaboración entre diversas instituciones y los propios vitivinicultores que han trabajado bajo la estrategia de articular los saberes tradicionales con la innovación en toda la cadena de producción y venta.
[gl] Este artigo estuda o proceso que, nos últimos 70 anos, situou o Godello valdeorrés como un produto e unha marca exitosos. A información parte de dous proxectos de investigación, realizados entre 2015 e 2022. Tras unha primeira fase de enquisas a adegas, a investigación adoptou un enfoque antrohistórico para indagar in situ as experiencias vitivinícolas. En concreto, en Valdeorras levouse a cabo un traballo histórico e etnográfico, con indagación en arquivos, rastrexo bibliográfico, entrevistas e, sobre todo, observación directa cos diversos actores: agricultores, adegueiros, técnicos, enólogos, mesmo enoturistas. O estudo descubriu que o chamado “milagre do Godello” baseouse nunha singular colaboración entre diversas institucións e os propios vitivinicultores que traballaron baixo a estratexia de articular os saberes tradicionais coa innovación en toda a cadea de produción e venda