Digital Archive of Georgian Library Association
Not a member yet
10032 research outputs found
Sort by
Evaluation of the content of microparticles in the atmosphere of Rustavi by experimental measurements
No full textექსპერიმენტული გაზომვებისა და მონიტორინგის მონაცემებზე დაყრდნობით გამოკვლეულია ქ. რუსთავის ატმოსფერულ ჰაერში გაბნეული მიკრონაწილაკების PM2.5 და PM10 კონცენტრაციები. შეფასებულია ქალაქის ატმოსფეროს დაბინძურების დონეზე ტრასებზე მოძრავი ავტოტრანსპორტის გავლენა. პირველად მობილური აპარატის გამოყენებით ექსპერიმენტულად განსაზღვრულია ქალაქში და მის შემოგარენში ატმოსფეროში გაბნეული მიკრონაწილაკების კონცენტრაციები. გამოვლენილია მაქსიმალური დაბინძურების უბნები.The study showed, that in the atmosphere of the Rustavi city, the concentrations of PM2.5 are usually lower than the concentrations of PM10, but the character of their change curve in the atmosphere of the city is almost always the same.
The maximum values of the concentrations of the studied micro particles almost always exceed the values of the corresponding maximum allowable concentration.
The trend of hourly change of PM-particles concentrations in Rustavi differs from the results obtained in Tbilisi, since the content of micro particles in the atmosphere of the city of Rustavi is affected not only by the traffic intensity, but also by the mode of operation of industrial enterprises. As a result, their maximum content in the atmosphere of the city of Rustavi is observed in any interval of the day. Experimental measurements have shown that the tendency to increase the content of PM-particles in the atmosphere of the city of Rustavi determines both the flow of vehicles and emissions from industrial enterprises and meteorological conditions
Возможности мониторинга засухи с помощью машинного обучения
No full textფიზიკის აქტუალურ პრობლემათა შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია ატმოსფეროში მიმდინარე ფიზიკური პროცესების კვლევა თანამედროვე მეთოდების და ახალი მონაცემების გამოყენებით. ბუნებრივ კატასტროფებს შორის გვალვა ერთ-ერთ საშიშროებას წარმოადგენს მსოფლიოს ბევრი რეგიონისთვის, მათ შორის საქართველოსთვის. კვლევა ჩატარდა საქართველოს ტერიტორიაზე, აღებულია 1960-2022 წლების პერიოდის მონაცემები გარემოს ეროვნული სააგენტოს მონაცემთა ბაზიდან, ასევე გამოყენებულია ნალექის 1960-1990 კოპერნიკუსის ERA5-ის რეანალიზის მონაცემები, რომლებიც ვალიდაციის მიზნით შედარებულია საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული მიწისპირა სადგურების მონაცემებთან. საქართველოს მიწისპირა და სატელიტური წყაროების მონაცემების ანალიზით დადგინდა, რომ მანქანური სწავლების რეგრესიის მეთოდის გამოყენებით საკმარისია შეფასდეს 1960 - 2000 წლების მონაცემები სწავლებისთვის და 2001 - 2022 წლების მონაცემები ტრენინგისთვის. სატრენინგო ობიექტად შეირჩა SPI-3 სამ თვიანი ნალექის სტანდარტიზებული ინდექსი. მანქანური სწავლების მოდელის და ალგორითმის გამოყენება ნალექის განაწილების ანალიზის, გვალვის მონიტორინგის და პროგნოზირებისთვის მიზანშეწონილია როგორც საქართველოს, ასევე სხვა რეგიონებშიც დაკვირვების მონაცემებთა სათანადო ბაზის (60 წლიანი) პირობებში. მიღებული შედეგების გამოყენება რეკომენდირებულია ადრეული გაფრთხილების სისტემაში გვალვის მონიტორინგისთვის.One of the key current problems in physics is studying atmospheric physical processes using modern methods and new data. Drought is among the most serious natural threats for many regions worldwide, including Georgia. This study focused on Georgia, using data from 1960–2022 obtained from the National Environmental Agency, as well as Copernicus ERA5 precipitation reanalysis data from 1960–1990, which were compared with ground station data in Georgia for validation. The analysis of ground and satellite data showed that using machine learning regression methods, data from 1960–2000 are sufficient for training, while 2001–2022 data can be used for testing. The SPI-3 (three-month Standardized Precipitation Index) was chosen as the target variable. Applying machine learning models and algorithms for precipitation analysis, drought monitoring, and forecasting is appropriate for Georgia and other regions with a 60-year observational record. The results are recommended for use in early warning systems for drought monitoring.Одной из важнейших современных проблем физики является изучение физических процессов, происходящих в атмосфере, с использованием современных методов и новых данных. Среди стихийных бедствий засуха является одной из угроз для многих регионов мира, включая Грузию. Исследование проводилось на территории Грузии с использованием данных базы данных Национального агентства по охране окружающей среды за период 1960-2022 гг., а также данных реанализа осадков Copernicus ERA5 за период 1960-1990 гг., которые для проверки сравнивались с данными наземных станций на территории Грузии. Анализ данных наземных и спутниковых источников в Грузии показал, что при использовании метода регрессии машинного обучения для обучения достаточно оценить данные за 1960-2000 годы, а для тренировки — данные за 2001-2022 годы. В качестве объекта обучения был выбран трехмесячный стандартизированный индекс осадков SPI-3. Использование моделей и алгоритмов машинного обучения для анализа распределения осадков, мониторинга и прогнозирования засух целесообразно как в Грузии, так и в других регионах при наличии соответствующей базы данных наблюдений (60 лет). Полученные результаты рекомендуется использовать в системах раннего оповещения при мониторинге засух
Значение информационных коммуникаций для управления стихийными бедствиями
No full textGlobal warming has significantly increased the frequency of catastrophic events worldwide. This phenomenon is closely linked to scientific and technological advancements, which are a consequence of human economic activity. Furthermore, it disrupts the established relationships that society’s encroachment on the natural environment creates. Notably, most natural disasters occur in mountainous regions, underscoring the paramount im¬portance of sustainable development in these areas. The mountainous region of Georgia is also characterized by the presence of natural phenomena that exert a substantial impact on the country’s natural environment and economy. Consequently, it is crucial to conduct thorough studies and analyses of these natural conditions and phenomena. In the event of an impending natural disaster or its occurrence, timely warning and information dissemination are of paramount importance. The process of managing natural disasters heavily relies on effective communication channels. By utilizing various communication channels to provide citizens with timely information about specific events, it is possible to mitigate potential negative consequences and prevent complications.მსოფლიოში კლიმატური დათბობის ფონზე საგრძნობლად გახშირდა კატასტროფულ მოვლენები. ეს დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესთან, რაც ადამიანის სამეურნეო საქმიანობის შედეგია. აგრეთვე, იმ აწყობილი ურთიერთკავშირების დარღვევასთან, რასაც იწვევს ბუნებრივ გარემოში საზოგადოების შეჭრა. სტიქიური მოვლენების უმეტესობა მთიან რეგიონებში ხდება, რაც მნიშვნელოვანს ხდის მთიანი რეგიონების მდგრადი განვითარების ეფექტურობას. საქართველოს მთიანი რეგიონისათვის ასევე დამახასიათებელია სტიქიური მოვლენების აქტივობა. ისინი ქვეყნის ბუნებრივ გარემოსა და ეკონომიკაზე ძალზე დიდ გავლენას ახდენენ, ამიტომ მნიშვნელოვანია ბუნებრივი პირობების და მოვლენების შესწავლა და ანალიზი.
სტიქიური მოვლენის დაწყების, ან უკვე მომხდარი პროცესებისას მნიშვნელოვანია გაფრთხილება-ინფორმირება. გაფრთხილება იწყება მაშინ, როდესაც მოსალოდნელი ბუნებრივი კატასტროფის საფრ¬თხეა დაფიქსირებული. ამიტომ ენიჭება განსაკუთრებული მნიშვნელობა ინფორმაციულ კო¬მუნიკაციას სტიქიური მოვლენების მართვის პროცესში. პრევენცია და გართულებების არიდება სწორედ კომუნიკაციასთან და ინფორმაციის ოპერატიულად გავრცელებასთან არის დაკავშირებული. მნიშვნელოვანია, სხვადასხვა კომუნიკაციის არხის გამოყენებით, თითოეულ მოქალაქესთან დროულად მივიდეს ინფორმაცია ამა თუ იმ მოვლენასთან დაკავშირებით, რათა თავიდან იქნას აცილებული მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგები.Из-за глобального потепления в мире значительно участились катастрофические события. Это связано с научно-техническим прогрессом, который является результатом хозяйственной деятельности человека. А также нарушение устоявшихся отношений, вызванное вмешательством общества в природную среду. Большинство стихийных бедствий происходит в горных районах, что делает эффективность устойчивого развития горных регионов важной. Для горного региона Грузии также характерна активность стихийных бедствий. Они оказывают огромное влияние на природную среду и экономику страны. Поэтому важно изучать и анализировать природные условия и явления.
Предупреждение и информация важна, когда стихийное бедствие вот-вот начнется или уже произошло. Предупреждение выдается при обнаружении угрозы надвигающегося стихийного бедствия. Поэтому информационная коммуникация имеет особое значение в процессе управления стихийными бедствиями. Профилактика во избежание осложнений как раз и связаны с коммуникацией и своевременным распространением информации. Важно, чтобы информация о том или ином событии своевременно доходила до каждого гражданина с использованием различных каналов коммуникации во избежание ожидаемых негативных последствий
Присвоение классификации качества воды реке Мтквари и некоторым ее малым притокам и оценка изменений их экологического состояния на основе сравнительного анализа (2015-2016, 2023-2024 гг.)
No full textკვლევის ფარგლებში მოხდა წყლის ხარისხის დადგენა და შესაბამისად მათი კლასიფიკაციის მინიჭება მდინარე მტკვრის შემდეგ პუნქტებში: ხერთვისი, ბორჯომი, ზაჰესი, ვახუშტის ხიდი (თბილისი), გაჩიანი, რუსთავი, და თბილისის ტერიტორიაზე მისი ზოგიერთი შენაკადის: გლდანისხევი, დიღმისწყალი, ვერე, ლოჭინი, მათი ჰიდროქიმიური ინდიკატორების მეშვეობით. გამოყენებული იქნა 8 ინდიკატორი ევროკავშირის ქვეყნების წყლის ჩარჩო დირექტივების რეკომენდაციების მიხედვით (2000/60/EC), რომელთა საშუალებით მოხდა წყლის ხარისხის განსაზღვრა მდ. მტკვრის ზემოთ აღნიშნულ პუნქტებსა და მის მცირე შენაკადებში.Within the framework of the study, the water quality was determined, and accordingly, their classification was assigned in the following points of the Mtkvari River: Khertvisi, Borjomi, Zahesi, Vakhushti Bridge (Tbilisi), Gachiani, Rustavi, and some of its tributaries in the Tbilisi area: Gldaniskhevi, Dighmitskali, Vere, and Lochini, through their hydrochemical indicators. 8 indicators were used according to the recommendations of the Water Framework Directives of the European Union countries (2000/60/EC), through which the water quality was determined in the above-mentioned points of the Mtkvari River and its adjacent tributaries. Also, changes in the ecological status of the study rivers between 2015-2016 and 2023-2024 were assessed based on a comparative analysis.В рамках исследования было определено качество воды и соответственно присвоена ее классификация в следующих пунктах реки Мтквари: Хертвиси, Боржоми, Загеси, мост Вахушти (Тбилиси), Гачиани, Рустави и некоторых ее притоках в районе Тбилиси: Глданисхеви, Дигомисцкали, Вере и Лочини по их гидрохимическим показателям. Были использованы 8 показателей согласно рекомендациям Рамочных директив по воде стран Европейского Союза (2000/60/EC), по которым определялось качество воды в вышеуказанных пунктах реки Мтквари и ее прилегающих притоках. Также на основе сравнительного анализа оценены изменения экологического состояния исследуемых рек в период 2015–2016 и 2023–2024 годов
Внутригодовое распределение стока реки Иори
No full textჩამონადენის შიგაწლიური განაწილება მრავალ ფაქტორთანაა დაკავშირებული. ყველა ბუნებრივი პროცესებიდან გამოიყოფა კლიმატურ პირობები. კონკრეტულად ნალექებისა და ჰაერის ტემპერატურის შიგაწლიურ განაწილება. რაც მთავარია გათვალიწინებული უნდა იყოს აუზის სიდიდე და კონფიგურაცია. ასევე ჩამონადენის შიგაწლიურ განაწილებაში თავისი როლი შეაქვს ანთროპოგენურ ფაქტორს. ჩამონადენის მნიშვნელობა ეკონომიკაში და სოფლის მეურნეობაში დიდია, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოსთვის, სადაც მდ. იორი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილებისთვის ავიღეთ ხარჯების ფაქტიური მონაცემები სადგურ ლელოვანთან (1964-1994 წ.) ხარჯების რყევის გრაფიკზე გამოიკვეთა გაზაფხულის წყალდიდობის დაწყება და პიკის დადგომის დრო. შევიმუშავეთ მეთოდები ხარჯების განსაზღვრისათვის. დაანაგარიშებული იქნა მდ. იორის ჩამონადენის შიგაწლიური განაწილება 1964-1994წ-თვის, აგრეთვე წყალუხვი (1976 წ), წყალმცირობის (1968წ) პროცენტული შემადგენლობები. ყოველივე ეს მნიშნელოვანია ქვეყნის წყალმომარაგების მდგრადი განვითარებისათვის.The annual distribution of runoff is related to many factors. Climatic conditions are distinguished from all natural processes. Specifically, the annual distribution of precipitation and air temperature. Most importantly, the size and configuration of the basin should be taken into account. The anthropogenic factor also plays a role in the annual distribution of runoff. The importance of runoff in the economy and agriculture is great, especially for eastern Georgia, where the Iori River plays an important role. For the annual distribution of runoff, we took actual data on the costs at the Lelovani station (1964-1994). The time of the beginning of the spring flood and the peak of the period were outlined on the cost fluctuation graph. We developed methods for determining costs. The annual distribution of the Iori River runoff for 1964-1994 was recorded, as well as the percentages of water abundance (1976) and water scarcity (1968). All this is important for the sustainable development of the country's water supply.Годовое распределение стока связано со многими факторами. Климатические условия отличаются от всех природных процессов. В частности, годовое распределение осадков и температуры воздуха. Самое главное, что следует учитывать, — это размер и конфигурация бассейна. Антропогенные факторы также играют роль в годовом распределении стока. Значение стока в экономике и сельском хозяйстве велико, особенно для Восточной Грузии, где протекает р. Иори играет важную роль. Для внутригодового распределения стока были взяты фактические данные по стоку со станции Леловани (1964-1994 гг.). График колебаний стока показывает начало весеннего половодья и время его пика. Нами разработаны методы определения затрат. Было зафиксировано годовое распределение стока реки Иори за 1964–1994 годы, а также процентное соотношение водности (1976 год) и водности (1968 год). Все это важно для устойчивого развития водоснабжения страны
Geological Conditions and Factors of Karst Formation (On the Example of Georgia)
No full textThis paper discusses the role of geological conditions and factors (stratigraphy, lithology, chemistry of karstified rocks, structural-textural characteristics, the nature of the cementing substances of the mineral particles making up the rock, issues of general and fracture tectonics, stratification of karst waters and the nature of their bedding) in karst development in the karst belt of Georgia
Comparison of Angstrom Fire Index for Baku (Azerbaijan) and Tbilisi (Georgia)
No full textThe results of a statistical analysis of the daily and mean monthly values of Angstrom Fire Index (AFI) for Baku (Azerbaijan) and Tbilisi (Georgia) in the period 2005-2024 are presented. AFI = (R/20) + (27-T)/10, where R is the minimum relative humidity, T is the maximum air temperature. The gradations of the values of I are as follows: I. AFI ≥ 4.1 – Low, II. AFI = 4.0 ÷ 3.0 - Moderate, III. AFI = 2.9 ÷ 2.5 - High, IY. AFI = 2.4 ÷ 2.0 - Very High, Y. AFI = <2.0 - Extreme. In particular, it was found that an extreme fire hazard in Baku and Tbilisi are observed on average within 75 days a year, but in general, the level of forest fire danger in Tbilisi is higher than in Baku. Between the daily and monthly mean values of AFI in Baku and Tbilisi direct linear correlation is observed
Architectural History of the Tbilisi Geophysical Observatory
No full textThe article deals with the history of the foundation and development of the 19th century Tbilisi MagneticMeteorological Observatories, with a focus on the so-called Kukia observatory. Built between 1859 and 1861, it was the first building to be designed as an observatory not only in Tbilisi but also in the Caucasus. The article also traces the history of the successors of Tbilisi Magnetic-Meteorological Observatory: Karsani and Dusheti. The paper pays tribute to the medieval observatory of Tbilisi: Shahistakht
The Effects of Lead Radioisotopes Formed During the Decay of Radon on the Human Body and Associated Health Risks
No full textThe work shows the pattern of formation of radiation load on red bone marrow under the influence of radon. The study is based on the process of radiation decay of radon with the formation of a lead radioisotope (210Pb). The calculation of the dose load was carried out in the following sequence: inhaled radon, radon entering the blood, distribution of the formed lead isotope, localization of lead-210 in the bones and irradiation of the red bone marrow with this radioisotope as the main hematopoietic system. The issue of the significance of the accumulation of radioactive lead in flat bones as a factor in chronic irradiation of the hematopoietic system and the associated health risks is considered
Analysis of the Forbush Effect of Cosmic Ray Variations Based on Data from the Period May 30-June 10 Registered at the Tbilisi Cosmophysical Observatory
No full textCosmic rays, reaching from the depths of the galaxy and the Sun, bring information to Earth about the space where they are formed, accelerated, and propagated. The method of studying variations in cosmic rays allows us to use this information channel to study the processes that occur in interplanetary space, on the Sun, and in the Earth's atmosphere. The article discusses the analysis of data on the neutron component of cosmic rays observed at the Cosmophysical Observatory of the Institute of Geophysics for the period from May 30 to June 10, 2025 in relation to the parameters of the Earth's magnetic field